Στενά του Ορμούζ: Τι θα σήμαινε ο αποκλεισμός τους από το Ιράν

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει μια σειρά από επιλογές κατά του Ιράν, καθώς το καθεστώς στην Τεχεράνη καταπνίγει στο αίμα τις διαδηλώσεις που συνεχίζονται με αμείωτη ένταση από το τέλος Δεκεμβρίου. Αναλυτές προειδοποίησαν ότι μια στρατιωτική αντιπαράθεση θα μπορούσε να ωθήσει το Ιράν να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, μια στενή πλωτή οδό που συνδέει τον Περσικό Κόλπο και την Αραβική Θάλασσα και μέσω της οποίας ρέει σχεδόν το ένα τρίτο του αργού πετρελαίου που μεταφέρεται παγκοσμίως μέσω θαλάσσης.

Εάν το Ιράν μπλοκάρει αυτή τη στενή πλωτή οδό μήκους 21 μιλίων, θα εμπόδιζε την έξοδο περίπου 21 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου ημερησίως από τον Περσικό Κόλπο. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA), αυτό αντιπροσωπεύει περίπου το 30% της συνολικής παγκόσμιας κατανάλωσης υγρού πετρελαίου, μια απώλεια που η αγορά δεν μπορεί να αναπληρώσει. Σε αυτό το σενάριο οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν στα ύψη, ξεπερνώντας τα 150 δολάρια το βαρέλι.

Οι ενεργειακοί αναλυτές προειδοποιούν ότι ένας πλήρης αποκλεισμός θα μπορούσε να προκαλέσει άμεσο διπλασιασμό των τιμών του πετρελαίου. Η Goldman Sachs και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εκτιμούν ότι οι τιμές θα μπορούσαν εύκολα να ξεπεράσουν τα 150 ή ακόμα και τα 200 δολάρια ανά βαρέλι, αυξάνοντας τον πληθωρισμό και το κόστος καυσίμων παγκοσμίως μέσα σε λίγες μέρες.

Παγκόσμια κρίση πετρελαίου και φυσικού αερίου

«Μια διαταραχή μέσω των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσε παγκόσμια κρίση πετρελαίου και φυσικού αερίου», ειδικά αν λάβουμε υπόψη τα «μέτρα απελπισίας που θα μπορούσε να λάβει το σημερινό ιρανικό καθεστώς» σε περίπτωση που βρεθεί ολοένα και πιο στριμωγμένο στη γωνία, με την εξουσία και τις ζωές του να διακυβεύονται, δήλωσε ο Σολ Κάβονιτς, επικεφαλής της ενεργειακής έρευνας στην MST Marquee.

Καθώς η παραγωγή και οι εξαγωγές του Ιράν είναι πολύ μεγαλύτερες από αυτές της Βενεζουέλας, η παγκόσμια αγορά αναπόφευκτα θα αισθανθεί ισχυρότερες επιπτώσεις, τονίζει ο Mιγιού Χου, αναλυτής πετρελαίου στην Kpler, προσθέτοντας ότι τα κινέζικα διυλιστήρια θα μπορούσαν να αναγκαστούν να αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις.

Σε αντίθεση με τη Βενεζουέλα, οποιαδήποτε στρατιωτική δράση που εμπλέκει το Ιράν ενέχει «ουσιαστικά υψηλότερους κινδύνους» δεδομένου του όγκου της προμήθειας αργού και εξευγενισμένων προϊόντων και της έκθεσης στη διαμετακόμιση, δήλωσε ο Μπομπ ΜακΝάλι, πρόεδρος του Rapidan Energy Group, ο οποίος βλέπει πιθανότητα 70% για επιλεκτικά χτυπήματα των ΗΠΑ στο Ιράν.

Σε ένα σενάριο ακραίας κλιμάκωσης, όπου τα δεξαμενόπλοια δεν θα μπορούν να περάσουν ή οι ενεργειακές υποδομές θα υποστούν ζημιές, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν κατά διψήφιο ποσοστό, προεξόφλησαν οι αναλυτές. «Ο φόβος ενός κλεισίματος θα προκαλέσει αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά μερικά δολάρια ανά βαρέλι, αλλά το πλήρες κλείσιμο του Πορθμού είναι αυτό που μπορεί να οδηγήσει σε μια άνοδο από 10 έως 20 δολάρια ανά βαρέλι», δήλωσε ο Άντι Λίποου, πρόεδρος της Lipow Oil Associates.

Ο Kavonic προβλέπει μια «άμεση αύξηση της τιμής του πετρελαίου» μετά από οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση στο Ιράν, αλλά αυτό θα αμβλυνθεί με οποιοδήποτε σημάδι ότι η αναστάτωση είναι προσωρινή.

Το παγκόσμιο πετρέλαιο αναφοράς Brent κυμαινόταν τελευταία φορά γύρω στα 63 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αμερικανικού West Texas Intermediate παρέμειναν στα 59 δολάρια το βαρέλι. Οι περισσότεροι αναλυτές τονίζουν ότι τα πλήγματα εξακολουθούν να αποτελούν σενάρια χαμηλής πιθανότητας.

