Χαμένο χριστιανικό κείμενο αποκαλύπτει νέα στοιχεία για το πιο ανατριχιαστικό μυστήριο της Βίβλου
Η ιστορία, που καταγράφεται στο Α’ Σαμουήλ 28, έχει προβληματίσει για αιώνες εβραίους και χριστιανούς μελετητές, καθώς φαίνεται να υπονοεί ότι μια μέντιουμ κατάφερε να καλέσει τον νεκρό προφήτη
Snapshot
- Ανακαλύφθηκαν σε πολωνική βιβλιοθήκη χαμένες ομιλίες του Αγίου Αυγουστίνου που ερμηνεύουν την ιστορία της Μάγισσας του Εντορ από τη Βίβλο.
- Ο Άγιος Αυγουστίνος υποστήριξε ότι η εμφάνιση του προφήτη Σαμουήλ στον βασιλιά Σαούλ συνέβη με θεία άδεια και όχι μέσω μαγείας της μάγισσας.
- Οι ομιλίες παρουσιάζουν διαφορετικές ερμηνείες χωρίς να καταλήγουν σε οριστική κρίση, αφήνοντας το ακροατήριο να σχηματίσει δική του άποψη.
- Η αυθεντικότητα των ομιλιών επιβεβαιώθηκε από ομάδα λατινολόγων, παρά το γεγονός ότι το χειρόγραφο του 12ου αιώνα είναι ασυνήθιστο ως προς την εποχή δημιουργίας του.
- Η διατήρηση των ομιλιών οφείλεται πιθανώς σε αντιγραφή από παλαιότερο χειρόγραφο που έχει χαθεί, με βάση αναφορές σε παλιό μοναστηριακό κατάλογο.
Κρυμμένο στις σελίδες ενός αρχαίου χειρογράφου σε μια πολωνική βιβλιοθήκη, εντοπίστηκαν χαμένες ομιλίες ενός αγίου που προσπάθησε να ερμηνεύσει μία από τις πιο σκοτεινές και μυστηριώδεις αφηγήσεις της Βίβλου.
Τα λατινικά κείμενα του 12ου αιώνα γράφτηκαν από τον Άγιο Αυγουστίνο, τον θεολόγο του οποίου οι ιδέες διαμόρφωσαν τη δυτική χριστιανοσύνη και ο οποίος θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους χριστιανούς στοχαστές μετά τον Απόστολο Παύλο.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι πρόσφατα ταυτοποιημένες ομιλίες επικεντρώνονται στην επίσκεψη του βασιλιά Σαούλ στη Μάγισσα του Εντορ, ένα από τα πιο αινιγματικά επεισόδια της Βίβλου, όπου ο νεκρός προφήτης Σαμουήλ εμφανίζεται και προαναγγέλλει τον θάνατο του βασιλιά.
Η ιστορία, που καταγράφεται στο Α’ Σαμουήλ 28, έχει προβληματίσει για αιώνες εβραίους και χριστιανούς μελετητές, καθώς φαίνεται να υπονοεί ότι μια μέντιουμ κατάφερε να καλέσει τον νεκρό προφήτη.
Ο Άγιος Αυγουστίνος πάλεψε με αυτή την πιθανότητα στις πρόσφατα ανακαλυφθείσες ομιλίες, θέτοντας το ερώτημα αν η μορφή που είδε ο Σαούλ ήταν πραγματικά ο Σαμουήλ ή κάποια μορφή υπερφυσικής ψευδαίσθησης.
Τελικά, ο Άγιος Αυγουστίνος υποστήριξε ότι η Μάγισσα του Εντορ δεν είχε καμία δύναμη πάνω στους νεκρούς. Αν ο Σαμουήλ εμφανίστηκε πράγματι, αυτό συνέβη επειδή το επέτρεψε ο Θεός και όχι επειδή η μέντιουμ τον κάλεσε μέσω μαγείας.
Ο καθηγητής Κρίστιαν Τόρναου, ειδικός στη λατινική γλώσσα στο Πανεπιστήμιο του Βύρτσμπουργκ, δήλωσε: «Η πρώτη ομιλία εκφωνήθηκε κατά τη διάρκεια της κυριακάτικης λειτουργίας και καταλήγει στο ζήτημα της θεοδικίας και στις ερμηνείες. Δεν ήταν παρά στη δεύτερη ομιλία, την επόμενη Τετάρτη, που σταθμίστηκαν οι πιθανές ερμηνείες».
Ο Άγιος Αυγουστίνος έζησε από το 354 έως το 430 μ.Χ. Γεννήθηκε στη Βόρεια Αφρική από πατέρα παγανιστή και μητέρα βαθιά χριστιανή. Πέρασε μια νεανική ζωή κοσμική και πνευματικά ανήσυχη.
Αρχικά απέρριψε τον χριστιανισμό, στρεφόμενος στον ηδονισμό και στη δυϊστική θρησκεία του Μανιχαϊσμού, πριν στραφεί στον Νεοπλατωνισμό.
