Καιρός: Ο χειμώνας έτοιμος για δραματική τροπή - Το μετεωρολογικό ντόμινο που επηρεάζει την Ελλάδα

Η προσοχή των επόμενων ημερών παραμένει στραμμένη στην άφιξη του μεσογειακού κυκλώνα, ο οποίος αναμένεται να προκαλέσει εκτεταμένη κακοκαιρία σε πολλές περιοχές της χώρας.

Ωστόσο, το πραγματικό προγνωστικό ζητούμενο δεν περιορίζεται στο άμεσο φαινόμενο, αλλά σε όσα ενδέχεται να ακολουθήσουν αμέσως μετά, σε καθαρά ημισφαιρικό επίπεδο. Εκεί μπαίνουν στο παιχνίδι οι βαθύτερες διεργασίες της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, με ένα σενάριο –ακόμη υπό επιβεβαίωση– ψυχρής ηπειρωτικής οπισθοδρόμησης προς την Ευρώπη.

Το πιο ισχυρό σήμα προέρχεται από τον δείκτη Αρκτικής Ταλάντωσης (AO), ο οποίος, σύμφωνα με τις προβολές, αναμένεται να υποχωρήσει απότομα σε τιμές κοντά στο -2 ή ακόμη και στο -3.

Μια τόσο αρνητική AO υποδηλώνει σημαντική αποδυνάμωση του πολικού στροβίλου, με αυξημένες πιέσεις στην Αρκτική και έντονη μείωση των ζωνικών ανέμων στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας. Σε αυτές τις συνθήκες, οι ψυχρές αέριες μάζες παύουν να εγκλωβίζονται στα υψηλά γεωγραφικά πλάτη και αποκτούν τη δυναμική να κινηθούν νοτιότερα.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο λεγόμενος «σιβηρικός λοβός», ένα τεράστιο απόθεμα εξαιρετικά ψυχρού ηπειρωτικού αέρα, δεν συναντά πλέον ουσιαστικά δομικά εμπόδια στην πιθανή προώθησή του προς την Ευρώπη. Σε αντίθεση όμως με πιο κλασικά χειμερινά μοτίβα, ο δείκτης NAO (Βορειοατλαντική Ταλάντωση) δεν αναμένεται να περάσει σε έντονα αρνητικές τιμές. Αυτό δεν αποτελεί αντίφαση, αλλά αντανακλά τη γεωγραφική θέση του κυρίαρχου αντικυκλώνα.

Αν το αντικυκλωνικό μπλοκάρισμα βρισκόταν πάνω από τη Γροιλανδία, θα μιλούσαμε για καθαρά αρνητική NAO και ισχυρό μπλοκάρισμα του Ατλαντικού. Οι τρέχουσες προσομοιώσεις, ωστόσο, δείχνουν υψηλές πιέσεις να εκτείνονται περισσότερο προς τη Σκανδιναβία και τη Ρωσία, σχηματίζοντας μια πραγματική ηπειρωτική αντικυκλωνική γέφυρα.

Σε μια τέτοια διάταξη, ο Ατλαντικός μπορεί να παραμένει ενεργός, με ουδέτερη ή ελαφρώς θετική NAO, χωρίς όμως να καταφέρνει να επιβάλει ισχυρή δυτική ροή.

Καθοριστικό ρόλο παίζει και η Παγκόσμια Γωνιακή Ορμή, η οποία προβλέπεται αρνητική. Αυτό μεταφράζεται σε μια συνολικά επιβραδυνόμενη ατμοσφαιρική κυκλοφορία, ανίκανη να στηρίξει ισχυρά και συνεχή δυτικά ρεύματα. Στην πράξη, ακόμη και με θετική NAO, το ατλαντικό jet stream παραμένει αδύναμο, αφήνοντας χώρο για ανωμαλίες και ασυνήθιστες μετακινήσεις αερίων μαζών.

Ακριβώς σε αυτό το περιβάλλον καθίσταται εφικτή η λεγόμενη οπισθοδρομική κίνηση. Ψυχρές ηπειρωτικές αέριες μάζες κινούνται κατά μήκος του νότιου άκρου του ευρωπαϊκού αντικυκλώνα, από ανατολικά προς δυτικά, με κατεύθυνση την καρδιά της ηπείρου.

Πρόκειται για έναν «σιωπηλό» μηχανισμό, όχι εντυπωσιακό σε πρώτη ανάγνωση, αλλά δυνητικά ιδιαίτερα αποτελεσματικό.

Πώς μπορεί να επηρεαστεί η Ελλάδα

Για τη χώρα μας, όλα θα εξαρτηθούν από τις λεπτομέρειες. Αν η ηπειρωτική ψυχρή μάζα καταφέρει να κινηθεί αρκετά νοτιοδυτικά και συνδυαστεί με χαμηλές πιέσεις στη Μεσόγειο μετά το πέρασμα του κυκλώνα, τότε ανοίγει παράθυρο για αισθητή πτώση της θερμοκρασίας, ενίσχυση των βοριάδων και πιθανές χειμερινές συνθήκες, ακόμη και με χιονοπτώσεις σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές.

Σε πιο ευνοϊκή τροχιά, δεν μπορεί να αποκλειστεί η επίδραση και σε χαμηλότερα υψόμετρα, κυρίως στη βόρεια και κεντρική Ελλάδα.

Αντίθετα, μια ελαφρώς ανατολικότερη ή βορειότερη πορεία θα περιορίσει τα φαινόμενα σε ψυχρό και ξηρό καιρό, με θερμοκρασίες κάτω από τα κανονικά αλλά χωρίς έντονα φαινόμενα. Η αλληλεπίδραση με τη θάλασσα, το ακριβές timing και η θέση των βαρομετρικών χαμηλών θα κρίνουν τα πάντα.

Συμπερασματικά, οι παγκόσμιοι δείκτες σκιαγραφούν μια ατμόσφαιρα που «φρενάρει» και ευνοεί τις ανατροπές.

Το δυναμικό υπάρχει και το υπόβαθρο είναι σαφώς ενδιαφέρον, όμως η μετάφραση αυτών των σημάτων σε τοπικό επίπεδο, και ειδικά για την Ελλάδα, παραμένει ανοιχτή υπόθεση.

Προς το παρόν, ψυχραιμία, συνεχής παρακολούθηση και ανάλυση είναι η πιο ασφαλής στάση, μέχρι να φανεί αν αυτό το σενάριο θα μείνει στα προγνωστικά μοντέλα ή θα περάσει τελικά στην πραγματικότητα.

*Με πληροφορίες από το meteoweb.eu

Διαβάστε επίσης