Παγκόσμια Αποκάλυψη; Αυτό είναι το ασφαλέστερο μέρος στη Γη σε περίπτωση καταστροφής
Σε μια πρωτοποριακή μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Global Challenges, ομάδα επιστημόνων εντόπισε αυτό που φαίνεται να είναι το ασφαλέστερο μέρος στον κόσμο
Snapshot
- Μια μελέτη στο Global Challenges εντόπισε την Αυστραλία ως το ασφαλέστερο μέρος στον κόσμο σε περίπτωση παγκόσμιας καταστροφής λόγω γεωγραφικής απομόνωσης, παραγωγής τροφίμων και ενεργειακών πόρων.
- Οι παγκόσμιοι καταστροφικοί κίνδυνοι χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: απότομη μείωση ηλιακής ακτινοβολίας, κατάρρευση κρίσιμων υποδομών και βιολογικοί κίνδυνοι.
- Κανένα μέρος στη Γη δεν είναι απόλυτα ασφαλές, καθώς όλες οι ανθεκτικές χώρες εξαρτώνται από το διεθνές εμπόριο και επηρεάζονται από φυσικούς κινδύνους όπως ηφαιστειακές εκρήξεις και τσουνάμι.
- Χώρες με υψηλή ανθεκτικότητα, όπως η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, μπορούν να λειτουργήσουν ως κέντρα επιβίωσης και συντονισμού σε παγκόσμιες καταστροφές.
- Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η πρόληψη είναι προτιμότερη από την ανθεκτικότητα και απαιτούνται μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές και διαδικασίες έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των καταστροφών.
Μερικές φορές φαίνεται πως δεν υπάρχει τέλος στους καταστροφικούς κινδύνους που αντιμετωπίζουμε ως ανθρώπινο είδος σε αυτόν τον εύθραυστο πλανήτη. Πυρηνικός Αρμαγεδδών, κλιματική αλλαγή, φονικές πανδημίες, ανεξέλεγκτη τεχνητή νοημοσύνη και υπερηφαίστεια που θα μπορούσαν να ξυπνήσουν συνθέτουν μια πραγματικά ανησυχητική εικόνα για το μέλλον μας.
Αν όλα πήγαιναν στραβά και μια πρωτοφανής παγκόσμια καταστροφή χτυπούσε τη Γη, πού θα μπορούσαμε να αναζητήσουμε καταφύγιο, ώστε να αντέξουμε την κρίση και να ελπίσουμε ότι θα επιβιώσουμε μέχρι να έρθουν καλύτερες ημέρες;
Σε μια πρωτοποριακή μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Global Challenges, ομάδα επιστημόνων εντόπισε αυτό που φαίνεται να είναι το ασφαλέστερο μέρος στον κόσμο σε περίπτωση μιας ολοκληρωτικής καταστροφής, δημιουργώντας ουσιαστικά έναν χάρτη επιβίωσης.
Τα 3 σενάρια του τέλους του κόσμου
Οι ερευνητές εξέτασαν την υπάρχουσα επιστημονική βιβλιογραφία σχετικά με τους παγκόσμιους καταστροφικούς κινδύνους, γνωστούς με το ακρωνύμιο GCR (Global Catastrophic Risks), αξιολογώντας εκατοντάδες μελέτες για τις επιπτώσεις καταστροφών που κυμαίνονται από την πρόσκρουση αστεροειδών έως μαζικές κυβερνοεπιθέσεις.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι κίνδυνοι αυτοί χωρίζονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες.
Η πρώτη περιλαμβάνει σενάρια απότομης μείωσης της ηλιακής ακτινοβολίας, τα οποία θα μπορούσαν να προκληθούν από ηφαιστειακές εκρήξεις, πυρηνικούς χειμώνες ή σύννεφα σκόνης που θα δημιουργούνταν από την πρόσκρουση ουράνιων σωμάτων.
Η δεύτερη κατηγορία αφορά την παγκόσμια κατάρρευση κρίσιμων υποδομών. Πρόκειται για γεγονότα που θα μπορούσαν να διαλύσουν τα κοινωνικά συστήματα, προκαλώντας διακοπές στην ηλεκτροδότηση, τις μεταφορές και την παραγωγή τροφίμων, εξαιτίας, για παράδειγμα, γεωμαγνητικών καταιγίδων ή ηλεκτρομαγνητικών παλμών μεγάλου ύψους.
Ο τρίτος μεγάλος κίνδυνος είναι ο βιολογικός, σε ηπειρωτική ή παγκόσμια κλίμακα, ο οποίος θα μπορούσε να προκαλέσει μαζικές απώλειες ανθρώπινων ζωών από φυσικούς ή ανθρωπογενείς παράγοντες.
Οι χώρες που θα μπορούσαν να ανταπεξέλθουν καλύτερα σε αυτούς τους κινδύνους τείνουν να είναι πλούσιες, γεωγραφικά απομονωμένες δημοκρατίες, με ισχυρή βιομηχανική βάση.
Η Αυστραλία στην κορυφή της κατάταξης επιβίωσης
Αναλύοντας τα δεδομένα υπό το πρίσμα της ανθεκτικότητας, μία χώρα ξεχωρίζει ξεκάθαρα από τις υπόλοιπες, χάρη στην απομόνωσή της, την παραγωγή τροφίμων και τους ενεργειακούς της πόρους.
