Οι κίνδυνοι του τριψίματος των ματιών: Πώς να προστατεύσετε την όρασή σας από σοβαρές παθήσεις

Αντισταθείτε στην παρόρμηση να τρίψετε τα μάτια σας. Αν και το τρίψιμο των ματιών μοιάζει με έναν αθώο και φυσικό τρόπο ανακούφισης από τη φαγούρα ή την ξηρότητα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η συνήθεια αυτή μπορεί να έχει ολέθριες συνέπειες για την υγεία των ματιών.

Σύμφωνα με οφθαλμίατρους, η φαινομενικά αβλαβής κίνηση μπορεί να οδηγήσει από τη μεταφορά βακτηρίων και μικροτραυματισμούς έως σοβαρές παθήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτούν ακόμη και χειρουργική αντιμετώπιση.

Η ανάγκη να τρίψουμε τα μάτια μας συνδέεται συχνά με την αλλεργική επιπεφυκίτιδα, μια φλεγμονώδη αντίδραση της διαφανούς μεμβράνης που καλύπτει την επιφάνεια του ματιού. Η συγκεκριμένη πάθηση ευθύνεται για σχεδόν τις μισές περιπτώσεις κνησμού στα μάτια.

Σε άλλες περιπτώσεις, η ενόχληση μπορεί να οφείλεται σε δερματίτιδα ή σε φλεγμονή του δέρματος των βλεφάρων. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η πιστοποιημένη οφθαλμίατρος, Τέιλορ Στάρνες, σε άρθρο στο Conversation, η προσπάθεια ανακούφισης μέσω του τριψίματος μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα, εκδορές, λοιμώξεις ή ακόμη και σοβαρότερες οφθαλμικές παθήσεις.

Ο σημαντικότερος κίνδυνος που συνδέεται με το συχνό τρίψιμο των ματιών είναι ο κερατόκωνος, μία πάθηση κατά την οποία ο κερατοειδής χιτώνας –το διαφανές «παράθυρο» στο μπροστινό μέρος του ματιού– λεπταίνει και παραμορφώνεται. Ενώ ένας υγιής κερατοειδής έχει ομαλό, θολωτό σχήμα, στον κερατόκωνο αποκτά σταδιακά πιο κωνική μορφή. Η συγκεκριμένη εξέλιξη μπορεί να προκαλέσει αστιγματισμό και σημαντική θόλωση της όρασης.

Η αντιμετώπιση του κερατόκωνου είναι εφικτή μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται διασύνδεση κερατοειδούς (corneal cross–linking), η οποία ενισχύει τη δομή του κερατοειδούς και αναστέλλει την εξέλιξη της νόσου. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί ασθενείς χρειάζονται στη συνέχεια ειδικούς, συχνά ακριβούς, φακούς επαφής για να βελτιώσουν την όρασή τους, ενώ στις πιο προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί μεταμόσχευση κερατοειδούς.

Το έντονο τρίψιμο μπορεί, επίσης, να προκαλέσει εκδορές στον κερατοειδή χιτώνα, γνωστές ως κερατοειδικές αμυχές. Ένα νύχι που έρχεται σε επαφή με την επιφάνεια του ματιού, αρκεί για να δημιουργήσει τραυματισμό, ο οποίος συχνά απαιτεί αντιβιοτική αγωγή προκειμένου να προληφθεί η εμφάνιση λοίμωξης.

Παράλληλα, η πίεση που ασκείται κατά το τρίψιμο, μπορεί να προκαλέσει ρήξη μικρών αιμοφόρων αγγείων στην επιφάνεια του ματιού, οδηγώντας σε υποεπιπεφυκοτική αιμορραγία. Αν και η εικόνα ενός κατακόκκινου ματιού μπορεί να είναι ανησυχητική, στην πραγματικότητα πρόκειται για έναν απλό «μώλωπα» που συνήθως υποχωρεί μέσα σε λίγες εβδομάδες χωρίς να αφήσει μόνιμες βλάβες.

Άλλος ένας λόγος αποφυγής του τριψίματος, είναι η μεταφορά μικροβίων. Τα χέρια μας έρχονται καθημερινά σε επαφή με επιφάνειες όπως πόμολα, κινητά τηλέφωνα και πληκτρολόγια, μεταφέροντας βακτήρια όπως ο σταφυλόκοκκος και ο στρεπτόκοκκος. Όταν αγγίζουμε ή τρίβουμε τα μάτια μας, τα μικρόβια μπορούν να περάσουν στην ευαίσθητη περιοχή των οφθαλμών και να προκαλέσουν λοιμώξεις, μεταξύ των οποίων και η ιογενής επιπεφυκίτιδα, γνωστή ως «ροζ μάτι», η οποία συνοδεύεται από ερυθρότητα, εκκρίσεις και ερεθισμό.

Παρά το γεγονός ότι για πολλές μορφές επιπεφυκίτιδας δεν υπάρχει ειδική συνταγογραφούμενη θεραπεία, οι ειδικοί τονίζουν ότι η σχολαστική υγιεινή των χεριών πριν από οιαδήποτε επαφή με τα μάτια αποτελεί ένα από τα αποτελεσματικότερα μέτρα πρόληψης.

Οι γιατροί υπενθυμίζουν πως αντί να καταφεύγουμε στο τρίψιμο των ματιών, είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζουμε την αιτία που προκαλεί τη φαγούρα ή την ξηρότητα. Στην περίπτωση των αλλεργιών, για παράδειγμα, ειδικές οφθαλμικές σταγόνες μπορούν να απομακρύνουν τα μικροσκοπικά σωματίδια που προκαλούν ερεθισμό και δακρύρροια, προσφέροντας ανακούφιση χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των ματιών.