Καιρός: Πρόωρο καλοκαίρι ή φθινοπωρινό σκηνικό; Διαφωνία των μοντέλων για τη Μεσόγειο

Έντονη απόκλιση εμφανίζουν τα δύο βασικά παγκόσμια μετεωρολογικά μοντέλα, ECMWF και GFS, ως προς την εξέλιξη του καιρού στη Μεσόγειο τις επόμενες εβδομάδες, δημιουργώντας ένα σκηνικό αβεβαιότητας για την πορεία προς το καλοκαίρι.

Το ευρωπαϊκό μοντέλο (ECMWF) και το αμερικανικό GFS διαφωνούν για την εξέλιξη του καιρού στη Μεσόγειο. Το πρώτο «βλέπει» πρόωρο καλοκαίρι μετά τις 18 Μαΐου, ενώ το δεύτερο επιμένει σε νέες ψυχρές εισβολές από τον βόρειο Ατλαντικό. Μια απόκλιση που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη.

Με φόντο τα παραδείγματα του 2014 και του 2017, τα όρια των εποχικών προγνώσεων και τον αυξανόμενο κίνδυνο από ισχυρές χαλαζοπτώσεις, αυτό είναι το σκηνικό που ενδέχεται να διαμορφωθεί τους επόμενους μήνες.

ECMWF εναντίον GFS: ποιο μοντέλο θα επιβεβαιωθεί;

Αν εξεταστούν πιο προσεκτικά τα δύο βασικά μετεωρολογικά μοντέλα, οι διαφορές στις προβλέψεις τους για τη Μεσόγειο είναι ιδιαίτερα μεγάλες. Το ECMWF προβλέπει μια σχεδόν καλοκαιρινή φάση μετά τις 18-20 Μαΐου, ενώ το GFS επιμένει ότι ψυχρότερες αέριες μάζες από τον βορρά και τον βόρειο Ατλαντικό μπορούν να προκαλέσουν νέα κύματα κακοκαιρίας με καταιγίδες.

Η διαφωνία αυτή δεν είναι καθόλου αμελητέα. Το ερώτημα είναι ποιο από τα δύο κορυφαία μοντέλα θα αποδειχθεί πιο αξιόπιστο.

Η αστάθεια των μακροπρόθεσμων προγνώσεων

Οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις παρουσιάζουν συχνά μεγάλες μεταβολές. Παρότι στην Ευρώπη δίνεται συνήθως μεγαλύτερη βαρύτητα στο ECMWF, αρκετές φορές το GFS αποδεικνύεται πιο ακριβές σε βάθος χρόνου. Σύμφωνα με τον συντάκτη της ανάλυσης, το αμερικανικό μοντέλο σε ορισμένες περιπτώσεις αποτυπώνει καλύτερα τις εξελίξεις μεγάλης διάρκειας, ενώ το ευρωπαϊκό εμφανίζει πιο έντονες αποκλίσεις.

Το ενδεχόμενο ενός πρόωρου καλοκαιριού θεωρείται αρκετά πιθανό, καθώς εδώ και μήνες κυριαρχεί ένα μοτίβο υψηλότερων θερμοκρασιών από τα φυσιολογικά επίπεδα.

Η ψυχρή εισβολή δεν κατάφερε να φτάσει στη Μεσόγειο λόγω ενός «ατμοσφαιρικού ποταμού» που εκτεινόταν από την Καραϊβική προς την Ιβηρική Χερσόνησο, επηρεάζοντας κυρίως την κεντρική και νότια Ιταλία, τη Σαρδηνία και τη Σικελία με ισχυρές βροχοπτώσεις. Στην Ισπανία και την Πορτογαλία, αντίθετα, σημειώθηκαν σοβαρές πλημμύρες.

Μετά το τέλος αυτού του φαινομένου, εγκαταστάθηκε αντικυκλώνας πάνω από την Ιβηρική, με αποτέλεσμα την απότομη επέκταση του αφρικανικού αντικυκλώνα προς την Ευρώπη. Αυτό οδήγησε σε αισθητή άνοδο της θερμοκρασίας και σε θερμές συνθήκες που ξεπέρασαν κατά πολύ τα φυσιολογικά επίπεδα.

Το καλοκαίρι ίσως έρθει νωρίτερα

Τα εποχικά μοντέλα δείχνουν ότι από τον Ιούνιο οι θερμοκρασίες θα κινηθούν αισθητά πάνω από τα κανονικά επίπεδα, με περαιτέρω ενίσχυση της ζέστης τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.

Πόσο αξιόπιστα είναι τα εποχικά μοντέλα;

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι τα εποχικά μοντέλα προσφέρουν κυρίως γενικές τάσεις και όχι ακριβείς τοπικές προβλέψεις. Μπορούν να δείξουν αν ένα καλοκαίρι θα είναι συνολικά θερμότερο ή ξηρότερο, όχι όμως να προβλέψουν λεπτομερώς ακραία φαινόμενα ή απότομες μεταβολές.

Έτσι, παρότι τα σημερινά δεδομένα συγκλίνουν σε ένα θερμό και ξηρό καλοκαίρι, ιδιαίτερα για τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, οι εξελίξεις παραμένουν ανοιχτές. Προς το παρόν, το ECMWF δείχνει πρόωρη έναρξη του καλοκαιριού ήδη από τον Μάιο, ενώ το GFS συνεχίζει να «βλέπει» επιστροφές αστάθειας και ψυχρότερων αερίων μαζών.