Μετά από μια βαθιά πνευματική κρίση, ασπάστηκε τον χριστιανισμό και βαπτίστηκε στο Μιλάνο το 387.
Η ανακάλυψη έγινε το 2024, όταν ο Τόρναου κλήθηκε να αποκρυπτογραφήσει έξι ομιλίες του αγίου. Διαπίστωσε ότι δύο από αυτές δεν είχαν εντοπιστεί προηγουμένως.
Οι πρόσφατα ανακαλυφθείσες ομιλίες επικεντρώνονταν στην ιστορία της Παλαιάς Διαθήκης.
«Ο Σαούλ πιστεύει ότι βρίσκεται σε απελπιστική κατάσταση λίγο πριν από μια μάχη με τους Φιλισταίους. Ο Θεός δεν ακούει τις προσευχές του. Στρέφεται σε μια μάγισσα», ανέφερε ο Τόρναου σε δήλωσή του.
Κατόπιν αιτήματος του Σαούλ, εκείνη καλεί το υποτιθέμενο πνεύμα του νεκρού προφήτη Σαμουήλ, ο οποίος προβλέπει τον θάνατό του στη μάχη. Σύμφωνα με τη Βίβλο, ο Σαμουήλ είχε χρίσει τους πρώτους δύο βασιλείς του Ισραήλ, τον Σαούλ και τον Δαβίδ, κατ’ εντολή του Θεού.
Η ιστορία έχει προβληματίσει επί μακρόν τους θεολόγους, εγείροντας ερωτήματα για το πώς μια μάγισσα θα μπορούσε να καλέσει το πνεύμα ενός προφήτη.
Λατινολόγοι έχουν επίσης θέσει το ερώτημα: «Πώς μπορεί ένας παντοδύναμος Θεός να το επιτρέπει αυτό ή μήπως δεν είναι πραγματικά παντοδύναμος;»
Για αιώνες, οι θεολόγοι συζητούν αν το φάντασμα ήταν μια εξαπάτηση που δημιούργησε η μάγισσα ή μια πραγματική εμφάνιση του Σαμουήλ που επιτράπηκε από τον Θεό για να προειδοποιήσει τον Σαούλ για τον επικείμενο θάνατό του.
Οι ερευνητές σημείωσαν ότι μετά την παρουσίαση των δύο ομιλιών, το εκκλησιαστικό ακροατήριο καλούνταν να σχηματίσει τη δική του άποψη για το βιβλικό χωρίο.
Ο Τόρναου υποστήριξε ότι αυτή η διδακτική και ρητορική προσέγγιση είναι τυπική του Αγίου Αυγουστίνου, καθώς ήταν γνωστός για το ότι παρουσίαζε διαφορετικές ερμηνευτικές επιλογές, χωρίς να καταλήγει σε οριστική κρίση και αφήνοντας το ακροατήριο να σκεφτεί μόνο του.
«Το ύφος, το χιούμορ και το περιεχόμενο δείχνουν επίσης ξεκάθαρα ότι οι ομιλίες στα χειρόγραφα γράφτηκαν πράγματι από τον Αυγουστίνο», είπε.
Ωστόσο, έχουν υπάρξει περιπτώσεις όπου άλλα κείμενα αποδόθηκαν στον άγιο, αλλά αργότερα αποδείχθηκαν πλαστά.
Ο Τόρναου και ο συνάδελφός του, δρ. Κλέμενς Βάιντμαν από το Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum (CSEL), εργάστηκαν για την επιβεβαίωση της αυθεντικότητας του κειμένου και κάλεσαν 20 ακόμη λατινιστές για να το αξιολογήσουν.
Η ανασύνθεση της ιστορίας μετάδοσης των ομιλιών δεν ήταν εύκολη υπόθεση.
«Καταρχάς, η δημιουργία ενός τέτοιου χειρογράφου τον 12ο αιώνα είναι ασυνήθιστη. Ένα αντίγραφο στις αρχές του 8ου ή 9ου αιώνα θα ήταν πιο αναμενόμενο», ανέφερε ο Τόρναου.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι πρόσφατα ανακαλυφθείσες ομιλίες διασώθηκαν επειδή ένας μεσαιωνικός αντιγραφέας τις αντέγραψε από ένα παλαιότερο χειρόγραφο που σήμερα έχει χαθεί.
«Ένας παλιός κατάλογος μοναστηριού αναφέρει ένα κείμενο με τους ίδιους τίτλους και την ίδια σειρά περιεχομένων με το χειρόγραφό μας», εξήγησε.
«Θα μπορούσε να είχε χρησιμεύσει ως πρότυπο». Ωστόσο, ο ερευνητής σημείωσε ότι δεν μπορεί να επιβεβαιώσει αυτή την υπόθεση σε ποσοστό 100%, καθώς ολόκληρη η συλλογή της βιβλιοθήκης καταστράφηκε κατά τη διάρκεια του Τριακονταετούς Πολέμου (1618–1648).
