Γιατί ξαφνικά το γάλα σας προκαλεί στομαχικές διαταραχές, ενώ επί χρόνια δεν είχατε πρόβλημα;

Η δυσανεξία στην λακτόζη μπορεί να αναπτυχθεί ακόμα και αφότου καταναλώνατε γάλα επί χρόνια χωρίς ενοχλήσεις. Αλλαγές στο ένζυμο που διασπά τη ζάχαρη του γάλακτος μπορεί να προκαλέσουν φούσκωμα, αέρια ή διάρροια μετά την κατανάλωση τροφών που μέχρι πρότινος ανεχόσασταν καλά.

Αυτό δεν σημαίνει αυτόματα ότι πρέπει να σταματήσετε να καταναλώνετε όλα τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Πρώτα, διαπιστώστε αν φταίει η λακτόζη και, στη συνέχεια, βρείτε τις ποσότητες και τις τροφές που μπορείτε να καταναλώνετε χωρίς προβλήματα.

Γιατί μπορεί να εμφανιστεί δυσανεξία στην λακτόζη στην ενήλικη ζωή;

Ο πιο συνηθισμένος λόγος είναι η σταδιακή μείωση της λακτάσης, του ενζύμου που χρησιμοποιεί το λεπτό έντερο, για να διασπάσει την λακτόζη, τη φυσική ζάχαρη που περιέχεται στο γάλα.

Σε ορισμένα άτομα, η παραγωγή λακτάσης μειώνεται μετά την παιδική ηλικία, σε σημείο που ο οργανισμός δεν μπορεί πλέον να διαχειριστεί αποτελεσματικά τη συνήθη ποσότητα λακτόζης που καταναλώνεται. Η αδιάσπαστη λακτόζη φτάνει στο παχύ έντερο, όπου τα βακτήρια προκαλούν τη ζύμωσή της. Τα αέρια και τα επιπλέον υγρά που παράγονται συμβάλλουν στην εμφάνιση πεπτικών συμπτωμάτων.

Η δυσανεξία στην λακτόζη μπορεί επίσης να αναπτυχθεί μετά από εντερική λοίμωξη, τραυματισμό ή χειρουργική επέμβαση, ή να συνυπάρχει με παθήσεις όπως η κοιλιοκάκη ή η νόσος του Crohn. Αυτή η μορφή ονομάζεται δευτεροπαθής δυσανεξία στην λακτόζη. Μπορεί να βελτιωθεί καθώς το έντερο αναρρώνει ή καθώς αντιμετωπίζεται η υποκείμενη πάθηση.

Πώς μπορείτε να ξέρετε αν το πρόβλημα οφείλεται στην λακτόζη

Η επανεμφάνιση συμπτωμάτων μετά την κατανάλωση τροφών που περιέχουν λακτόζη αποτελεί ένδειξη, αλλά δεν επιβεβαιώνει τη διάγνωση. Τα συνηθισμένα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Φούσκωμα και υπερβολικά αέρια.
• Κράμπες ή δυσφορία στην κοιλιά.
• Διάρροια.
• Ναυτία.

Τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνά μέσα σε λίγες ώρες. Κρατήστε ένα σύντομο ημερολόγιο με το τι φάγατε, την ποσότητα, το πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα και αν ακόμα και μικρότερες ποσότητες σας προκαλούν το ίδιο πρόβλημα.

Ένας γιατρός μπορεί να προτείνει μια προγραμματισμένη περίοδο μείωσης της λακτόζης και να αξιολογήσει την ανταπόκριση του οργανισμού. Το αποτέλεσμα πρέπει να εξετάζεται σε συνδυασμό με τα συμπτώματα.

Ζητήστε ιατρική αξιολόγηση εάν:

• τα προβλήματα επανεμφανίζονται
• οι αλλαγές στην λειτουργία του εντέρου επιμένουν
• χάνετε βάρος χωρίς να το επιδιώκετε

Η παρουσία αίματος στα κόπρανα χρήζει επίσης ιατρικής συμβουλής. Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, η κοιλιοκάκη και άλλες παθήσεις μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα που αλληλεπικαλύπτονται.

