Πώς το χώμα και το παιχνίδι στη λάσπη θωρακίζουν την υγεία των παιδιών - Το πείραμα στη Φινλανδία

Η πεντάχρονη Αουρόρα περνάει ένα εντελώς φυσιολογικό πρωινό στον παιδικό σταθμό της, φτιάχνοντας μια τούρτα από άμμο και λάσπη. Προσθέτει φανταστικά καρότα, πατάτες, νερό και άφθονο χώμα για να μετατραπεί το δημιούργημά της σε μια λαχταριστή σοκολάτα. Λίγο πιο πέρα, ο Άκι Σινκόνεν, κορυφαίος επιστήμονας από το Ινστιτούτο Φυσικών Πόρων της Φινλανδίας, παρακολουθεί τη σκηνή με μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς η μικρή ανακατεύει το χώμα με τα φύλλα και λερώνει άφοβα τα χέρια και το πρόσωπό της. Σε έναν παραδοσιακό παιδικό σταθμό που εμμένει στην απόλυτη αποστείρωση, αυτό θα αποτελούσε πρόβλημα, αλλά στον παιδικό σταθμό Χούμπουλα στην πόλη Λάχτι, η λάσπη είναι καλοδεχούμενη.

Η σύνδεση της εσωτερικής και εξωτερικής βιοποικιλότητας

Συνολικά 43 παιδικοί σταθμοί στη Φινλανδία έχουν λάβει κρατική χρηματοδότηση ύψους 1 εκατομμυρίου ευρώ προκειμένου να αντικαταστήσουν τις αυλές τους με φυσικά τοπία, αυξάνοντας την έκθεση των παιδιών στη μικροσκοπική βιοποικιλότητα, όπως είναι τα βακτήρια και οι μύκητες της φύσης. Η συγκεκριμένη προσέγγιση πηγαίνει την κλασική αντίληψη για τα οφέλη του παιχνιδιού στην ύπαιθρο ένα βήμα παραπέρα, συνδέοντας δύο διαφορετικά στρώματα βιοποικιλότητας. Το εξωτερικό στρώμα, που περιλαμβάνει το έδαφος, τα φυτά και τα ζώα του δάσους, και το εσωτερικό στρώμα, δηλαδή το μικροβίωμα που ζει μέσα και πάνω στο ανθρώπινο σώμα, στο έντερο, το δέρμα και τους αεραγωγούς. Οι επιστήμονες διαπιστώνουν ολοένα και περισσότερο ότι η υγεία μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την οικολογική υγεία του κόσμου που μας περιβάλλει, με τις πρώτες 1.000 ημέρες της ζωής να θεωρούνται οι πλέον καθοριστικές για την ανάπτυξη.

Ένα ζωντανό δάσος μέσα στην αυλή

Ο παιδικός σταθμός Χούμπουλα φιλοξενεί 180 παιδιά και μοιάζει με έναν μικρό αγρό στον οποίο οι μαθητές καλλιεργούν παντζάρια, καρότα, αγγούρια και κολοκυθάκια. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι μεταφέρθηκε εκεί ένα ολόκληρο κομμάτι αυθεντικού δασικού εδάφους, επιφάνειας 10 τετραγωνικών μέτρων και βάθους έως 40 εκατοστών, γεμάτο με βρύα και αγριοκράμβες, ώστε τα παιδιά να έρχονται σε επαφή με έντομα και φυσικά στοιχεία. Πριν από πέντε χρόνια, ο χώρος αυτός ήταν απλώς ένα πάρκινγκ από χαλίκι.

Στη διετή μελέτη συμμετείχαν 75 παιδιά ηλικίας τριών έως πέντε ετών από δέκα αστικούς παιδικούς σταθμούς, και τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Μέσα σε έναν χρόνο, τα παιδιά που έπαιζαν στους «πράσινους» σταθμούς εμφάνισαν λιγότερα παθογόνα βακτήρια στο δέρμα τους και πολύ ισχυρότερη ανοσολογική άμυνα σε σχέση με εκείνα που περνούσαν τον χρόνο τους σε αυλές με άσφαλτο, χαλίκι ή πλαστικούς τάπητες. Επιπλέον, στο έντερό τους καταγράφηκαν μειωμένα επίπεδα βακτηρίων Clostridium, τα οποία σχετίζονται με φλεγμονώδεις νόσους, ενώ μέσα σε μόλις 28 ημέρες αυξήθηκαν τα ρυθμιστικά Τ-κύτταρα στο αίμα τους, τα οποία προστατεύουν από αυτοάνοσα νοσήματα.

Η υπόθεση των «παλιών φίλων»

Το ανθρώπινο σώμα φιλοξενεί τρισεκατομμύρια μικρόβια που είναι απαραίτητα για τη λειτουργία του, και η μεταφορά τους γίνεται μέσω της αφής, της κατάποσης ή ακόμη και της αναπνοής, αφού ο αέρας έχει το δικό του μικροβίωμα. Η υπόθεση των «παλιών φίλων» υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος εξελίχθηκε μαζί με τα μικρόβια του εδάφους και των φυτών, και η έλλειψη έκθεσης σε αυτά σε μικρή ηλικία ευθύνεται για τη ραγδαία αύξηση των αλλεργιών στις σύγχρονες κοινωνίες. Κι όμως, η εισαγωγή του χώματος στις αυλές των σχολείων αποδεικνύεται μια οικονομικά αποδοτική στρατηγική για τη δημόσια υγεία, καθώς η μείωση των ανοσολογικών παθήσεων περιορίζει τις κρατικές δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Το ενδιαφέρον για το φινλανδικό μοντέλο εξαπλώνεται ήδη σε χώρες όπως η Νορβηγία, η Ισλανδία και η Δανία, με τους ειδικούς να τονίζουν την ανάγκη να εξαφανιστούν οριστικά οι πλαστικοί τάπητες από τους χώρους όπου μεγαλώνουν τα παιδιά.

Διαβάστε επίσης