Η Σκλήρυνση κατά Πλάκας ξεκινάει «αθόρυβα» — Όλα όσα επιβάλλεται να γνωρίζουμε όλοι
Παγκόσμια Ημέρα Πολλαπλής Σκλήρυνσης 2026: Συμπτώματα, θεραπεία, εξέλιξη και προσδόκιμο ζωής.
Snapshot
- Η Πολλαπλή Σκλήρυνση είναι μια χρόνια αυτοάνοση νευρολογική ασθένεια που επηρεάζει τον εγκέφαλο, τον νωτιαίο μυελό και τα οπτικά νεύρα, προκαλώντας ποικίλα συμπτώματα όπως θολή όραση, μούδιασμα, αδυναμία, κόπωση και προβλήματα ισορροπίας.
- Η έγκαιρη διάγνωση και η πρόσβαση σε εξειδικευμένη διεπιστημονική φροντίδα είναι κρίσιμες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου.
- Οι θεραπείες τροποποίησης της νόσου μειώνουν τις υποτροπές και επιβραδύνουν τη δραστηριότητα της Πολλαπλής Σκλήρυνσης, ενώ η διαχείριση συμπτωμάτων και η αποκατάσταση υποστηρίζουν τη λειτουργικότητα και την ανεξαρτησία των ασθενών.
- Στην Ελλάδα ζουν περίπου 19.000 ασθενείς με Πολλαπλή Σκλήρυνση, με σημαντικές προκλήσεις στην πρόσβαση σε νοσηλευτική υποστήριξη και αποκατάσταση, παρά την ύπαρξη εξειδικευμένων νευρολόγων.
- Το προσδόκιμο ζωής των ασθενών έχει βελτιωθεί σημαντικά με σύγχρονες θεραπείες και υποστήριξη, ενώ η ποιότητα ζωής εξαρτάται από την κινητικότητα, τη γνωστική λειτουργία, την ψυχολογική υποστήριξη και την κοινωνική ενσωμάτωση.
Σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα Σκλήρυνσης κατά Πλάκας (σ.σ. εδώ και χρόνια η επίσημη ονομασία της νόσου είναι Πολλαπλή Σκλήρυνση), με την φετινή παγκόσμια εκστρατεία να συνεχίζει το θέμα «Η Διάγνωσή μου για την Πολλαπλή Σκλήρυνση» και το μήνυμα της συλλογικής αντιμετώπισης της Πολλαπλής Σκλήρυνσης.
Το επίκεντρο είναι σαφές: τα άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας χρειάζονται έγκαιρη διάγνωση, καλύτερη πρόσβαση σε ειδικούς, σύγχρονη θεραπεία, αποκατάσταση και υποστήριξη που αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα της ζωής με μια δια βίου νευρολογική ασθένεια.
Η σκλήρυνση κατά πλάκας, ή Πολλαπλή Σκλήρυνση, είναι μια χρόνια πάθηση στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στον εγκέφαλο, τον νωτιαίο μυελό και τα οπτικά νεύρα. Μπορεί να επηρεάσει την κίνηση, την όραση, την αίσθηση, την ισορροπία, την λειτουργία της ουροδόχου κύστης, την μνήμη, τη διάθεση και τα επίπεδα ενέργειας. Περισσότεροι από 2,9 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως εκτιμάται ότι ζουν με Πολλαπλή Σκλήρυνση, ενώ ο τελευταίος Άτλας Δεδομένων για την Ελλάδα εκτιμά ότι περίπου 19.000 άνθρωποι ζουν με Πολλαπλή Σκλήρυνση, ή περίπου 1 στους 600 ανθρώπους.
Τι είναι η σκλήρυνση κατά πλάκας;
Η Πολλαπλή Σκλήρυνση είναι μια αυτοάνοση, φλεγμονώδης ασθένεια του κεντρικού νευρικού συστήματος. Το ανοσοποιητικό σύστημα βλάπτει την μυελίνη, την προστατευτική επικάλυψη γύρω από τις νευρικές ίνες. Όταν η μυελίνη έχει υποστεί βλάβη, τα νευρικά σήματα επιβραδύνονται, παραμορφώνονται ή δεν μπορούν να περάσουν κανονικά.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η σκλήρυνση κατά πλάκας μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα σε πολύ διαφορετικά μέρη του σώματος. Ο ασθενής μπορεί να παρατηρήσει αρχικά θολή όραση. Ένας άλλος μπορεί να έχει μούδιασμα, αδυναμία, ζάλη, προβλήματα στην κύστη ή υπερβολική κόπωση.
Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι απρόβλεπτη, αλλά δεν είναι η ασθένεια που ήταν πριν από δεκαετίες. Οι σύγχρονες θεραπείες τροποποίησης της νόσου μπορούν να μειώσουν τις υποτροπές, να επιβραδύνουν την δραστηριότητα της νόσου και να βοηθήσουν πολλούς ασθενείς να παραμείνουν δραστήριοι για χρόνια.
Πρώτα συμπτώματα Πολλαπλής Σκλήρυνσης: Τι πρέπει να προσέξετε νωρίς
Τα πρώτα συμπτώματα της σκλήρυνσης κατά πλάκας μπορεί να είναι ανεπαίσθητα, προσωρινά ή να εκληφθούν ως στρες, κόπωση, τσίμπημα νεύρου ή πρόβλημα στα μάτια. Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο η διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει.
| Πρώτο πιθανό σύμπτωμα | Πώς μπορεί να είναι η αίσθηση | Γιατί έχει σημασία |
| Αλλαγές στην όραση | Θολή όραση, πόνος στα μάτια, διπλωπία ή απώλεια όρασης στο ένα μάτι | Η οπτική νευρίτιδα μπορεί να είναι ένα πρώιμο σημάδι της σκλήρυνσης κατά πλάκας |
| Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα | Μυρμήγκιασμα στο πρόσωπο, το χέρι, το πόδι ή τον κορμό | Τα αισθητηριακά συμπτώματα είναι τυπικά πρώιμα σημάδια |
| Αδυναμία | Σύρσιμο στο ένα πόδι, μειωμένη πρόσφυση ή δυσκολία στο ανέβασμα σκάλας | Μπορεί να αντανακλά εμπλοκή των νευρικών οδών |
| Προβλήματα ισορροπίας | Ζάλη, αδεξιότητα, ασταθές βάδισμα | Συχνά συνδέεται με εμπλοκή του εγκεφαλικού στελέχους ή της παρεγκεφαλίδας |
| Κόπωση | Εξάντληση δυσανάλογη με τη σωματική δραστηριότητα | Ένα από τα πιο εξουθενωτικά και παρεξηγημένα συμπτώματα |
| Αλλαγές στην κύστη | Επείγουσα ανάγκη ούρησης, αυξημένη συχνότητα και δυσκολία στην κένωση της κύστης | Μπορεί να εμφανιστεί όταν επηρεάζεται η νευρική σηματοδότηση προς την κύστη |
| Γνωστικές αλλαγές | Δυσκολία συγκέντρωσης, πιο αργή σκέψη, κενά μνήμης | Συχνά «αόρατα» αλλά πολύ επιδραστικά συμπτώμαστα |
| Ευαισθησία στη θερμότητα | Τα συμπτώματα επιδεινώνονται με ζέστη, πυρετό ή μετά από άσκηση | Ιδιαίτερα σημαντικό σε θερμά κλίματα όπως η Ελλάδα |
ΠΡΟΣΟΧΗ: Ένα μεμονωμένο σύμπτωμα δεν σημαίνει αυτόματα σκλήρυνση κατά πλάκας. Ωστόσο, τα συμπτώματα που διαρκούν περισσότερο από 24 ώρες, επανεμφανίζονται ή επηρεάζουν την όραση, το περπάτημα, τη δύναμη, την ισορροπία ή την λειτουργία της ουροδόχου κύστης θα πρέπει να αξιολογούνται από νευρολόγο.
Πώς διαγιγνώσκεται η Πολλαπλή Σκλήρυνση
Η διάγνωση της βασίζεται στο πρότυπο των συμπτωμάτων, τη νευρολογική εξέταση, τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας και μερικές φορές σε πρόσθετες εξετάσεις, όπως η οσφυονωτιαία παρακέντηση και η οπτική τομογραφία συνοχής. Στόχος είναι να παρουσιαστούν ενδείξεις βλάβης σε διαφορετικά μέρη του κεντρικού νευρικού συστήματος και σε διαφορετικά χρονικά σημεία, αποκλείοντας παράλληλα άλλες παθήσεις.
