Explainer: Γιατί οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον Μαδούρο - Ποια είναι η επόμενη ημέρα για την Βενεζουέλα

Οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, έπειτα από μεγάλης κλίμακας στρατιωτικό πλήγμα στη χώρα της Νότιας Αμερικής, δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Ο αριστερός πρόεδρος της Βενεζουέλας και η σύζυγός του, πρώτη κυρία Σίλια Φλόρες, κρατούνται στο Μητροπολιτικό Κέντρο Κράτησης του Μπρούκλιν, σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, αφού μεταφέρθηκαν αεροπορικώς σε στρατιωτική βάση της Νέας Υόρκης. Και οι δύο έχουν κατηγορηθεί για αδικήματα που σχετίζονται με διακίνηση ναρκωτικών και όπλων.

Ο Τραμπ, ο οποίος ανήρτησε φωτογραφία του Μαδούρο με δεμένα μάτια πάνω στο αμερικανικό πολεμικό πλοίο USS Iwo Jima, δήλωσε ότι επρόκειτο για στρατιωτική επιχείρηση που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τις αμερικανικές αρχές επιβολής του νόμου.

Ισχυρές εκρήξεις αναφέρθηκαν σε όλη την πρωτεύουσα Καράκας τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου, μεταξύ άλλων σε στρατιωτικές βάσεις.

Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας ανέπτυξε τις ένοπλες δυνάμεις και κήρυξε κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης, ενώ η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες φάνηκε έτοιμη να αναλάβει την ηγεσία της χώρας.

Η σύλληψη του Μαδούρο κλιμακώνει περαιτέρω την ένταση μεταξύ Βενεζουέλας και ΗΠΑ, μετά και τα αμερικανικά πλήγματα σε σκάφη στην Καραϊβική, τα οποία η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι χρησιμοποιούνταν για τη διακίνηση ναρκωτικών.

Οι ΗΠΑ κατηγορούν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας ότι εμπλέκεται προσωπικά σε κυκλώματα διακίνησης ναρκωτικών και ότι είναι παράνομος ηγέτης, ενώ ο Μαδούρο έχει κατηγορήσει τις ΗΠΑ για εκφοβισμό και για απόπειρα αρπαγής των πετρελαϊκών πόρων της χώρας.

Σε συνέντευξη Τύπου το Σάββατο, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα «διοικήσουν» τη Βενεζουέλα «μέχρι να υπάρξει μια ασφαλής, σωστή και συνετή μετάβαση», προσθέτοντας ότι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα δραστηριοποιηθούν στη χώρα.

Τι γνωρίζουμε για την επιχείρηση

Ο Μαδούρο συνελήφθη από τη Delta Force, την κορυφαία αντιτρομοκρατική μονάδα του αμερικανικού στρατού, σύμφωνα με το CBS News, συνεργάτη του BBC στις ΗΠΑ.

Πηγή της CIA ανέφερε ότι άτομο εντός της κυβέρνησης της Βενεζουέλας βοήθησε τις ΗΠΑ να εντοπίσουν τη θέση του Μαδούρο, στο πλαίσιο εκτεταμένου δικτύου πληροφοριών.

Μιλώντας δίπλα στον Τραμπ, ο στρατηγός Νταν Κέιν, πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, δήλωσε ότι η επιχείρηση με την κωδική ονομασία «Absolute Resolve» χρειάστηκε μήνες σχεδιασμού και ασκήσεων, με τις δυνάμεις να περιμένουν τις κατάλληλες καιρικές συνθήκες.

Περισσότερα από 150 αεροσκάφη χρησιμοποιήθηκαν για τη μεταφορά της ομάδας που εισήλθε στην πρωτεύουσα.

Η ομάδα μπήκε στο συγκρότημα του Μαδούρο, «ένα σπίτι που έμοιαζε περισσότερο με φρούριο», όπως είπε ο Τραμπ, στις 02:01 τοπική ώρα. Τα φώτα στο Καράκας απενεργοποιήθηκαν από τις αμερικανικές δυνάμεις.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι ο Μαδούρο προσπάθησε να καταφύγει σε θωρακισμένο ασφαλές δωμάτιο, πέρασε την πόρτα αλλά δεν κατάφερε να την κλείσει.