Χρειάζεται να σταματήσετε να καταναλώνετε όλα τα γαλακτοκομικά;

Συνήθως, όχι. Πολλοί ασθενείς μπορούν να ανεχτούν κάποια ποσότητα λακτόζης, και η ποσότητα που καταναλώνεται κάθε φορά παίζει ρόλο.

Μια αξιολόγηση στοιχείων από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) διαπίστωσε σημαντικές διαφορές στην ανοχή. Πολλοί που δυσκολεύονται να χωνέψουν την λακτόζη μπορούν να ανεχτούν περίπου 12 g λακτόζης (ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε 1 ποτήρι, 240 ml γάλακτος) χωρίς συμπτώματα ή με πολύ ήπια συμπτώματα. Ορισμένοι αντιδρούν σε πολύ μικρότερες ποσότητες, επομένως αυτό αποτελεί σημείο αναφοράς και όχι συνιστώμενη αρχική μερίδα.

Εφόσον διαπιστωθεί δυσανεξία στην λακτόζη, ορισμένες πρακτικές επιλογές περιλαμβάνουν:

• Μικρότερες ποσότητες μαζί με γεύμα: μια μικρή ποσότητα γάλακτος μαζί με κάποια τροφή μπορεί να είναι πιο εύκολα ανεκτή από ένα μεγάλο ποτήρι γάλα που καταναλώνεται σκέτο.
• Γιαούρτι και σκληρά τυριά: συχνά γίνονται καλύτερα ανεκτά από το γάλα. Ωστόσο, το είδος του προϊόντος και το μέγεθος της μερίδας εξακολουθούν να παίζουν ρόλο.
• Γαλακτοκομικά προϊόντα χωρίς λακτόζη: το γάλα και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα από τα οποία έχει αφαιρεθεί ή διασπαστεί η λακτόζη μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της επαρκούς πρόσληψης θρεπτικών συστατικών.
• Προϊόντα λακτάσης: τα δισκία ή οι σταγόνες βοηθούν ορισμένους ασθενείς. Φροντίστε να ακολουθήσετε τις οδηγίες του σκευάσματος.

Εάν μειώσετε σημαντικά την κατανάλωση γαλακτοκομικών, φροντίστε να εξασφαλίσετε άλλες πηγές ασβεστίου και βιταμίνης D, όπως:

• φυτικά ροφήματα εμπλουτισμένα με ασβέστιο
• τόφου που έχει πήξει με τη χρήση ασβεστίου
• σαρδέλες που καταναλώνονται μαζί με τα μαλακά τους κόκαλα

Πώς διαφέρει αυτό από την αλλεργία στο γάλα;

Η δυσανεξία στην λακτόζη αφορά τη δυσκολία πέψης ενός σακχάρου. Η αλλεργία στο γάλα είναι μια ανοσολογική αντίδραση στις πρωτεΐνες του γάλακτος και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αντιδράσεις.Η εμφάνιση κνίδωσης ή οιδήματος (πρηξίματος) μετά την κατανάλωση γάλακτος δεν πρέπει να αποδίδεται λανθασμένα σε δυσανεξία. Το ξαφνικό πρήξιμο στο στόμα ή στον λαιμό, η δυσκολία στην αναπνοή ή η κατάρρευση απαιτούν επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Το αγελαδινό γάλα χωρίς λακτόζη εξακολουθεί να περιέχει πρωτεΐνες γάλακτος, επομένως δεν αποτελεί κατάλληλο υποκατάστατο για άτομα με αλλεργία στο γάλα. Οι περιπτώσεις όπου υπάρχει υποψία αλλεργικής αντίδρασης απαιτούν ιατρική αξιολόγηση και όχι δοκιμές στο σπίτι με διαφορετικές ποσότητες γαλακτοκομικών.

Συμπέρασμα

Η εμφάνιση νέων συμπτωμάτων μετά την κατανάλωση γαλακτοκομικών απαιτεί διερεύνηση και όχι αυτόματο, ισόβιο αποκλεισμό τους. Επιβεβαιώστε την αιτία, προσαρμόστε την πρόσληψη λακτόζης στα επίπεδα ανοχής του οργανισμού σας και διασφαλίστε τη διατροφική ποιότητα της διατροφής σας.

Πηγές:

• nhs.uk
• mayoclinic.org
• nih.gov
• hopkinsmedicine.org