Γι' αυτόν τον λόγο η εστίαση της εκστρατείας για την Παγκόσμια Ημέρα Πολλαπλής Σκλήρυνσης 2026 στη διάγνωση είναι τόσο σημαντική. Τα πρώιμα συμπτώματα μπορεί να προκαλέσουν σύγχυση και οι καθυστερήσεις μπορούν να αναβάλουν τη θεραπεία κατά τη διάρκεια ενός παραθύρου, όταν ο έλεγχος της φλεγμονής μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά.
Οι κύριοι τύποι Πολλαπλής Σκλήρυνσης και πώς εξελίσσεται η νόσος
Η Πολλαπλή Σκλήρυνση δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Μερικοί ασθενείς έχουν ήπια νόσο για πολλά χρόνια, ενώ άλλοι αναπτύσσουν πιο συχνές υποτροπές ή σταδιακή αναπηρία.
| Είδος Πολλαπλής Σκλήρυνσης | Τι σημαίνει |
| Κλινικά απομονωμένο σύνδρομο | Ένα πρώτο νευρολογικό επεισόδιο που μπορεί να γίνει ή όχι Πολλαπλή Σκλήρυνση |
| Υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα Πολλαπλή Σκλήρυνση | Σαφείς κρίσεις συμπτωμάτων που ακολουθούνται από μερική ή πλήρη ανάρρωση. Αυτή είναι η πιο συχνή αρχική μορφή |
| Δευτερογενής προοδευτική Πολλαπλή Σκλήρυνση | Μια φάση που μπορεί να ακολουθήσει την υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα μορφή, με σταδιακή επιδείνωση με την πάροδο του χρόνου |
| Πρωτοπαθής προοδευτική Πολλαπλή Σκλήρυνση | Σταδιακή εξέλιξη από την αρχή, συνήθως χωρίς σαφείς υποτροπές |
Στην Ελλάδα, τα δεδομένα του Atlas αναφέρουν ότι το 85% των ανθρώπων διαγιγνώσκονται αρχικά με υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα Πολλαπλή Σκλήρυνση, ενώ το 15% έχει την προοδευτική μορφή.
Στόχος της σύγχρονης φροντίδας είναι η έγκαιρη διάγνωση της νόσου, η έναρξη κατάλληλης θεραπείας όταν ενδείκνυται, η διαχείριση των συμπτωμάτων, η προστασία της λειτουργίας και η υποστήριξη της ποιότητας ζωής, όχι μόνο η αντίδραση μετά την εμφάνιση της αναπηρίας.
Πώς αντιμετωπίζεται η Πολλαπλή Σκλήρυνση σήμερα
Δεν υπάρχει θεραπεία ίασης για την σκλήρυνση κατά πλάκας, αλλά η αντιμετώπιση της νόσου έχει βελτιωθεί σημαντικά. Η φροντίδα έχει συνήθως τέσσερις κύριους στόχους:
1. Θεραπεία υποτροπής
Μια σημαντική υποτροπή μπορεί να αντιμετωπιστεί με κορτικοστεροειδή για την μείωση της φλεγμονής και την επιτάχυνση της ανάρρωσης. Σε επιλεγμένες σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να εξεταστεί η ανταλλαγή πλάσματος.
2. Θεραπείες τροποποίησης της νόσου
Αυτές οι θεραπείες στοχεύουν στην μείωση των υποτροπών και στην επιβράδυνση της δραστηριότητας της νόσου. Μπορεί να είναι ενέσιμες, από του στόματος ή να χορηγούνται με έγχυση.
3. Διαχείριση συμπτωμάτων
Τα συμπτώματα συχνά χρειάζονται στοχευμένη φροντίδα: θεραπεία κόπωσης, φυσικοθεραπεία, διαχείριση της ουροδόχου κύστης, έλεγχος του πόνου, θεραπεία για σπαστικότητα, υποστήριξη της διάθεσης, γνωστική αποκατάσταση, υποστήριξη σεξουαλικής υγείας και διαχείριση ύπνου.
