Νέα μελέτη αποκαλύπτει τα μυστικά των ραδιενεργών καταλοίπων του Τσερνόμπιλ
Χρησιμοποιώντας ισχυρά μικροσκόπια και λέιζερ, οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι μεγάλο μέρος του χαρακτηριστικού μαύρου-καφέ χρώματος του υλικού οφείλεται σε μικροσκοπικά σωματίδια πλούσια σε ουράνιο, τα οποία έχουν εγκλωβιστεί μέσα στη στερεοποιημένη μάζα
Snapshot
- Το ραδιενεργό υλικό που δημιουργήθηκε από την έκρηξη του Τσερνόμπιλ το 1986 αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα υλικά στον κόσμο και περιέχει μικροσκοπικά σωματίδια πλούσια σε ουράνιο.
- Η λάβα του Τσερνόμπιλ σχηματίστηκε από πυρηνικό καύσιμο, σκυρόδεμα, άμμο και μέταλλα που λιώθηκαν, ανακρυσταλλώθηκαν και αλληλεπίδρασαν κάτω από ακραίες θερμοκρασίες.
- Το ραδιενεργό υλικό παρουσιάζει δομικές ατέλειες και ρωγμές που επηρεάζουν τον τρόπο θραύσης του κατά τις εργασίες καθαρισμού, με σημαντικές επιπτώσεις για την ασφάλεια των μηχανικών.
- Παρά την ηλικία του, μεγάλο μέρος των ραδιενεργών καταλοίπων διατηρείται σε καλή κατάσταση, ενώ εμφανίζονται πρώιμες ενδείξεις χημικής αποσάθρωσης.
- Τα ευρήματα συμβάλλουν στην κατανόηση της μακροπρόθεσμης συμπεριφοράς των ραδιενεργών καταλοίπων και μπορούν να βοηθήσουν στις εργασίες παροπλισμού άλλων πυρηνικών σταθμών, όπως της Φουκουσίμα.
Το ραδιενεργό «μάγμα» που δημιουργήθηκε κατά την πυρηνική καταστροφή του Τσερνόμπιλ το 1986 εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα υλικά στη Γη.
Περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες αργότερα, επιστήμονες ανακάλυψαν νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο σχηματίστηκε αυτή η απόκοσμη ουσία στο εσωτερικό του κατεστραμμένου πυρηνικού σταθμού.
Όταν εξερράγη ο αντιδραστήρας 4, πυρηνικό καύσιμο, σκυρόδεμα, άμμος και μέταλλα ενώθηκαν κάτω από συνθήκες ακραίας θερμοκρασίας, δημιουργώντας παράξενους σχηματισμούς που έμοιαζαν με λάβα και κυλούσαν μέσα στο κατεστραμμένο κτίριο.
Χρησιμοποιώντας ισχυρά μικροσκόπια και λέιζερ, οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι μεγάλο μέρος του χαρακτηριστικού μαύρου-καφέ χρώματος του υλικού οφείλεται σε μικροσκοπικά σωματίδια πλούσια σε ουράνιο, τα οποία έχουν εγκλωβιστεί μέσα στη στερεοποιημένη μάζα.
Το υλικό περιέχει σωματίδια που φαίνεται να έχουν υποστεί πολλαπλές μεταβολές. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι το λιωμένο ραδιενεργό υλικό πέρασε από μια σύνθετη διαδικασία τήξης, διάλυσης και ανακρυστάλλωσης κατά τη διάρκεια της καταστροφής.
«Μετά την έκρηξη, τα συντρίμμια του κατεστραμμένου πυρήνα άρχισαν να αλληλεπιδρούν με τα οικοδομικά υλικά στον πρώην χώρο 305/2, κάτω από τον αντιδραστήρα, οδηγώντας στον σχηματισμό της “λάβας”», έγραψαν οι επιστήμονες στην επιστημονική επιθεώρηση Progress in Nuclear Energy.
«Η σύνθετη ιστορία ανάπτυξης, διάλυσης και τελικής επαναδημιουργίας των κρυστάλλων ζιρκονίου αποτυπώνει τη δυναμική εξέλιξη της λάβας του Τσερνόμπιλ κατά τον σχηματισμό της».
Η ερευνητική ομάδα, από το Ινστιτούτο Φυσικής Χημείας και Ηλεκτροχημείας Φρούμκιν της Ρωσίας, εξέτασε δείγματα της λάβας του Τσερνόμπιλ χρησιμοποιώντας ισχυρά μικροσκόπια και τεχνικές ανάλυσης με τη βοήθεια λέιζερ.
Με αυτόν τον τρόπο κατάφερε να μελετήσει τα συντρίμμια και, ειδικότερα, τους κρυστάλλους ζιρκονίου που περιέχονται σε αυτά, με εξαιρετική λεπτομέρεια, αποκαλύπτοντας νέα στοιχεία για τη χημική τους σύσταση.
Οι επιστήμονες εντόπισαν ενδείξεις ότι τμήματα του πυρήνα του αντιδραστήρα έφτασαν σε εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες πριν από την έκρηξη, ενώ σε ορισμένες περιοχές η επικίνδυνη υπερθέρμανση φαίνεται ότι διήρκεσε περισσότερο από ένα λεπτό.
Το ραδιενεργό υλικό που προέκυψε έχει συχνά συγκριθεί με ηφαιστειακή λάβα, καθώς κυλούσε μέσα στο κτίριο του αντιδραστήρα προτού ψυχθεί και μετατραπεί σε υαλώδεις, πετρώδεις σχηματισμούς.
Ένας από τους πιο γνωστούς είναι το αποκαλούμενο «Πόδι του Ελέφαντα», μια εξαιρετικά ραδιενεργή μάζα που ανακαλύφθηκε βαθιά μέσα στα συντρίμμια του αντιδραστήρα.
Η ομάδα διαπίστωσε επίσης ότι τα συντρίμμια περιέχουν ρωγμές, κενά και δομικές αδυναμίες, οι οποίες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν στην άσκηση πίεσης.
Οι ατέλειες αυτές ενδέχεται να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο θραύεται το υλικό κατά τη διάρκεια μελλοντικών εργασιών καθαρισμού και θα μπορούσαν να αποδειχθούν καθοριστικές για τους μηχανικούς που συνεχίζουν το επικίνδυνο έργο της απομάκρυνσης των ραδιενεργών καταλοίπων από την περιοχή.
Τα συμπεράσματα της έρευνας ενισχύουν την άποψη ότι οι θερμοκρασίες και η σύσταση του λιωμένου υλικού παρουσίαζαν σημαντικές διακυμάνσεις σε διαφορετικά τμήματα του αντιδραστήρα καθώς εξελισσόταν το δυστύχημα. Με άλλα λόγια, ολόκληρη η μάζα δεν συμπεριφέρθηκε ως ένα ενιαίο, ομοιόμορφο λιωμένο υλικό.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ακόμη ότι μεγάλο μέρος των ραδιενεργών καταλοίπων έχει διατηρηθεί σε αξιοσημείωτα καλή κατάσταση τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες.
Ωστόσο, αρχίζουν πλέον να εμφανίζονται ανεπαίσθητες ενδείξεις χημικής αποσάθρωσης.
Μια ξεχωριστή μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα, αποκάλυψε ότι μικροσκοπικά θραύσματα πυρηνικού καυσίμου, τα οποία εκτοξεύθηκαν έξω από τον αντιδραστήρα κατά την έκρηξη, παραμένουν εντυπωσιακά αναλλοίωτα.
Το εύρημα αυτό έρχεται σε αντίθεση με την εκτίμηση ότι τα συγκεκριμένα σωματίδια θα είχαν σταδιακά αποσυντεθεί με την πάροδο του χρόνου.
Η ερευνητική ομάδα εκτιμά ότι τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην κατανόηση των μακροπρόθεσμων κινδύνων που συνεπάγεται η ραδιενεργή μόλυνση για την ανθρώπινη υγεία.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι τα νέα ευρήματα συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο μεταβάλλονται τα ραδιενεργά κατάλοιπα πυρηνικού καυσίμου καθώς παλαιώνουν.
Παράλληλα, ενδέχεται να προσφέρουν πολύτιμα διδάγματα για τις εργασίες παροπλισμού του πυρηνικού σταθμού της Φουκουσίμα Νταΐτσι στην Ιαπωνία.