Φράνσις Φουκουγιάμα: Η κατάρρευση των ΗΠΑ είναι η πραγματική παγίδα του Κινέζου προέδρου

Snapshot

• Ο Φράνσις Φουκουγιάμα εκτιμά ότι η στρατηγική του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ βασίζεται στην αναμονή της παρακμής των ΗΠΑ ως υπερδύναμης.
• Η Κίνα επιδιώκει παραχωρήσεις σχετικά με την Ταϊβάν, με στόχο να ακυρωθεί το πακέτο όπλων που οι ΗΠΑ έχουν εγκρίνει για το νησί.
• Αν και πιθανώς δεν θα υπάρξει άμεση πολεμική σύγκρουση, ο οικονομικός και γεωπολιτικός ανταγωνισμός μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας θα συνεχιστεί.
• Η αμερικανική πλευρά φαίνεται να μην προτίθεται να εμπλακεί στρατιωτικά για την υπεράσπιση της Ταϊβάν, παρά τις προετοιμασίες του στρατού.
• Ο Φουκουγιάμα προβλέπει ότι οι αμερικανικοί θεσμοί θα αντέξουν και ότι ο Τραμπ θα υποστεί ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές, περιορίζοντας τη ζημιά που μπορεί να προκαλέσει.

Snapshot powered by AI

Τη δική του ανάλυση στις διμερείς σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας και την στρατηγική του Πεκίνου έδωσε ο πολιτικός επιστήμονας και οικονομολόγος του Πανεπιστημίου των Στάνφορντ, Φράνσις Φουκουγιάμα.

Ο Φουκουγιάμα που συνδέθηκε με την άνοδο των νεοσυντηρητικών στις ΗΠΑ έγινε διεθνώς γνωστός το 1992 όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Το τέλος της ιστορίας και ο τελευταίος άνθρωπος» μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Σε αυτό υποστήριζε ότι η παγκόσμια εξάπλωση των φιλελεύθερων δημοκρατιών και του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς και του δυτικού τρόπου ζωής του μπορεί να σηματοδοτήσει το τελικό σημείο της κοινωνικοπολιτισμικής εξέλιξης και του πολιτικού αγώνα της ανθρωπότητας και να γίνει η τελική μορφή ανθρώπινης διακυβέρνησης. Με απλά λόγια εκτιμούσε ότι ο δημοκρατικός φιλελευθερισμός δεν είχε πλέον αντιπάλους.

«Ο Σι θέλει να κερδίσει χρόνο μέχρι οι ΗΠΑ να παρακμάσουν»

Τώρα ο πολιτικός επιστήμονας εξηγεί ότι η πραγματική παγίδα του Κινέζου προέδρου είναι η κατάρρευση των ΗΠΑ. «Ο Σι θέλει απλώς να κερδίσει χρόνο, περιμένοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες να αυτοκαταστραφούν και να παρακμάσουν ως υπερδύναμη», είπε σε συνέντευξη στην ιταλική εφημερίδα Repubblica o Φουκουγιάμα.

«Ο Ντόναλντ Τραμπ έφτασε στη συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ πολύ πιο αδύναμος από τον Κινέζο ομόλογό του. Παγιδευμένος στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, από τον οποίο δεν ξέρει πώς να βγει. Και με πτώση στις δημοσκοπήσεις, έχοντας χάσει τη δημοτικότητά του ακριβώς λόγω της αύξησης των τιμών που προκάλεσε ο πόλεμος, σε συνδυασμό με τους δασμούς που επέβαλε ο ίδιος και την επιδείνωση της ψυχικής του κατάστασης. Αντίθετα, ο Σι διαθέτει ήδη την οικονομική και στρατιωτική στρατηγική για να τον αντιμετωπίσει», τόνισε ο Φράνσις Φουκουγιάμα.

Ο Κινέζος πρόεδρος υποδέχτηκε τον Τραμπ αναφερόμενος στην «παγίδα του Θουκυδίδη», μία ξεκάθαρη προτροπή να μην πέσουν στο μοιραίο λάθος να οδηγηθούν στον πόλεμο. Ο Φουκουγιάμα εκτιμά ότι ενδεχομένως να μην υπάρξει πολεμική σύγκρουση αλλά ο οικονομικός και γεωπολιτικός ανταγωνισμός θα συνεχιστεί.

«Ίσως να μην υπάρξει πόλεμος αλλά είναι δύσκολο να αποφευχθεί ο οικονομικός και στρατηγικός ανταγωνισμός μεταξύ δύο χωρών όπως η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν τόσο διαφορετικούς στόχους και πολιτικά συστήματα. Το θέμα είναι άλλο: ο Σι θεωρεί ότι η Αμερική βρίσκεται σε φάση μακροπρόθεσμης παρακμής, την οποία αποδίδει εν μέρει στον ίδιο τον Τραμπ. Έτσι τον κολακεύει με συμβολικές χειρονομίες, του λέει ότι είναι εταίροι και ισότιμες υπερδυνάμεις: αλλά στην πραγματικότητα περιμένει απλώς η Αμερική να αποδυναμωθεί όλο και περισσότερο», τόνισε.