4. Αποκατάσταση και υποστήριξη τρόπου ζωής
Η φυσικοθεραπεία, η εργοθεραπεία, η άσκηση, η ψυχολογική υποστήριξη, η λογοθεραπεία και οι προσαρμογές στον χώρο εργασίας μπορούν να είναι εξίσου σημαντικές με τη φαρμακευτική αγωγή για την καθημερινή ζωή.
Προσδόκιμο ζωής ασθενών με Πολλαπλή Σκλήρυνση
Η Πολλαπλή Σκλήρυνση συνήθως δεν θεωρείται ασθένεια που οδηγεί απευθείας στον θάνατο και οι περισσότεροι ασθενείς ζουν για πολλά χρόνια μετά τη διάγνωση. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι το προσδόκιμο ζωής μπορεί να μειωθεί κατά μέσο όρο κατά αρκετά χρόνια, αλλά αυτό το χάσμα έχει μειωθεί με καλύτερη θεραπεία, έγκαιρη διάγνωση, βελτιωμένη φροντίδα για τις λοιμώξεις και καλύτερη διαχείριση των επιπλοκών.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία για τις μακροπρόθεσμες προοπτικές δεν είναι μόνο η διάρκεια επιβίωσης, αλλά και η ποιότητα ζωής: η ικανότητα κίνησης, εργασίας, καθαρής σκέψης, κοινωνικής συμμετοχής και διατήρησης της ανεξαρτησίας για όσο το δυνατόν περισσότερο.
Παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν τις προοπτικές των ασθενών:
- Ηλικία διάγνωσης
- Τύπος Πολλαπλής Σκλήρυνσης
- Συχνότητα και σοβαρότητα υποτροπών
- Πρώιμη πρόσβαση στη θεραπεία
- Κάπνισμα
- Καρδιαγγειακή υγεία
- Λοιμώξεις και επιπλοκές
- Κινητικότητα, κατάποση και αναπνευστική λειτουργία σε προχωρημένη νόσο
- Πρόσβαση σε αποκατάσταση και συντονισμένη φροντίδα
Πολλαπλή Σκλήρυνση στην Ελλάδα: Τι κάνει το 2026 σημαντικό
Η Παγκόσμια Ημέρα Σκλήρυνσης κατά Πλάκας 2026 έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, επειδή η χώρα διαθέτει τόσο ισχυρή κλινική εμπειρογνωμοσύνη όσο και συνεχιζόμενες διαρθρωτικές προκλήσεις.
Σύμφωνα με τον Άτλαντα Πολλαπλής Σκλήρυνσης, στην Ελλάδα ζουν περίπου 19.000 ασθενείς με περίπου 600 νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο και η νόσος επηρεάζει τις γυναίκες συχνότερα από τους άνδρες (οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν περίπου το 66% των ασθενών). Το ίδιο σύνολο δεδομένων απαριθμεί 200 νευρολόγους που ειδικεύονται στην Πολλαπλή Σκλήρυνση, αλλά μόνο 6 νοσηλευτές εξειδικευμένους σε αυτή.
Αυτή η αντίθεση έχει σημασία. Η φροντίδα δεν είναι μόνο ένα ραντεβού με νευρολόγο και μια συνταγή. Οι ασθενείς συχνά χρειάζονται εκπαίδευση, παρακολούθηση, υποστήριξη με ένεση ή έγχυση, καθοδήγηση για υποτροπές, ψυχολογική φροντίδα, συντονισμό αποκατάστασης, βοήθεια με αόρατα συμπτώματα και πρακτικές συμβουλές για την εργασία, την οικογένεια, την εγκυμοσύνη, την ευαισθησία στη θερμότητα, τα ταξίδια και την καθημερινή λειτουργία.
Τα πιο σημαντικά ζητήματα για τους ασθενείς στην Ελλάδα
1. Πρώιμη και ακριβέστερη διάγνωση
Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Πολλαπλής Σκλήρυνσης 2026. Ένας ασθενής μπορεί πρώτα να επισκεφθεί έναν οφθαλμίατρο, ορθοπεδικό, γενικό ιατρό, τμήμα επειγόντων περιστατικών ή ιδιώτη γιατρό πριν απευθυνθεί σε έναν νευρολόγο. Εάν τα πρώιμα συμπτώματα δεν αναγνωριστούν, η διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει.