«Η Αυστραλία είναι πιθανότατα το πιο ανθεκτικό μέρος στη Γη απέναντι στους παγκόσμιους καταστροφικούς κινδύνους», εξηγούν οι ερευνητές στη μελέτη, με επικεφαλής τον περιβαλλοντικό επιστήμονα Florian Ulrich Jehn από το Πανεπιστήμιο του Χάγκεν στη Γερμανία.
Παρά τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η χώρα, μεταξύ άλλων και λόγω της κλιματικής αλλαγής, τα δομικά της πλεονεκτήματα είναι σημαντικά.
«Παρότι η Αυστραλία αντιμετωπίζει προφανή προβλήματα από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, καταγράφει πολύ καλή επίδοση στην αξιολόγησή μας», επισημαίνει ο επιστήμονας.
Η προνομιακή θέση της οφείλεται σε μια σειρά γεωγραφικών και οικονομικών παραγόντων. Όπως εξηγεί ο ίδιος:
«Είναι ένα νησί, επομένως μπορεί πιο εύκολα να κλείσει τα σύνορά της και να απομονωθεί. Παράγει τεράστιες ποσότητες τροφίμων, διαθέτει ισχυρή εγχώρια βιομηχανία και σημαντικό μεταλλευτικό τομέα. Είναι επίσης πλούσια χώρα και σχετικά σταθερή δημοκρατία – όλα αυτά την καθιστούν πιο ανθεκτική».
Η ψευδαίσθηση της απόλυτης ασφάλειας από τον Βορρά έως τον Νότο
Πριν αρχίσει κανείς να ετοιμάζει βαλίτσες για την Αυστραλία, οι ερευνητές σπεύδουν να προειδοποιήσουν ότι η χώρα είναι απλώς εκείνη που εμφανίζει τη μικρότερη συνολική έκθεση στο φάσμα των πιθανών απειλών. Δεν είναι, όμως, άτρωτη.
Όπως αναφέρεται στη μελέτη, «κανένα μέρος στη Γη δεν είναι ανθεκτικό απέναντι σε όλους τους παγκόσμιους καταστροφικούς κινδύνους, όμως η Αυστραλία είναι η χώρα που αναφέρεται συχνότερα ως ανθεκτική».
Η εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές αποτελεί τη μεγάλη αχίλλειο πτέρνα της σε περίπτωση παγκόσμιας κατάρρευσης.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η Αυστραλία «είναι επίσης ευάλωτη σε συγκεκριμένους κινδύνους και εξαρτάται από τη συνέχιση του διεθνούς εμπορίου για καύσιμα, φάρμακα και λιπάσματα».
Μετά την Αυστραλία, η μελέτη εντοπίζει και άλλες χώρες με σημαντικές προοπτικές επιβίωσης, όπως η Νέα Ζηλανδία, η Ιαπωνία, η Ελβετία και η Αργεντινή. Ωστόσο, καθεμία από αυτές έχει τις δικές της αδυναμίες.
Η έρευνα επισημαίνει ότι όλες οι χώρες που αναφέρονται συχνότερα ως ανθεκτικές, με εξαίρεση την Ελβετία, διαθέτουν μεγάλες ακτογραμμές, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεαστούν από τσουνάμι που θα προκαλούνταν από την πρόσκρουση ενός αντικειμένου κοντά στη Γη.
Παράλληλα, η γεωγραφική εγγύτητα σε ασταθείς περιοχές αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό κίνδυνο. Όλες, εκτός από την Ελβετία, θα μπορούσαν να επηρεαστούν από την έκρηξη ενός από τα πολυάριθμα ηφαίστεια της Νοτιοανατολικής Ασίας ή της Νότιας Αμερικής, όπως συνέβη με το Ταμπόρα το 1815.
Και όλες εξαρτώνται, σε κάποιο βαθμό, από το διεθνές εμπόριο.
«Δεν υπάρχει κανένα μέρος στη Γη που να αποτελεί απόλυτο καταφύγιο από τους παγκόσμιους καταστροφικούς κινδύνους», καταλήγουν οι ερευνητές.
Προετοιμασία για το χειρότερο πριν αυτό συμβεί
Σε ένα αβέβαιο μέλλον, χώρες με υψηλή δομική ανθεκτικότητα, όπως η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως «σωσίβια» για την ανθρωπότητα, φιλοξενώντας τράπεζες σπόρων ή αποθέματα τροφίμων και παρέχοντας ασφαλή κέντρα για τον συντονισμό των επιχειρήσεων αντιμετώπισης μιας παγκόσμιας καταστροφής.
Ο βασικός στόχος, ωστόσο, θα πρέπει να παραμείνει η έγκαιρη δράση.
Στα συμπεράσματα της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Global Challenges, οι επιστήμονες απευθύνουν μια σαφή προειδοποίηση προς τις κυβερνήσεις όλου του κόσμου:
«Η πρόληψη είναι πάντοτε προτιμότερη από την ανθεκτικότητα», υπογραμμίζουν.
Η αδυναμία αποτροπής ορισμένων φυσικών καταστροφών καθιστά αναγκαίες τεράστιες επενδύσεις στην πρόληψη, στις υποδομές και στις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης.
Και όπως προειδοποιούν οι ερευνητές, ορισμένοι παγκόσμιοι καταστροφικοί κίνδυνοι, όπως οι μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις, δεν μπορούν σήμερα να αποτραπούν.
Όταν τελικά συμβούν, η διαφορά ανάμεσα στις κοινωνίες που έχουν επενδύσει στους παράγοντες ανθεκτικότητας που εντοπίζει η μελέτη και σε εκείνες που δεν το έχουν κάνει, θα μετρηθεί σε ανθρώπινες ζωές.