«Ο Σι θέλει και παραχωρήσεις για την Ταϊβάν»

Σύμφωνα με τον Φουκουγιάμα, όμως, η στρατηγική του Σι δεν συνίσταται όμως μόνο στο να περιμένει την αποδυνάμωση των ΗΠΑ. «Θέλει παραχωρήσεις όσον αφορά την Ταϊβάν. Και δυστυχώς, το νησί είναι το μόνο πράγμα που μπορεί σήμερα να του προσφέρει ο Τραμπ για να επιτύχει τουλάχιστον την επίφαση μιας εμπορικής συμφωνίας και μια συμβολική υποστήριξη στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ του Ορμούζ. Κατά τη γνώμη μου, όλα περιστρέφονται γύρω από αυτό», είπε ο Φουκουγιάμα.

Οι Αμερικανοί έχουν ήδη μπλοκάρει το πακέτο όπλων αξίας 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων που προοριζόταν για την Ταϊπέι. «Ο Σι θέλει την ακύρωσή του. Θα δούμε σύντομα αν η αναστολή θα γίνει μόνιμη ή αν οι Αμερικανοί θα τηρήσουν την υπόσχεση που έδωσαν στην Ταϊβάν. Θα με εξέπληττε να δω το πακέτο να φτάνει στον προορισμό του: ο Αμερικανός πρόεδρος πρέπει να δώσει στον Σι την εντύπωση ότι η σύνοδος κορυφής πήγε καλά. Άλλωστε, ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται να υποστηρίξει τις δημοκρατίες στον κόσμο. Για αυτόν, η Ταϊβάν είναι μια χώρα όπως όλες οι άλλες, αν και δεν ισχύει το ίδιο για άλλους Αμερικανούς και φίλους των Αμερικανών στην περιοχή, όπως η Κορέα και η Ιαπωνία. Είναι όμως σαφές ότι σήμερα οι ΗΠΑ δεν προτίθενται να εμπλακούν σε πολέμους για την υπεράσπιση της Ταϊβάν, παρόλο που ο στρατός τους προετοιμάζεται για αυτό το ενδεχόμενο εδώ και χρόνια», υπογράμμισε ο πολιτικός επιστήμονας.

Σε ερώτηση αν τελικά το Πεκίνο πιέσεις στο Ιράν ώστε να ανοίξει τουλάχιστον τα Στενά του Ορμούζ ο Φουκουγιάμα απάντησε: «Δεν έχει και τόσο μεγάλη επιρροή στην Τεχεράνη. Σίγουρα δεν θα παρέμβει στρατιωτικά για να ανοίξει το στενό. Το πολύ-πολύ να πει κάτι γενικό για τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της ειρήνης. Δεν περιμένω τίποτα άλλο».

Αναφορικά με την υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία που συνόδευσε τον Τραμπ στην Κίνα και αποτελούνταν από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον πλανήτη, όπως τον Έλον Μασκ και τον Τιμ Κουκ της Apple ο Φουκουγιάμα εξήγησε ότι ο στόχος ήταν να προστατεύσουν υφιστάμενες αμερικανικές επενδύσεις παρά να πιέσουν την Κίνα να ανοίξει τις πόρτες της σε νέα αμερικανικά κεφάλαια. Τόσο η Tesla όσο και η Apple έχουν ήδη σημαντικά συμφέροντα στην Κίνα και θέλουν να τα προστατεύσουν.

«Ο Τραμπ θα υποστεί ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές»

Ο Τραμπ προσπαθεί, αν μη τι άλλο, να αποσυνδέσει την αμερικανική οικονομία από την κινεζική. Και θέλει το Πεκίνο να μείνει εκτός του τεχνολογικού τομέα τους. Δεν βλέπω τα πρώτα σημάδια μιας ουσιαστικής οικονομικής συνεργασίας. Άλλο θέμα είναι ο αγροτικός τομέας, τα προϊόντα του οποίου αποτελούν την κύρια αμερικανική εξαγωγή προς την Κίνα, σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα.

Ερωτηθείς τι θα αποκομίσουν από αυτή την προσέγγιση οι δύο ηγέτες ο Φουκουγιάμα είπε: «Η Κίνα θέλει μόνο να κερδίσει χρόνο: περιμένοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες να αυτοτραυματιστούν περαιτέρω και να παρακμάσουν ως υπερδύναμη. Και βέβαια ο Τραμπ θα μιλήσει για τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει συναφθεί ποτέ στην ιστορία, ακόμα κι αν πρόκειται απλώς για λίγη σόγια. Αλλά από αυτή τη συνάντηση δεν θα προκύψει τίποτα σημαντικό μακροπρόθεσμα».

Για την άποψη που εξέφρασε μετά το 1992 όταν υποστήριξε ότι το «τέλος της Ιστορίας» έχει απλώς αναβληθεί και αν πιστεύει ότι οι θεσμοί θα αντέξουν στις ΗΠΑ ο Φουκουγιάμα προέβλεψε «η δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί πράγματι να υπονομεύσει τους δικούς της μηχανισμούς ελέγχου και εσωτερικής ισορροπίας εξουσιών. Είμαι όμως πεπεισμένος ότι οι αμερικανικοί θεσμοί θα αντέξουν. Ο Τραμπ θα υποστεί ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές και αυτό θα περιορίσει τη ζημιά που μπορεί να προκαλέσει. Βεβαίως, εν τω μεταξύ έχει διακόψει τη χρηματοδότηση της επιστημονικής έρευνας. Και, μακροπρόθεσμα, αυτό θα αποδυναμώσει σημαντικά τις Ηνωμένες Πολιτείες σε σχέση με την Κίνα. Εν ολίγοις, η πορεία προς το ‘τέλος της Ιστορίας’ δεν έχει σταματήσει, αλλά σίγουρα συναντά σημαντικά εμπόδια».

Διαβάστε επίσης