Η καλύτερη ενημέρωση του κοινού και η καλύτερη εκπαίδευση για τη νόσο σε όλα τα περιβάλλοντα υγειονομικής περίθαλψης μπορούν να βοηθήσουν τους ασθενείς να φτάσουν στον κατάλληλο ειδικό νωρίτερα.
2. Πρόσβαση σε διεπιστημονική φροντίδα
Πολλά συμπτώματα της νόσου είναι “αόρατα”. Η κόπωση, ο πόνος, η γνωστική δυσκολία, τα προβλήματα της ουροδόχου κύστης, η σεξουαλική δυσλειτουργία, το άγχος, η κατάθλιψη και η ευαισθησία στη θερμότητα μπορούν να επηρεάσουν την καθημερινή ζωή ακόμη και όταν ένα άτομο «φαίνεται καλά».
Σε όλη την Ευρώπη, τα δεδομένα που αναφέρθηκαν από ασθενείς δείχνουν καθυστερήσεις στη διάγνωση, εμπόδια στη φροντίδα και έλλειψη συντονισμένης υποστήριξης. Μόνο περίπου οι μισοί από τους ερωτηθέντες σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή έρευνα ανέφεραν καλά συντονισμένη φροντίδα.
Για την Ελλάδα, αυτό ενισχύει την υπόθεση για κλινικές και οδούς φροντίδας για την Πολλαπλή Σκλήρυνση, που να συνδέουν τη νευρολογία, τη φυσικοθεραπεία, την ψυχολογία, την ουρολογία, την οφθαλμολογία, την αποκατάσταση, τη νοσηλευτική και την κοινωνική υποστήριξη.
3. Αποκατάσταση και φυσικοθεραπεία
Η Πολλαπλή Σκλήρυνση είναι μια νευρολογική ασθένεια, αλλά οι συνέπειές της είναι συχνά σωματικές και λειτουργικές: δυσκολία στο περπάτημα, προβλήματα ισορροπίας, σπαστικότητα, αδυναμία, κόπωση, πτώσεις, πόνος και μειωμένη αντοχή. Η τακτική αποκατάσταση μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της κινητικότητας και της ανεξαρτησίας.
Στην Ελλάδα, οι οργανώσεις ασθενών συνεχίζουν να παρεμβαίνουν δημόσια σε ζητήματα που σχετίζονται με την πρόσβαση στη φυσικοθεραπεία και την αποζημίωση. Για πολλούς ασθενείς, η αποκατάσταση δεν είναι κάποια προαιρετική «επιπλέον φροντίδα». Είναι μέρος της διατήρησης της εργασιακής ικανότητας, της ασφάλειας και της καθημερινής λειτουργίας.
4. Εργασία, αναπηρία και αόρατα συμπτώματα
Η σκλήρυνση κατά πλάκας διαγιγνώσκεται συχνά σε νεαρή ενήλικη ζωή, κατά τη διάρκεια των ετών που οι άνθρωποι σπουδάζουν, χτίζουν σταδιοδρομίες, σχηματίζουν οικογένειες και σχεδιάζουν το μέλλον τους. Αυτό καθιστά απαραίτητη την υποστήριξη της απασχόλησης.
Μια ελληνική μελέτη μέσω ερωτηματολογίου για τις δυσκολίες των ασθενών στην εργασία διαπίστωσε, ότι οι δυσκολίες αυτές σχετίζονταν με το επίπεδο αναπηρίας, τη χειρότερη γνωστική λειτουργία, την κόπωση, το στρες, το άγχος, την κατάθλιψη και την χειρότερη κατάσταση υγείας.
Η ευελιξία στον χώρο εργασίας, οι επιλογές τηλεργασίας, ο έλεγχος θερμοκρασίας, τα διαλείμματα ανάπαυσης, τα προσβάσιμα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και η προστασία από το κοινωνικό στίγμα μπορούν να κάνουν τη διαφορά μεταξύ της παραμονής στην εργασία και της πρόωρης αποχώρησης από αυτήν.
5. Ζέστη και κλίμα
Η ζέστη μπορεί να επιδεινώσει προσωρινά τα συμπτώματα της νόσου, ακόμη και χωρίς νέα νευρική βλάβη. Για τους ασθενείς στην Ελλάδα, οι καλοκαιρινοί καύσωνες μπορούν να επιδεινώσουν την κόπωση, την αδυναμία, το περπάτημα, την όραση και τη συγκέντρωση.
