El Niño: Οι επιστήμονες προειδοποιούν για «καλοκαίρι των καρχαριών» στις θάλασσες
Πώς το El Niño αλλάζει τον ωκεανό
Snapshot
- Το φαινόμενο El Niño θα προκαλέσει σημαντική άνοδο της θερμοκρασίας της θάλασσας στην Καλιφόρνια, οδηγώντας σε μαζική μετακίνηση θαλάσσιων ειδών προς τον βορρά.
- Οι πληθυσμοί των νεαρών λευκών καρχαριών έχουν ήδη σχεδόν διπλασιαστεί και αναμένονται αυξημένες εμφανίσεις τους στις ακτές της Καλιφόρνιας.
- Εκτός από τους καρχαρίες, στις ακτές αναμένονται και άλλα τροπικά είδη, όπως θαλάσσιες χελώνες και δηλητηριώδη θαλάσσια φίδια, που δεν εμφανίζονται συνήθως στην περιοχή.
- Οι ειδικοί προβλέπουν αύξηση τραυματισμών από σαλάχια λόγω της αύξησης των πληθυσμών τους σε θερμότερα νερά.
- Το φαινόμενο El Niño προκαλεί παγκόσμιες αλλαγές στα θαλάσσια οικοσυστήματα και σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε πρωτοφανείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
ο φετινό καλοκαίρι αναμένεται να είναι εντελώς διαφορετικό για τις ακτές της Καλιφόρνιας, καθώς ένα από τα ισχυρότερα φαινόμενα El Niño των τελευταίων δεκαετιών αναμένεται να μεταμορφώσει το θαλάσσιο οικοσύστημα του ανατολικού Ειρηνικού. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η σημαντική άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας θα οδηγήσει σε μαζική μετακίνηση θαλάσσιων ειδών προς τον βορρά, με αποτέλεσμα να εμφανιστούν στις αμερικανικές ακτές πολύ περισσότεροι λευκοί καρχαρίες, σαλάχια, τροπικά ψάρια, θαλάσσιες χελώνες, ακόμη και ιδιαίτερα δηλητηριώδη θαλάσσια φίδια.
Οι ειδικοί κάνουν ήδη λόγο για ένα πραγματικό «καλοκαίρι των καρχαριών», καθώς οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ότι οι πληθυσμοί των νεαρών λευκών καρχαριών έχουν αυξηθεί αισθητά πριν ακόμη το El Niño φτάσει στην κορύφωσή του.
Πώς το El Niño αλλάζει τον ωκεανό
Το El Niño αποτελεί ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο που προκαλεί ασυνήθιστα θερμά νερά στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό. Η αύξηση της θερμοκρασίας μεταβάλλει τα θαλάσσια ρεύματα, περιορίζει την άνοδο των ψυχρών, πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά υδάτων από τα βαθιά στρώματα και διαταράσσει ολόκληρη την τροφική αλυσίδα. Ψάρια, θαλάσσια θηλαστικά και κορυφαίοι θηρευτές αναγκάζονται να μετακινηθούν αναζητώντας τροφή και κατάλληλες συνθήκες επιβίωσης.
«Ουσιαστικά αποκτούμε έναν εντελώς διαφορετικό ωκεανό», εξηγεί ο καθηγητής θαλάσσιας βιολογίας και διευθυντής του Shark Lab στο Πανεπιστήμιο Long Beach State, Κρις Λόου. Όπως αναφέρει, τα καλαμάρια, οι αντζούγιες και οι σαρδέλες μετακινούνται βορειότερα, παρασύροντας μαζί τους και αρπακτικά είδη όπως οι καρχαρίες τίγρεις, οι ταυροκαρχαρίες και οι σφυροκέφαλοι, οι οποίοι υπό φυσιολογικές συνθήκες εμφανίζονται πολύ σπάνια στα νερά της Καλιφόρνιας.
Διπλασιάζονται οι λευκοί καρχαρίες
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στους λευκούς καρχαρίες. Οι επιστήμονες εξηγούν ότι τα νεαρά άτομα προτιμούν πολύ συγκεκριμένες θερμοκρασίες νερού και ακολουθούν τη ζώνη όπου οι συνθήκες είναι ιδανικές για την ανάπτυξή τους. Κατά το εξαιρετικά ισχυρό El Niño του 2015-2016, οι πληθυσμοί τους σχεδόν διπλασιάστηκαν και έφτασαν μέχρι τον κόλπο του Μοντερέι, εκατοντάδες χιλιόμετρα βορειότερα από το φυσιολογικό.