Πρόσθεσε ότι δεν υπήρξαν απώλειες Αμερικανών στρατιωτών και ότι υπήρξαν «λίγοι» τραυματισμοί, ενώ παρακολούθησε την επιχείρηση ζωντανά.

Ο Μαδούρο και η σύζυγός του μεταφέρθηκαν αρχικά σε πλοίο και στη συνέχεια σε αεροσκάφος, το οποίο προσγειώθηκε στη βάση της Εθνοφρουράς Stewart στη Νέα Υόρκη, περίπου 97 χιλιόμετρα βόρεια του Μανχάταν.

Ακολούθως μεταφέρθηκαν στο Μητροπολιτικό Κέντρο Κράτησης του Μπρούκλιν.

Ταυτόχρονα με τη στρατιωτική επιχείρηση, σημειώθηκαν ισχυρές εκρήξεις στο Καράκας, με πυκνούς καπνούς να υψώνονται πάνω από την πόλη. Βίντεο με εκρήξεις και ελικόπτερα να πετούν χαμηλά κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα, χωρίς να έχουν επαληθευτεί.

Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας ανακοίνωσε ότι επλήγησαν οι πολιτείες Μιράντα, Αράγουα και Λα Γκουάιρα. Ο υπουργός Άμυνας Βλαντίμιρ Παδρίνο Λόπες υποστήριξε ότι τα πλήγματα έπληξαν κατοικημένες περιοχές και δήλωσε ότι συγκεντρώνονται στοιχεία για νεκρούς και τραυματίες.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις ήταν «έτοιμες για δεύτερο κύμα», αλλά δεν χρειάστηκε να πραγματοποιηθεί, καθώς το πρώτο ήταν «τόσο ισχυρό».

Πού σημειώθηκαν τα πλήγματα

Η ομάδα BBC Verify εξετάζει σειρά βίντεο με εκρήξεις, φωτιές και καπνό σε διάφορα σημεία του Καράκας, προκειμένου να εντοπιστούν με ακρίβεια οι στόχοι.

Μέχρι στιγμής έχουν επιβεβαιωθεί πέντε τοποθεσίες: η αεροπορική βάση Generalissimo Francisco de Miranda, γνωστή ως La Carlota, το στρατιωτικό συγκρότημα Fuerte Tiuna, το λιμάνι La Guaira που αποτελεί τη βασική έξοδο της πρωτεύουσας προς την Καραϊβική, το αεροδρόμιο Higuerote και οι τηλεπικοινωνιακοί πύργοι Antenas El Volcan στο όρος Cerro El Volcan.

Πώς αντέδρασε η Βενεζουέλα

Η αντιπρόεδρος Ροντρίγκες απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία και ενότητα μέσω της κρατικής τηλεόρασης, ζήτησε την απελευθέρωση του Μαδούρο, τον οποίο χαρακτήρισε «τον μοναδικό πρόεδρο», και τόνισε ότι η Βενεζουέλα δεν θα γίνει ποτέ αποικία κανενός. Ο υπουργός Άμυνας δήλωσε ότι η χώρα θα «αντισταθεί» στην παρουσία ξένων στρατευμάτων.

Αργά το Σάββατο, το Ανώτατο Δικαστήριο της Βενεζουέλας αποφάσισε ότι η Ροντρίγκες θα αναλάβει καθήκοντα μεταβατικής προέδρου, αν και δεν είναι σαφές αν έχει ήδη αναλάβει.

Νωρίτερα, ο Τραμπ δήλωσε ότι η Ροντρίγκες είχε ορκιστεί πρόεδρος και ότι μίλησε με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, λέγοντάς του «θα κάνουμε ό,τι χρειαστείτε».

«Δεν έχει και πολλές επιλογές», πρόσθεσε.

Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας εξέδωσε ανακοίνωση καταδικάζοντας την «εξαιρετικά σοβαρή στρατιωτική επίθεση» των ΗΠΑ εναντίον της χώρας, κατηγορώντας την Ουάσινγκτον ότι απειλεί τη διεθνή ειρήνη και επιχειρεί να αρπάξει τους στρατηγικούς πόρους της Βενεζουέλας, κυρίως το πετρέλαιο και τα ορυκτά.

