Τζαφάρ Παναχί στον Guardian: «Το ιρανικό καθεστώς θα καταρρεύσει 100%, το πότε δεν ξέρουμε»

Το καθεστώς του Χαμενεΐ στο Ιράν δεν θα είναι σε θέση να διατηρήσει τον έλεγχο της ιρανικής κοινωνίας μετά τη βίαιη καταστολή του τελευταίου κύματος διαμαρτυριών, προέβλεψε ένας από τους κορυφαίους κινηματογραφιστές της χώρας.

«Είναι αδύνατο για αυτή την κυβέρνηση να διατηρηθεί σε αυτή την κατάσταση», δήλωσε ο σκηνοθέτης Τζαφάρ Παναχί στον Guardian. «Το γνωρίζουν κι αυτοί. Ξέρουν ότι θα είναι αδύνατο να κυβερνήσουν τον λαό. Ίσως ο μόνος στόχος τους αυτή τη στιγμή είναι να φέρουν τη χώρα στα πρόθυρα της πλήρους κατάρρευσης και να προσπαθήσουν να την καταστρέψουν».

Οι διαμαρτυρίες που προκλήθηκαν από την οικονομική κρίση σαρώνουν το Ιράν από το τέλος Δεκεμβρίου και αντιμετωπίστηκαν με θανατηφόρα καταστολή από τις δυνάμεις ασφαλείας το Σαββατοκύριακο, με αναφορές για περισσότερους από 2.500 νεκρούς .

Η διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο που επιβλήθηκε την περασμένη Παρασκευή, η οποία μπλόκαρε το 95-99% του δικτύου επικοινωνιών της χώρας, ήταν «ένδειξη ότι θα υπάρξει μια πολύ μεγάλη σφαγή», είπε ο Παναχί. «Αλλά ποτέ δεν προβλέψαμε ότι η καταστολή θα είχε τέτοιες διαστάσεις και αριθμούς».

Ο 65χρονος Παναχί μίλησε στον Guardian από τις ΗΠΑ, όπου προωθεί την τελευταία του ταινία, «Ήταν απλώς ένα ατύχημα». Η ταινία κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών πέρυσι και είναι μια από τις κορυφαίες υποψηφιότητες για τα Όσκαρ του 2026 στην κατηγορία διεθνών ταινιών μεγάλου μήκους.

Εν μέρει θρίλερ εκδίκησης, εν μέρει μαύρη κωμωδία, η γαλλική υποψηφιότητα για τα βραβεία Όσκαρ ακολουθεί μια ομάδα Ιρανών πρώην πολιτικών κρατουμένων που προσπαθούν να αποφασίσουν αν θα πάρουν εκδίκηση από έναν άνδρα που πιστεύουν ότι τους βασάνισε στη φυλακή.

«Αυτό που απεικονίζω σε αυτή την ταινία είναι ότι όταν ο κύκλος της βίας συνεχίζεται, τότε γίνεται πολύ δύσκολο να τον σταματήσουμε», είπε ο Παναχί. «Δυστυχώς, λόγω της αγριότητας που ασκεί το κράτος, υπάρχει φόβος ότι αυτός ο κύκλος βίας θα συνεχιστεί».

Τον Δεκέμβριο, ο σκηνοθέτης καταδικάστηκε ερήμην σε φυλάκιση ενός έτους με την κατηγορία της προπαγάνδας κατά του πολιτικού συστήματος, αλλά έχει δηλώσει την πρόθεσή του να επιστρέψει στη χώρα. Έχει φυλακιστεί δύο φορές, για διαμαρτυρία κατά της κράτησης δύο συναδέλφων του κινηματογραφιστών που είχαν ασκήσει κριτική στις αρχές το 2022, και για υποστήριξη αντικυβερνητικών διαμαρτυριών το 2010.

Ο Παναχί είπε ότι ενώ η κατάρρευση της κυβέρνησης με επικεφαλής τον κληρικό ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ , ήταν αναπόφευκτη μετά τις τελευταίες αιματηρές καταστολές, ο χρόνος της ήταν αδύνατο να προβλεφθεί. «Το καθεστώς θα καταρρεύσει, 100%», είπε ο Παναχί. «Αυτό έχει συμβεί με τις δικτατορικές κυβερνήσεις σε όλη την ιστορία. Πότε θα καταρρεύσει, κανείς δεν ξέρει. Θέλουμε να γίνει το συντομότερο δυνατό, μέσα στα επόμενα λεπτά, αλλά υπάρχουν πολλοί παράγοντες που πρέπει να συνδυαστούν για να συμβεί αυτό».

Προειδοποίησε τις δυτικές κυβερνήσεις να μην συνομιλούν με το κληρικό καθεστώς με όρους ορθολογικούς. «Σε άλλες δικτατορίες σε όλο τον κόσμο, θα δείτε ότι θα υπάρχουν τουλάχιστον λίγοι άνθρωποι που θα ενεργούν με βάση τη λογική και που δεν θα αφήσουν το θέμα να φτάσει σε αυτό το σημείο», είπε, μιλώντας μέσω της διερμηνέως του, Σέιντα Νταγιάνι. «Αλλά δυστυχώς σε αυτό το σύστημα δεν υπάρχει λογική. Το μόνο που μπορούν να σκεφτούν είναι η καταστολή και πώς μπορούν να παραμείνουν στην εξουσία έστω και για μια ακόμη μέρα. Το τελευταίο πράγμα που σκέφτονται είναι ο λαός».

Ορισμένοι αντικαθεστωτικοί στο Ιράν και την ιρανική διασποράς στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, έχουν ζητήσει την επιστροφή του Ρεζά Παχλεβί, του εξόριστου γιου του τελευταίου σάχη του Ιράν. Ο Παχλεβί, με έδρα την Ουάσινγκτον, του οποίου ο εκλιπών πατέρας κυβέρνησε το Ιράν ως αυταρχικός μονάρχης από το 1941 έως το 1979, έχει καλέσει τον κόσμο να βγει στους δρόμους.

Ο Παναχί αναγνώρισε ότι οι εκκλήσεις για την επιστροφή του γιου του σάχη ήταν «η φωνή που βγαίνει [από τις διαμαρτυρίες]». Ωστόσο, πρόσθεσε: «Όπως είπε ο ίδιος ο Ρεζά Παχλεβί, μετά τη μετάβαση πρέπει να διεξαχθεί δημοψήφισμα στο Ιράν και τότε ο λαός θα αποφασίσει τι είδους κυβέρνηση θέλει και ποιον θέλει να κυβερνήσει. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου μετάβασης, θα πρέπει όλοι να είμαστε ενωμένοι».

Ερωτηθείς εάν ο Παχλεβί θα μπορούσε να εμπιστευτεί την επίβλεψη μιας μεταβατικής περιόδου μετά το καθεστώς, απάντησε ότι αυτό θα έπρεπε να το αποφασίσει ο λαός του Ιράν. «Είτε συμφωνούμε με τον Παχλεβί είτε όχι, γνωρίζουμε ότι η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού του Ιράν θέλει να φύγει το τρέχον καθεστώς».

Διαβάστε επίσης