Associated Press: Χιλιάδες νέα είδη έχουν εισβάλει στη Μεσόγειο Θάλασσα λόγω της κλιματικής αλλαγής
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι τα είδη έχουν εδραιωθεί στη Μεσόγειο και απειλούν τον εγχώριο πληθυσμό
Snapshot
- Η κλιματική αλλαγή έχει αυξήσει τη θερμοκρασία της Μεσογείου έως και 6 βαθμούς, καθιστώντας τη θάλασσα πιο φιλόξενη για χωροκατακτητικά είδη.
- Περίπου 1.000 χωροκατακτητικά είδη έχουν εισβάλει στη Μεσόγειο, με 800 να έχουν εδραιωθεί πλήρως, απειλώντας τα αυτόχθονα είδη και τη βιοποικιλότητα.
- Η Μεσόγειος που γνώριζαν οι παλαιότερες γενιές έχει αλλάξει μη αναστρέψιμα, με σημαντική μείωση πληθυσμών όπως των μαλακίων στην ανατολική λεκάνη.
- Προτείνονται μέτρα όπως η εμπορευματοποίηση βρώσιμων εισβολέων και η επεξεργασία πλοίων για τον περιορισμό της διάδοσης νέων χωροκατακτητικών ειδών.
- Η αποκατάσταση του περιβάλλοντος και η προσαρμογή των αλιευτικών πολιτικών είναι κρίσιμες για τη διατήρηση και ανάκαμψη των αυτόχθονων ειδών στη Μεσόγειο.
Μπορεί ο λαγοκέφαλος να έχει δημιουργήσει πολλά προβλήματα στις ελληνικές θάλασσες και ιδίως στους ψαράδες, δεν είναι ωστόσο το μοναδικό είδος που έχει εισβάλλει στη Μεσόγειο τα τελευταία χρόνια.
Ρεπορτάζ του Associated Press αναφέρει ότι εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και της αύξηση της θερμοκρασίας στις θάλασσες, πολλά νέα είδη έχουν εισβάλει στη Μεσόγειο Θάλασσα και απειλούν τα αυτόχθονα είδη. Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι η βιοποικιλότητα της Μεσογείου δεν υπάρχει πλέον όπως την ξέραμε και οι παράκτιες κοινότητες θα δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα με τους τρόπους που γνωρίζουν εδώ και γενιές.
«Η Μεσόγειος των παππούδων μας, των πρεσβυτέρων μας, των Ελλήνων, της αρχαίας Ελλάδας έχει χαθεί για πάντα. Τόσες πολλές από αυτές τις αλλαγές είναι μη αναστρέψιμες», δήλωσε ο Ερνέστο Ατζούρο, θαλάσσιος βιολόγος στο Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Βιοτεχνολογίας του Ιταλικού Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας.
Έως έξι βαθμούς πάνω η θερμοκρασία
Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες, η κλιματική αλλαγή, που προκαλείται κυρίως από την καύση πετρελαίου, άνθρακα και φυσικού αερίου, κάνει τη λεκάνη της Μεσογείου Θάλασσα θερμότερη, με τη ζέστη να μην μπορεί να διαλυθεί, όπως στους ωκεανούς. Οι επιστήμονες έχουν χαρακτηρίσει τη Μεσόγειο ως «θερμό σημείο» της κλιματικής αλλαγής, με τα νερά της να αναμένεται να θερμανθούν κατά 2 έως 6 βαθμούς έως το 2100.
Τα κύματα καύσωνα είναι πιθανό να γίνουν πιο συχνά και πιο ακραία, σύμφωνα με τους Μεσογειακούς Εμπειρογνώμονες για το Κλίμα και την Περιβαλλοντική Αλλαγή, ένα ανεξάρτητο δίκτυο επιστημόνων. Ο Ρόναν ΜακΆνταμ, ωκεανογράφος στο Ευρωμεσογειακό Κέντρο για την Κλιματική Αλλαγή, δήλωσε ότι ένας βασικός παράγοντας στην αύξηση της θερμοκρασίας είναι ότι η θάλασσα είναι μια κλειστή λεκάνη και η ζέστη δεν μπορεί να διαλυθεί όπως στην απεραντοσύνη των ωκεανών.