Τι θα συμβεί στη Βενεζουέλα από εδώ και πέρα

Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «θα διοικήσουν τη χώρα μέχρι να υπάρξει μια ασφαλής και σωστή μετάβαση».

Ερωτηθείς για την ηγέτιδα της αντιπολίτευσης και βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης το 2025, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, απάντησε ότι δεν χαίρει υποστήριξης ή σεβασμού.

Νωρίτερα, η Ματσάδο είχε γράψει στα κοινωνικά δίκτυα ότι «η ώρα της ελευθερίας έφτασε» και κάλεσε τον Εντμούντο Γκονσάλες Ουρούτια, τον οποίο η αντιπολίτευση θεωρεί νικητή των εκλογών του 2024, να αναλάβει την εξουσία.

Ο Τραμπ δήλωσε επίσης ότι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα αναλάβουν την αποκατάσταση των υποδομών και θα αρχίσουν να παράγουν έσοδα για τη χώρα.

«Θα αντλήσουμε τεράστιο πλούτο από το έδαφος», είπε, προσθέτοντας ότι μέρος των εσόδων θα κατευθυνθεί στη Βενεζουέλα και μέρος στις ΗΠΑ, ώστε να «αποζημιωθούν για όσα δαπάνησαν».

Δεν απέκλεισε την ανάπτυξη αμερικανικών στρατευμάτων, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ «δεν φοβούνται τις μπότες στο έδαφος».

Με τι κατηγορίες διώκεται ο Μαδούρο

Η υπουργός Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, Παμ Μπόντι, ανακοίνωσε ότι ο Μαδούρο και η σύζυγός του κατηγορούνται στη Νότια Περιφέρεια της Νέας Υόρκης.

Οι κατηγορίες περιλαμβάνουν συνωμοσία για ναρκοτρομοκρατία και εισαγωγή κοκαΐνης, κατοχή πολυβόλων και εκρηκτικών μηχανισμών, καθώς και συνωμοσία για τη χρήση τους κατά των ΗΠΑ.

«Θα αντιμετωπίσουν σύντομα όλη τη δύναμη της αμερικανικής Δικαιοσύνης σε αμερικανικό έδαφος», έγραψε η Μπόντι στο Χ.

Ποιος είναι ο Μαδούρο και γιατί συνελήφθη

Ο Νικολάς Μαδούρο αναδείχθηκε πολιτικά υπό την ηγεσία του Ούγκο Τσάβες και του Ενωμένου Σοσιαλιστικού Κόμματος της Βενεζουέλας και τον διαδέχθηκε στην προεδρία το 2013.

Το 2024 ανακηρύχθηκε νικητής των προεδρικών εκλογών, αν και στοιχεία της αντιπολίτευσης έδειχναν ότι ο αντίπαλός του είχε επικρατήσει με μεγάλη διαφορά.

Ο Μαδούρο βρίσκεται σε διαρκή σύγκρουση με τον Τραμπ για το μεταναστευτικό και τη διακίνηση ναρκωτικών προς τις ΗΠΑ. Ειδικοί, ωστόσο, επισημαίνουν ότι η Βενεζουέλα αποτελεί κυρίως χώρα διέλευσης και όχι παραγωγής ναρκωτικών.

Οι ΗΠΑ είχαν επικηρύξει τον Μαδούρο με 50 εκατ. δολάρια για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψή του. Ο ίδιος έχει αρνηθεί όλες τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι ο «πόλεμος κατά των ναρκωτικών» χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για την ανατροπή του και την εκμετάλλευση των πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας.

Διεθνείς αντιδράσεις

Η επιχείρηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις διεθνώς. Η Ρωσία κατήγγειλε «ένοπλη επιθετικότητα», η Κίνα και το Ιράν μίλησαν για παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας, ενώ χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπως η Βραζιλία και η Κολομβία, εξέφρασαν έντονη ανησυχία.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε «βαθιά ανήσυχος», κάνοντας λόγο για επικίνδυνο προηγούμενο και καλώντας όλες τις πλευρές σε διάλογο με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο.

Η Βρετανία δήλωσε ότι δεν θρηνεί για το τέλος του καθεστώτος Μαδούρο, ενώ η ΕΕ επανέλαβε ότι ο Μαδούρο στερείται νομιμοποίησης, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι οι αρχές του διεθνούς δικαίου πρέπει να τηρούνται.