Μια «χαμένη» μεσαιωνική πόλη 300 στρεμμάτων αποκαλύφθηκε στα βουνά του Ουζμπεκιστάν χάρη σε λέιζερ

Snapshot

• Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν την οχυρωμένη πόλη Tugunbulak σε υψόμετρο πάνω από 2.130 μέτρα στο νοτιοανατολικό Ουζμπεκιστάν, χρησιμοποιώντας τεχνολογία UAV-LiDAR.
• Η πόλη εκτεινόταν σε περίπου 300 στρέμματα και αποτελούσε σημαντικό κέντρο μεταλλουργίας σιδήρου με εξειδικευμένους τεχνίτες και εκτεταμένο εμπορικό δίκτυο.
• Τα αρχαιολογικά ευρήματα ταυτίζουν το Tugunbulak με τον μεσαιωνικό οικισμό «Marsmanda» που περιέγραψε ο Άραβας γεωγράφος Ibn Hawqal τον 10ο αιώνα.
• Η πόλη άνθισε από τον 6ο έως τον 11ο αιώνα μ.Χ. και η εγκατάλειψή της πιθανότατα οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων όπως ξηρασία, αποψίλωση δασών και αλλαγές στα πολιτικά και εμπορικά δίκτυα.
• Σχεδιάζονται νέες ανασκαφές και εργαστηριακές αναλύσεις για να αποκαλυφθεί η διοίκηση της πόλης και η τεχνολογία παραγωγής σιδήρου.

Snapshot powered by AI

Μια εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη στα ορεινά του νοτιοανατολικού Ουζμπεκιστάν αλλάζει όσα γνώριζαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες για τις πόλεις του Μεσαίωνα κατά μήκος του Δρόμου του Μεταξιού.

Σε υψόμετρο άνω των 2.130 μέτρων, εκεί όπου το τοπίο μοιάζει με άγονες πλαγιές και αραιά δέντρα αρκεύθου, αρχαιολόγοι χρησιμοποίησαν drones εξοπλισμένα με σαρωτές λέιζερ (LiDAR) και αποκάλυψαν μια τεράστια οχυρωμένη πόλη που παρέμενε κρυμμένη κάτω από αιώνες διάβρωσης και ιζημάτων.

Η πόλη, γνωστή ως Tugunbulak, είχε εντοπιστεί σε παλαιότερες επιφανειακές έρευνες, όμως το πραγματικό της μέγεθος παρέμενε άγνωστο. Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον αρχαιολόγο Michael D. Frachetti από το Πανεπιστήμιο Washington στο Σεντ Λούις, πραγματοποίησε διαδοχικές αποστολές χαρτογράφησης με τεχνολογία UAV-LiDAR, αποκαλύπτοντας την πλήρη έκταση του οικισμού.

Η τεχνολογία LiDAR αποκάλυψε μια ολόκληρη μεσαιωνική πόλη

Οι σαρώσεις πραγματοποιήθηκαν μέσω τουλάχιστον 22 πτήσεων drone, με τα δεδομένα να συνδυάζονται σε ένα εξαιρετικά λεπτομερές τρισδιάστατο μοντέλο του εδάφους.

Οι χιλιάδες παλμοί λέιζερ «αφαίρεσαν» ψηφιακά τη βλάστηση και τις ανωμαλίες του εδάφους, φέρνοντας στο φως οχυρωματικά τείχη, ευθείες λεωφόρους, αναβαθμίδες και τα θεμέλια μεγάλων κτιρίων.

Η χαρτογράφηση αποκάλυψε μια οργανωμένη πόλη έκτασης περίπου 300 στρεμμάτων, γεγονός που ανατρέπει την παραδοσιακή αντίληψη ότι μεγάλα αστικά κέντρα της προνεωτερικής Κεντρικής Ασίας μπορούσαν να αναπτυχθούν μόνο στις εύφορες πεδιάδες.

«Μπορούσαμε να διακρίνουμε ακόμη και τις πιο λεπτές γραμμές», δήλωσε ο Frachetti, εξηγώντας ότι η υψηλή ανάλυση επέτρεψε στους αρχαιολόγους να επιλέξουν με ακρίβεια τα σημεία των ανασκαφών.

Μια τεράστια βιομηχανία παραγωγής σιδήρου

Οι ανασκαφές αποκάλυψαν γρήγορα τον λόγο ύπαρξης της πόλης.

Σε πολλά σημεία εντοπίστηκαν παχιά στρώματα σκουριάς και υπολειμμάτων τήξης σιδήρου, ενώ μέσα σε ένα μεγάλο κτίριο βρέθηκαν καμίνια και φούρνοι, περιτριγυρισμένοι από κάρβουνο αρκεύθου και σφαιρίδια σιδήρου.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι το Tugunbulak αποτελούσε σημαντικό κέντρο μεταλλουργίας, με οργανωμένη παραγωγή σιδήρου που απαιτούσε εξειδικευμένους τεχνίτες, σταθερή τροφοδοσία καυσίμων και ένα εκτεταμένο εμπορικό δίκτυο για τη μεταφορά των προϊόντων στις πεδινές περιοχές.

