Καισαριανή: «Militaria» - Τα «αιματοβαμμένα» πολεμικά κειμήλια - Από πεδία της μάχης σε δημοπρασίες

Η πρόσφατη δημοσιότητα που έλαβε το ζήτημα των φωτογραφιών των 200 Ελλήνων που οδηγούνταν για εκτέλεση στην Καισαριανή, προκάλεσε πλήθος ερωτημάτων σχετικά με την προέλευσή τους στο ελληνικό κοινό. Η κατοχή τους από έναν έμπορο, που τις έβγαλε σε δημοπρασία - στην τιμή των 6-7 ευρώ - στο διαδίκτυο φάνηκε σε κάποιους περίεργη. Όμως δεν θα έπρεπε.

Η αγορά και πώληση στρατιωτικών κειμηλίων, ιδιαίτερα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, είναι μια επικερδής αγορά για κάποιους και ένα πολύ «βαθύ» χόμπι για άλλους. Άλλοι στο πλαίσιο της ιστορικής τους έρευνας, άλλοι ως συλλέκτες και άλλοι με πολύ πιο «περίεργα κίνητρα» αγοράζουν αντικείμενα που σχετίζονται με τις μεγάλες πολεμικές συγκρούσεις της ιστορίας.

Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται Militaria και αποτελεί έναν διεθνή, οργανωμένο και πολυεπίπεδο χώρο που συνδυάζει την ιστορική τεκμηρίωση με το εμπόριο.

Τι είναι το Militaria;

Ο όρος militaria αφορά τη συλλογή αυθεντικών στρατιωτικών αντικειμένων από διαφορετικές ιστορικές περιόδους. Περιλαμβάνει μια τεράστια γκάμα υλικών καταλοίπων που επιτρέπουν στον συλλέκτη να «αγγίξει» την ιστορία. Οι βασικές κατηγορίες περιλαμβάνουν:

Στολές και Εξαρτήσεις: Στρατιωτικές στολές πεδίου, κράνη, εξαρτύσεις και διακριτικά μονάδων.

Παράσημα και Μετάλλια: Τάγματα ανδρείας, εκστρατευτικά μετάλλια και διαμνημονεύσεις.

Έγγραφα και Φωτογραφίες: Διαταγές μάχης, χάρτες, προσωπικές επιστολές στρατιωτών και, φυσικά, φωτογραφικό υλικό από το μέτωπο ή την περίοδο του πολέμου.

Ιστορικός Οπλισμός: Ξιφολόγχες, ξίφη και - όπου το επιτρέπει η νομοθεσία- απενεργοποιημένα πυροβόλα όπλα.

Γιατί κυριαρχεί ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος;

Η μεγαλύτερη συγκέντρωση ενδιαφέροντος παγκοσμίως αφορά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, λόγω της κλίμακας της σύγκρουσης και του τεράστιου όγκου υλικών τεκμηρίων που διασώθηκαν. Η αξία ενός αντικειμένου επηρεάζεται από την κατάσταση διατήρησης, τη σπανιότητα, αλλά κυρίως από την ιστορική τεκμηρίωση και τη σύνδεση με συγκεκριμένα πρόσωπα.

Στην περίπτωση των φωτογραφιών της Καισαριανής, η ιστορική τους βαρύτητα υπερβαίνει κατά πολύ την ευτελή τιμή εκκίνησης, καθώς αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες ενός εγκλήματος πολέμου.

Η αγωνία για αυθεντικότητα

Το militaria δεν είναι απλώς ένα χόμπι, αλλά μια παγκόσμια αγορά με εξειδικευμένους οίκους δημοπρασιών και μεγάλες διεθνείς εκθέσεις. Ωστόσο, το νομικό καθεστώς διαφέρει:

• Σε ορισμένα κράτη απαγορεύεται η εμπορία ή η δημόσια προβολή συμβόλων που συνδέονται με ολοκληρωτικά καθεστώτα.
• Η διακίνηση αντικειμένων που θεωρούνται πολιτιστικά αγαθά ή εθνικά κειμήλια υπόκειται σε αυστηρούς περιορισμούς εξαγωγής.
• Η αγορά μαστίζεται από απομιμήσεις, καθιστώντας την τεχνογνωσία απαραίτητη για τη διαπίστωση της γνησιότητας.

Η διάσταση της ιστορικής Μνήμης

Πέρα από την οικονομική πλευρά, το militaria συνδέεται άμεσα με την ιστορική μνήμη. Πολλοί συλλέκτες λειτουργούν ως άτυποι «φύλακες» της ιστορίας, διασώζοντας αντικείμενα που αλλιώς θα είχαν χαθεί. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετοί «συλλέκτες» βρίσκουν ακόμη και σε σκουπίδια τα αντικείμενα της συλλογής τους. Την ίδια στιγμή, η εμπορική διακίνηση αντικειμένων από τραυματικές περιόδους εγείρει συζητήσεις για τα όρια μεταξύ έρευνας και ηθικής ευθύνης.

Διαβάστε επίσης