Ενώ το Ιράν μπορεί πάντα να απειλήσει να κλείσει τά Στενά του Ορμούζ, ίσως να μην θέλει να το κάνει δεδομένης της πολυπλοκότητας της δυναμικής ισχύος στην περιοχή και μπορεί να μην έχει την ικανότητα να το κλείσει πλήρως δεδομένου του τρόπου με τον οποίο το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ περιπολεί την περιοχή, εξηγεί ο Xu του Kpler.

Ακόμη και σε ένα σενάριο όπου το Ιράν θα επιχειρήσει μια προσωρινή διακοπή, όπως η παρενόχληση δεξαμενόπλοιων ή ο σύντομος αποκλεισμός της διαμετακόμισης, ο φυσικός αντίκτυπος στην προσφορά θα είναι περιορισμένος. Το Kpler εκτιμά ότι η αγορά πετρελαίου τείνει προς την υπερπροσφορά, με περίπου 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως πλεονάζουσας προσφοράς τον Ιανουάριο και πάνω από 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο.

Επιπλέον, οποιοδήποτε κλείσιμο πιθανότατα θα αντιμετωπιστεί με επίδειξη δύναμης από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους για την αποκατάσταση των ροών, δήλωσε ο Κάβονιτς. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποίησαν κατά των άμεσων παραλληλισμών μεταξύ του Ιράν και της Βενεζουέλας, όπου η κυβέρνηση Τραμπ χρησιμοποίησε κυρώσεις και κατασχέσεις για να ασκήσει πίεση στο καθεστώς της Βενεζουέλας, πριν συλλάβει τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο.

Θα ήταν πολύ δύσκολο για τις ΗΠΑ να υιοθετήσουν μια στρατηγική απέναντι στο Ιράν παρόμοια με αυτή της Βενεζουέλας, επειδή το Ιράν βρίσκεται μακριά από το αμερικανικό έδαφος και η γεωπολιτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή είναι πολύ πιο περίπλοκη από ό,τι στη Λατινική Αμερική, δήλωσε ο Xu. «Επιπλέον, η προτεραιότητα του Tραμπ αυτή τη στιγμή φαίνεται να είναι η εδραίωση της ισχύος των ΗΠΑ στο Δυτικό Ημισφαίριο».

Ο Λίποου επανέλαβε την άποψη αυτή, λέγοντας ότι ένα εγχειρίδιο στρατηγικής τύπου Βενεζουέλας στο Ιράν είναι πιο πιθανό να περιλαμβάνει κυρώσεις και επιβολή παρά στρατιωτική κατοχή ή επιθέσεις σε υποδομές.

Η Ασία είναι η πιο ευάλωτη

Οι ασιατικές οικονομίες θα υπέφεραν περισσότερο, καθώς αγοράζουν περίπου το 80% του πετρελαίου που διακινείται μέσω του στενού. Η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αυτές τις εισαγωγές, πράγμα που σημαίνει ότι ένας αποκλεισμός θα απειλούσε σχεδόν αμέσως την ενεργειακή τους ασφάλεια και τη βιομηχανική τους παραγωγή.

Δεν έχει να κάνει όμως μόνο με το πετρέλαιο. Τα Στενά Ορμούζ είναι επίσης η μόνη οδός για τις τεράστιες εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) του Κατάρ. Ο αποκλεισμός τους θα διέκοπτε περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG, δημιουργώντας σοβαρές ελλείψεις θέρμανσης και ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη και την Ασία.

Ενώ η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ διαθέτουν αγωγούς για να παρακάμψουν τα στενά, μπορούν να μεταφέρουν μόνο ένα κλάσμα του συνολικού όγκου. Το Reuters αναφέρει ότι αυτοί οι αγωγοί έχουν πλεονάζουσα χωρητικότητα περίπου 3 έως 4 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, πολύ λιγότερη από τα 21 εκατομμύρια που απαιτούνται για την αποτροπή μιας κρίσης.

«Τρύπα τρισ. δολαριων στην παγκόσμια οικονομία»

Οποιαδήποτε προσπάθεια κλεισίματος του στενού πιθανότατα θα πυροδοτούσε άμεση στρατιωτική αντίδραση. Ο 5ος Στόλος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, με έδρα το Μπαχρέιν, έχει ως αποστολή να διατηρεί ανοιχτές τις ναυτιλιακές οδούς, πράγμα που σημαίνει ότι ένας αποκλεισμός σχεδόν σίγουρα θα οδηγούσε σε άμεση ναυτική σύγκρουση μεταξύ του Ιράν και των διεθνών δυνάμεων.

Ένα παρατεταμένο κλείσιμο θα έκανε περισσότερα από το να αυξήσει απλώς τις τιμές του φυσικού αερίου· θα μπορούσε να προκαλέσει μια παγκόσμια ύφεση. Το υψηλότερο κόστος ενέργειας θα καθιστούσε τη ναυτιλία και την κατασκευή πολύ ακριβές, καθυστερώντας το διεθνές εμπόριο και ενδεχομένως εξαφανίζοντας τρισεκατομμύρια δολάρια από την παγκόσμια οικονομία.

Διαβάστε επίσης