Τα πρακτικά μέτρα έχουν σημασία: στρατηγικές ψύξης, αποφυγή της αιχμής της ζέστης, ευέλικτο ωράριο εργασίας, πρόσβαση σε κλιματισμό, ενυδάτωση, δροσερά ρούχα και προστασία από λοιμώξεις, επειδή ο πυρετός μπορεί επίσης να επιδεινώσει τα συμπτώματα.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι κληρονομική η Πολλαπλή Σκλήρυνση;
Η νόσος δεν κληρονομείται με απλό, προβλέψιμο τρόπο. Το να έχει κανείς στενό συγγενή με σκλήρυνση κατά πλάκας μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο, αλλά οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν γονέα ή αδελφό με την ασθένεια. Γενετικοί και ανοσοποιητικοί παράγοντες, λοιμώξεις, βιταμίνη D, κάπνισμα, παχυσαρκία και περιβαλλοντικές εκθέσεις μπορεί να παίζουν ρόλο.
Μπορούν οι γυναίκες με Πολλαπλή Σκλήρυνση να μείνουν έγκυες;
Πολλές γυναίκες ασθενείς μπορούν να έχουν υγιείς εγκυμοσύνες, αλλά ο προγραμματισμός έχει σημασία. Ορισμένες θεραπείες τροποποίησης της νόσου πρέπει να διακοπούν ή να αλλάξουν πριν από τη σύλληψη, ενώ άλλες μπορεί να είναι συμβατές σε συγκεκριμένες καταστάσεις. Ο προγραμματισμός της εγκυμοσύνης πρέπει να συζητηθεί νωρίς με νευρολόγο και γυναικολόγο.
Τι πρέπει να κάνει κάποιος μετά από μια νέα διάγνωση;
Τα πρώτα βήματα είναι η επιβεβαίωση της διάγνωσης με έναν νευρολόγο με εμπειρία στην Πολλαπλή Σκλήρυνση, η κατανόηση του τύπου και της δραστηριότητας της νόσου, η συζήτηση των επιλογών θεραπείας, η ερώτηση σχετικά με την παρακολούθηση με μαγνητική τομογραφία και η οικοδόμηση υποστήριξης γύρω από τα συμπτώματα, την εργασία, τον οικογενειακό προγραμματισμό, την ψυχική υγεία και την αποκατάσταση.
Συμπερασματικά
Η Παγκόσμια Ημέρα Πολλαπλής Σκλήρυνσης 2026 είναι κάτι περισσότερο από μια ημερομηνία ευαισθητοποίησης. Είναι μια υπενθύμιση ότι η νόσος συχνά ξεκινά κατά τα πιο ενεργά χρόνια της ζωής, μπορεί να ξεκινήσει με ανεπαίσθητα συμπτώματα και χρειάζεται έγκαιρη, ακριβή διάγνωση.
Το πιο σημαντικό μήνυμα είναι απλό: οι αλλαγές στην όραση, το μούδιασμα, η αδυναμία, τα προβλήματα ισορροπίας, οι αλλαγές στην ουροδόχο κύστη και η ανεξήγητη κόπωση δεν πρέπει να αγνοούνται όταν επιμένουν ή υποτροπιάζουν. Για την Ελλάδα, το μήνυμα είναι ευρύτερο: οι ασθενείς χρειάζονται έγκαιρη διάγνωση, συντονισμένη φροντίδα, πρόσβαση στην αποκατάσταση, υποστήριξη στον χώρο εργασίας και αναγνώριση αόρατων συμπτωμάτων.
Η Πολλαπλή Σκλήρυνση εξακολουθεί να είναι μια δια βίου ασθένεια χωρίς ίαση. Αλλά με τη σύγχρονη θεραπεία, την αποκατάσταση, την ενημερωμένη φροντίδα και τα ισχυρότερα συστήματα υποστήριξης, πολλοί ασθενείς μπορούν να διάγουν ενεργές, ουσιαστικές ζωές για δεκαετίες.
Πηγές:
worldmsday.org
atlasofms.org
who.int
clevelandclinic.org
emsp.org
poamskp.gr