Νέα είδη έχουν εδραιωθεί
Τα θερμά νερά έχουν δημιουργήσει ένα φιλόξενο νέο σπίτι για χωροκατακτητικά είδη όπως το κηλιδωτό ψάρι puffer, ένα αδηφάγο αρπακτικό και τον «χειρότερο εισβολέα», είπε ο Ατζούρο.
Αυτά τα είδη κατευθύνονται τώρα προς τη Γαλλία και την Ισπανία, αφού εισήλθαν στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Η Γενική Επιτροπή Αλιείας για τη Μεσόγειο του οργανισμού τροφίμων και γεωργίας του ΟΗΕ δήλωσε ότι τέτοια χωροκατακτητικά είδη υπάρχουν εδώ και δεκαετίες, αλλά η εξάπλωσή τους επιταχύνθηκε μετά τις αρχές της δεκαετίας του 2000, συμπίπτοντας με την άνοδο της θερμοκρασίας της θάλασσας.
Για παράδειγμα, το λεοντόψαρο καταγράφηκε για πρώτη φορά στην ανατολική Μεσόγειο το 2012 και έχει επεκταθεί ραγδαία προς τα δυτικά.«Η Μεσόγειος θα είναι ακόμη φτωχότερη, ακόμη και με λιγότερα είδη, απλώς και μόνο επειδή η κλιματική αλλαγή καθιστά αυτό το τμήμα της Μεσογείου, ειδικά το ανατολικό τμήμα της Μεσογείου, πραγματικά ακατάλληλο για τα ιθαγενή είδη», δήλωσε ο Azzuro.
Απειλές για τα αυτόχθονα είδη
Η Κύπρος, λόγω της εγγύτητάς της με τη Διώρυγα του Σουέζ, ήταν η πρώτη που ένιωσε τον αντίκτυπο αυτών των χωροκατακτητικών ψαριών . Το λεοντόψαρο αντικατέστησε τα ιθαγενή αποθέματα όπως το μπαρμπούνι, προς απογοήτευση των ψαράδων, οι οποίοι έχουν δει τις τοπικές ποικιλίες που είναι δημοφιλείς στους πελάτες να μειώνονται σημαντικά.
Έπειτα, υπάρχουν τα κουνελόψαρα που μπορούν να καταβροχθίσουν φύκια από τον βυθό της θάλασσας, καταστρέφοντας τον βιότοπο πολλών ιθαγενών ειδών.
«Γνωρίζουμε τι πρέπει να γίνει. Θα πρέπει να μειώσουμε τη χρήση ορυκτών καυσίμων», δήλωσε ο Piero Genovesi Papik, ζωολόγος στο Ανώτατο Ινστιτούτο Περιβαλλοντικής Προστασίας και Έρευνας της Ιταλίας. «Αλλά αυτό είναι σίγουρα ένα επείγον ζήτημα για την ανθρωπότητα και όλοι γνωρίζουμε τις λύσεις, αλλά φυσικά απαιτούν ένα παγκόσμιο και κοινό όραμα».
Έχουν εντοπιστεί περίπου 1.000 χωροκατακτητικά είδη
Ο Azzuro είπε ότι περίπου 1.000 χωροκατακτητικά είδη έχουν εντοπιστεί στη Μεσόγειο, με 800 από αυτά να έχουν εδραιωθεί πλήρως.
Οι αλλαγές είναι έντονες. Ο Azzuro είπε ότι τα ρηχά νερά της ανατολικής Μεσογείου έχουν χάσει το 93% του πληθυσμού των μαλακίων τους. Για παράδειγμα, σχεδόν όλα τα μύδια που εντοπίζονταν στην Αδριατική έχουν αφανιστεί, καθώς η θερμοκρασία έχει ξεπεράσει τους 30 βαθμούς Κελσίου. Από τη Βενετία στα βόρεια μέχρι το Μπάρι στα νότια, «η εξαφάνιση ήταν θεαματική», είπε. «Εκτός αν… βρούμε πληθυσμό ικανό να επιβιώσει σε αυτά τα διαφορετικά κλίματα, το μέλλον των μυδιών δεν είναι ευτυχές, τουλάχιστον στην Αδριατική Θάλασσα».
Ο Azzuro είπε ότι μέσω του Ινστιτούτου ξεκίνησαν πριν από λίγα χρόνια μια εκστρατεία με τίτλο «Προσοχή σε αυτούς τους τέσσερις», για να ευαισθητοποιήσουν σχετικά με τους κινδύνους που θέτουν τα χωροκατακτητικά είδη στην ανθρώπινη υγεία. Για παράδειγμα, το ψάρι puffer είναι τοξικό και δυνητικά θανατηφόρο αν καταναλωθεί από τον άνθρωπο. Τα δηλητηριώδη αιχμηρά σημεία του λεοντόψαρου μπορούν να βλάψουν σοβαρά όποιον τσιμπηθεί.
Μη αναστρέψιμη αλλαγή - Τρόποι περιορισμού
Οι ειδικοί λένε ότι η εξάπλωση των εισβολέων δεν μπορεί να αντιστραφεί. Οι επιστήμονες συζητούν πώς μπορούν να αντιμετωπίσουν τις παράκτιες κοινότητες. Ένας τρόπος είναι η εμπορευματοποίηση χωροκατακτητικών ειδών που είναι βρώσιμα. Ένας άλλος είναι η πληρωμή των ψαράδων για να αλιεύουν μη βρώσιμα είδη όπως το ψάρι puffer, ώστε να μπορούν να αποτεφρωθούν.Ορισμένα είδη, όπως το λεοντόψαρο, έχουν «σαφή οικονομικά οφέλη επειδή πωλούνται σε πολύ υψηλές τιμές, ειδικά σε ορισμένες χώρες», δήλωσε ο Azzuro. Αλλά οι ψαράδες δεν έχουν εκμεταλλευτεί την εισβολή του σκούρου σπίνου, του οποίου ο πληθυσμός έχει αυξηθεί σημαντικά στα ιταλικά ύδατα.
Ο ζωολόγος Πάπικ δήλωσε ότι ενώ είναι «πολύ αργά» για να αντιστραφεί η εξάπλωση των χωροκατακτητικών ειδών στη Μεσόγειο, υπάρχουν πρακτικοί τρόποι για τον μετριασμό των επιπτώσεων. Πρώτον, να αποτραπεί η περαιτέρω μετανάστευσή τους, επιβάλλοντας μια διεθνή συνθήκη που υποχρεώνει τις εθνικές αρχές να επεξεργάζονται τα ύδατα των εισερχόμενων πλοίων που ενδέχεται να μεταφέρουν τέτοια είδη. «Αυτό είναι κάτι που είναι τεχνικά εφικτό και που μπορεί να μειώσει τον αριθμό... των νέων εξωγήινων ειδών κατά 95 έως 99%», είπε.
Μια άλλη τακτική είναι η επεξεργασία των κυτών των πλοίων με ειδική βαφή που εμποδίζει τους ανεπιθύμητους εισβολείς να κολλήσουν. Ο Πάπικ είπε επίσης ότι οι αλιευτικές πολιτικές τροποποιούνται ώστε να επιτραπεί στα ιθαγενή είδη να ανακτήσουν μέρος του πληθυσμού τους, όπως η καλλιέργεια μαλακίων που είναι λιγότερο ευάλωτα στο ξένο μπλε καβούρι.
«Τα επόμενα χρόνια, νομίζω ότι η πρόκληση θα είναι η αποκατάσταση, η εύρεση νέων τρόπων για την αποκατάσταση του περιβάλλοντος», είπε ο Πάπικ.