Η «πόλη του σιδήρου» που περιέγραφαν οι Άραβες γεωγράφοι

Τα αρχαιολογικά στοιχεία φαίνεται να επιβεβαιώνουν περιγραφές μεσαιωνικών Αράβων γεωγράφων.

Ο Ibn Hawqal, συγγραφέας του 10ου αιώνα, αναφερόταν σε έναν ψυχρό ορεινό οικισμό με το όνομα «Marsmanda», χωρίς κήπους αλλά με εκτεταμένα λιβάδια και σημαντική μεταλλουργική δραστηριότητα.

Μέχρι σήμερα δεν είχε εντοπιστεί με βεβαιότητα η θέση του οικισμού. Ωστόσο, η μεγάλη παραγωγή σιδήρου στο Tugunbulak φαίνεται να συνδέει για πρώτη φορά τις ιστορικές περιγραφές με ένα πραγματικό αρχαιολογικό μνημείο.

Η πόλη γνώρισε μεγάλη ακμή από τον 6ο έως τον 11ο αιώνα μ.Χ., όταν ο Δρόμος του Μεταξιού ένωνε την Ανατολική Ασία με τη Μεσόγειο. Βρισκόταν περίπου 110 χιλιόμετρα ανατολικά της Σαμαρκάνδης, ενός από τα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα της εποχής.

Η ανακάλυψη υποδηλώνει ότι οι ορεινές περιοχές διαδραμάτιζαν πολύ σημαντικότερο οικονομικό ρόλο από ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα οι ιστορικοί.

Τα νεκροταφεία αποκαλύπτουν έναν πληθυσμό σε διαρκή αλλαγή

Στις πλαγιές γύρω από τον οικισμό οι αρχαιολόγοι ανέσκαψαν εκτεταμένα νεκροταφεία.

Η παλαιότερη ταφή χρονολογήθηκε γύρω στο 720 μ.Χ., ενώ σε μία μόνο περιοχή εντοπίστηκαν περίπου 650 τάφοι.

Οι διαφορετικοί προσανατολισμοί των νεκρών, η παρουσία οστών ζώων σε ορισμένες ταφές και η σχεδόν πλήρης απουσία κτερισμάτων υποδηλώνουν ότι ο πληθυσμός της πόλης μεταβαλλόταν μέσα στους αιώνες, τόσο ως προς τις θρησκευτικές πεποιθήσεις όσο και ως προς τις πολιτικές επιρροές που δεχόταν.

Γιατί εγκαταλείφθηκε η πόλη

Η λειτουργία μιας τόσο μεγάλης μεταλλουργικής εγκατάστασης σε μεγάλο υψόμετρο απαιτούσε τεράστιες ποσότητες ξυλοκάρβουνου από αρκεύθους, συνεχή πρόσβαση σε μεταλλεύματα, νερό και ασφαλείς εμπορικές διαδρομές προς τις πεδινές αγορές.

Για περίπου πέντε αιώνες οι προϋποθέσεις αυτές φαίνεται πως υπήρχαν.

Περίπου το 1050 μ.Χ., όμως, οι φούρνοι σταμάτησαν να λειτουργούν.

Οι ερευνητές δεν εντόπισαν ίχνη κάποιας καταστροφικής επίθεσης ή φυσικής καταστροφής. Αντίθετα, εκτιμούν ότι η εγκατάλειψη της πόλης ήταν σταδιακή και πιθανότατα οφειλόταν σε συνδυασμό παραγόντων, όπως παρατεταμένη ξηρασία, αποψίλωση των δασών εξαιτίας της συνεχούς παραγωγής κάρβουνου ή αλλαγές στα πολιτικά και εμπορικά δίκτυα της Κεντρικής Ασίας.

Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να επιστρέψει στο Tugunbulak για νέες ανασκαφές, με στόχο να εντοπίσει το διοικητικό κέντρο της πόλης και να ανακαλύψει σφραγίδες, επιγραφές ή άλλα γραπτά τεκμήρια που θα αποκαλύψουν ποιοι διοικούσαν τον οικισμό και ποιος ήταν ο ρόλος του στο ευρύτερο δίκτυο του Δρόμου του Μεταξιού.

Παράλληλα, εργαστηριακές αναλύσεις σε μεταλλικά κατάλοιπα, κεραμικά και νομίσματα αναμένεται να φωτίσουν την τεχνολογία παραγωγής σιδήρου και τις εμπορικές σχέσεις που ανέπτυξε μία από τις πιο εντυπωσιακές ορεινές πόλεις του μεσαιωνικού κόσμου.