Ψευδάργυρος για κρυολόγημα και γρίπη: Πότε να τον ξεκινήσετε και ποιοι είναι οι κίνδυνοι
Βοηθά ο ψευδάργυρος στο κρυολόγημα και τη γρίπη; Τι λέει η επιστήμη για τα οφέλη και τους κινδύνους του.
Ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητος για τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, ωστόσο η λήψη επιπλέον ποσότητας ψευδαργύρου κατά την έναρξη ενός κρυολογήματος δεν αποτελεί εγγυημένο τρόπο για ταχύτερη ανάρρωση.
Οι σχετικές έρευνες υποδεικνύουν ότι μπορεί να μειώσει τη διάρκεια ενός κοινού κρυολογήματος κατά περίπου 2 ημέρες, αν και τα στοιχεία δεν είναι βέβαια, ενώ η υπερβολική λήψη μπορεί να αποβεί επιβλαβής.
Τι δείχνει η έρευνα για τον ψευδάργυρο και το κρυολόγημα;
Τα πιο ισχυρά πρόσφατα στοιχεία υποδεικνύουν μια πιθανή μείωση στη διάρκεια του κρυολογήματος, αλλά όχι αξιόπιστη πρόληψη ή ανακούφιση από τα συμπτώματα.
Μια ανασκόπηση Cochrane του 2024, η οποία εξέτασε 34 μελέτες με 8.526 συμμετέχοντες, διαπίστωσε ότι τα άτομα που λάμβαναν ψευδάργυρο για την αντιμετώπιση του κρυολογήματος εμφάνιζαν συμπτώματα για 2,37 ημέρες λιγότερο, κατά μέσο όρο, σε σύγκριση με όσους έλαβαν εικονικό φάρμακο (placebo). Η εκτίμηση αυτή προέκυψε από 8 επιμέρους μελέτες στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 972 άτομα.
Ωστόσο, οι ερευνητές χαρακτήρισαν τα στοιχεία ως χαμηλής βεβαιότητας, καθώς οι μελέτες διέφεραν σημαντικά ως προς τις μεθόδους και τα αποτελέσματά τους. Ο ψευδάργυρος δεν αποδείχθηκε αποτελεσματικός στην πρόληψη του κρυολογήματος, ενώ η επίδρασή του στη σοβαρότητα των συμπτωμάτων παραμένει ασαφής.
Συνεπώς, το πιθανό όφελος των 2 ημερών αποτελεί έναν μέσο όρο που προκύπτει από τις μελέτες και ΔΕΝ συνιστά εγγύηση για κάθε άτομο, που λαμβάνει το συγκεκριμένο συμπλήρωμα.
Πώς μπορεί να βοηθήσει ο ψευδάργυρος και πότε πρέπει να λαμβάνεται;
Ο ψευδάργυρος ενισχύει τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος και τη φυσιολογική άμυνα του οργανισμού έναντι των λοιμώξεων. Σε εργαστηριακά πειράματα, έχει φανεί ότι μπορεί επίσης να παρεμποδίσει τη δράση ορισμένων ιών, που προκαλούν κρυολόγημα, αν και αυτό δεν αποδεικνύει ότι τα συμπληρώματα δρουν με τον ίδιο τρόπο εντός του ανθρώπινου σώματος.
Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι η λήψη ψευδαργύρου από το στόμα, ιδιαίτερα με παστίλιες που λαμβάνονται εντός των πρώτων 24 ωρών από την εμφάνιση των συμπτωμάτων, ενδέχεται να είναι πιο αποτελεσματική σε σχέση με την λήψη του σε μεταγενέστερο στάδιο.
Έχουν μελετηθεί παστίλιες, που περιέχουν οξικό (zinc acetate) ή γλυκονικό ψευδάργυρο (zinc gluconate), ωστόσο δεν έχει καθοριστεί ποια είναι η βέλτιστη μορφή, δοσολογία ή το σχήμα λήψης. Δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ότι τα κοινά πολυβιταμινούχα σκευάσματα έχουν το ίδιο αποτέλεσμα.
Βοηθά ο ψευδάργυρος και στη γρίπη;
Δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία που να δείχνουν ότι ο ψευδάργυρος «θεραπεύει» τη γρίπη ή συντομεύει τη διάρκειά της. Τα κύρια κλινικά δεδομένα αφορούν το κοινό κρυολόγημα, το οποίο προκαλείται από διαφορετικούς ιούς.