«Εμφανίστηκαν ξαφνικά και δεν μπορούσαμε να καταλάβουμε από πού είχαν έρθει», θυμάται ο Λόου. Αργότερα, επιστήμονες στο Μεξικό διαπίστωσαν ότι την ίδια περίοδο οι λευκοί καρχαρίες είχαν σχεδόν εξαφανιστεί από τις περιοχές όπου συνήθως ζούσαν, ακολουθώντας τις υψηλότερες θερμοκρασίες προς τον βορρά.
Τα στοιχεία των τελευταίων μηνών επιβεβαιώνουν ότι η ίδια εικόνα επαναλαμβάνεται. Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στη Σάντα Μπάρμπαρα, οι οποίοι χρησιμοποιούν drones για την παρακολούθηση των παραλιών μέσω του προγράμματος SharkEye, έχουν ήδη καταγράψει σχεδόν διπλάσιο αριθμό λευκών καρχαριών σε σχέση με προηγούμενες χρονιές. Οι πληροφορίες αποστέλλονται σε ναυαγοσώστες και τοπικές αρχές ώστε να ενημερώνονται άμεσα οι λουόμενοι.
Τα τροπικά είδη κάνουν... απόβαση
Οι καρχαρίες, ωστόσο, αποτελούν μόνο ένα μέρος των αλλαγών που φέρνει το El Niño. Σύμφωνα με τον διευθυντή της Benioff Ocean Initiative του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, Ντάγκλας Μακόλεϊ, ήδη κάνουν την εμφάνισή τους ψάρια mahi-mahi, περισσότεροι τόνοι bluefin, θαλάσσιες χελώνες και διάφορα τροπικά είδη που υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν συναντώνται ποτέ στις ακτές της Καλιφόρνιας.
Ανάμεσα στα πιο ασυνήθιστα είδη βρίσκεται και το κιτρινόκοιλο θαλάσσιο φίδι, ένα ιδιαίτερα δηλητηριώδες είδος που εμφανίζεται μόνο σε περιόδους εξαιρετικά θερμών υδάτων. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να το αγγίζει κανείς, καθώς πρόκειται για ένα από τα πιο δηλητηριώδη θαλάσσια φίδια στον κόσμο.
Οι ειδικοί φοβούνται περισσότερους τραυματισμούς
Παρά την εντυπωσιακή αύξηση των λευκών καρχαριών, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τους λουόμενους φέτος πιθανότατα δεν θα προέρχεται από αυτούς, αλλά από τα σαλάχια. Τα θερμότερα νερά ευνοούν την αύξηση των πληθυσμών των καφέ σαλαχιών, τα οποία αποτελούν βασική τροφή των νεαρών λευκών καρχαριών.
Σύμφωνα με τον Κρις Λόου, οι ναυαγοσώστες στην Καλιφόρνια αντιμετωπίζουν ήδη περίπου 10.000 τραυματισμούς από σαλάχια κάθε χρόνο, όμως εκτιμά ότι φέτος ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί σημαντικά, καθώς οι πληθυσμοί τους αναμένεται να εκτοξευθούν.
Οι παγκόσμιες συνέπειες του El Niño
Οι συνέπειες του El Niño δεν περιορίζονται στις ακτές της Καλιφόρνιας. Προηγούμενα ισχυρά επεισόδια του φαινομένου έχουν προκαλέσει λιμό σε θαλάσσια λιοντάρια και φώκιες στο Περού, εγκατάλειψη φωλιών από θαλασσοπούλια στον Ειρηνικό, μεταβολές στη συμπεριφορά των θαλάσσιων χελωνών στην Καραϊβική, αλλά και αλλαγές στην αφθονία ψαριών και άλλων θαλάσσιων οργανισμών σε πολλές περιοχές του κόσμου. Επιπλέον, επηρεάζουν τις βροχοπτώσεις, τα θαλάσσια ρεύματα και ακόμη και τη δραστηριότητα των τροπικών κυκλώνων.
Το φετινό El Niño προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία στους επιστήμονες, καθώς έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη έντονη θαλάσσια καύσωνα και στη συνεχιζόμενη άνοδο της θερμοκρασίας των ωκεανών λόγω της κλιματικής αλλαγής. Όπως επισημαίνουν, πρόκειται για ένα «διπλό χτύπημα» που μπορεί να οδηγήσει σε πρωτοφανείς αλλαγές στα θαλάσσια οικοσυστήματα τους επόμενους μήνες.
«Το φθινόπωρο και ο χειμώνας θα είναι πολύ διαφορετικά από όσα έχουμε συνηθίσει. Δεν πρόκειται να είναι μια φυσιολογική χρονιά και παρακολουθούμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον όλες τις εξελίξεις στον ωκεανό», καταλήγει ο Ντάγκλας Μακόλεϊ.