Η γρίπη μπορεί να είναι πιο σοβαρή, ιδίως κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, σε ηλικιωμένους και σε άτομα με χρόνια νοσήματα. Εάν υπάρχει υποψία γρίπης σε άτομο που διατρέχει υψηλότερο κίνδυνο, η άμεση ιατρική συμβουλή είναι σημαντική, καθώς ενδέχεται να ενδείκνυται η χορήγηση αντιικών φαρμάκων.
Ο ψευδάργυρος ΔΕΝ υποκαθιστά τον εμβολιασμό ούτε την ενδεδειγμένη ιατρική θεραπεία.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι από την λήψη ψευδαργύρου για το κρυολόγημα;
Η ναυτία, η δυσάρεστη γεύση και η στομαχική δυσφορία είναι τα πιο κοινά παράπονα από την λήψη ψευδαργύρου. Θα πρέπει να αποφεύγονται σκευάσματα που χορηγούνται ενδορρινικά (μέσω της μύτης), καθώς έχουν συσχετιστεί με πιθανή μόνιμη απώλεια της όσφρησης.
Για τους ενήλικες, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) ορίζει ως ανώτατο ανεκτό επίπεδο ημερήσιας πρόσληψης τα 25 mg ψευδαργύρου (απ’ όλες τις πηγές) για τη συνήθη, καθημερινή κατανάλωση.
Αυτή η ποσότητα δεν αποτελεί συνιστώμενη δόση για τη θεραπεία του κρυολογήματος. Σε ορισμένες κλινικές μελέτες χρησιμοποιήθηκαν σημαντικά μεγαλύτερες ποσότητες για βραχυπρόθεσμη λήψη, χωρίς ωστόσο να καθοριστεί ένα ασφαλές και αποτελεσματικό σχήμα για «αυτοθεραπεία».
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι ετικέτες των συμπληρωμάτων πρέπει να διαχωρίζουν την ποσότητα του στοιχειακού ψευδαργύρου από το συνολικό βάρος της ένωσης ψευδαργύρου.
Η επαναλαμβανόμενη λήψη υπερβολικών ποσοτήτων ψευδαργύρου μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση του χαλκού. Συμβουλευτείτε γιατρό ή φαρμακοποιό πριν από τη χρήση συμπληρωμάτων, ειδικά εάν λαμβάνετε συνταγογραφούμενα φάρμακα.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί ο ψευδάργυρος να αλληλεπιδράσει με τα αντιβιοτικά;
Ναι. Ο ψευδάργυρος μπορεί να μειώσει την απορρόφηση ορισμένων αντιβιοτικών, εξασθενώντας ενδεχομένως τη δράση τους. Ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας εάν και πώς πρέπει να διαχωρίσετε τις δόσεις, αντί να τροποποιήσετε μόνοι σας τη συνταγογραφούμενη θεραπεία.
Μπορούν οι τροφές που είναι πλούσιες σε ψευδάργυρο να συντομεύσουν τη διάρκεια ενός κρυολογήματος;
Τρόφιμα όπως τα θαλασσινά, το κρέας, τα όσπρια, οι ξηροί καρποί και τα γαλακτοκομικά προϊόντα συμβάλλουν στην κάλυψη των φυσιολογικών αναγκών του οργανισμού σε ψευδάργυρο. Ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ότι η κατανάλωση αυτών των τροφίμων μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων επιφέρει τα ίδια αποτελέσματα, που παρατηρήθηκαν σε μελέτες με παστίλιες ψευδαργύρου. Μια ισορροπημένη διατροφή παραμένει ωφέλιμη, χωρίς όμως να υπόσχεται ταχύτερη ανάρρωση.
Συμπέρασμα
Ο ψευδάργυρος μπορεί να μειώνει συγκρατημένα ένα συνηθισμένο κρυολόγημα, ειδικά όταν ξεκινάει νωρίς η χρήση του, αλλά το αβέβαιο όφελος πρέπει να σταθμιστεί έναντι των παρενεργειών και των αναπάντητων ερωτήσεων σχετικά με τη δοσολογία. Δεν είναι μια καθιερωμένη θεραπεία της γρίπης και η αυτοθεραπεία σε υψηλές δόσεις δεν δικαιολογείται.
Πηγές:
