Καλώς ήρθατε στη Γροιλανδία - Μία εξαρτώμενη οικονομία από επιδοτήσεις και γαρίδες

Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, που η διεκδίκησή του από τον Αμερικανό πρόεδρο το έφερε στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος, και έγινε το μήλον της Έριδος μεταξύ των ισχυρών του κόσμου.

Διαθέτει στρατηγική θέση και αναξιοποίητα αποθέματα ορυκτών θαμμένα βαθιά κάτω από τον πάγο, αλλά η οικονομία του, σύμφωνα με τους Γροιλανδούς, μοιάζει περισσότερο με άδειο λάκκο, παρά με χρυσωρυχείο.

Το νησί είναι ένα από τα μεγαλύτερα κράτη πρόνοιας στον κόσμο, αλλά θα χρειαστούν χρόνια και δισεκατομμύρια δολάρια για να μετατραπεί μια οικονομία όπου το 98% των εξαγωγών είναι θαλασσινά σε μεγαθήριο εξόρυξης.

«Δεν είναι μια διαφοροποιημένη οικονομία και θα χρειαστεί λίγος χρόνος για να γίνει αυτάρκης», δήλωσε ο Otto Svendsen, συνεργάτης στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών. Η κυβέρνηση της Γροιλανδίας δεν έχει σημειώσει «μεγάλη πρόοδο», είπε.

Ο πληθυσμός της Γροιλανδίας των 57.000 κατοίκων είναι αραιά διασκορπισμένος στις ακτές μερικών από τις πιο εχθρικές προς το περιβάλλον περιοχές του κόσμου, μια χώρα καλυμμένη κατά 80% με πάγο. Το βιοτικό επίπεδο ποικίλλει πάρα πολύ.

Στην πρωτεύουσα, Nuuk, οι ντόπιοι μπορούν να παίξουν γκολφ και να δειπνήσουν σε ένα εξαιρετικό ταϊλανδέζικο εστιατόριο. Σε μικρότερους απομακρυσμένους οικισμούς, όπου οι μισθοί είναι κατά μέσο όρο 50% χαμηλότεροι, οι άνθρωποι κάνουν μπάνιο κόβοντας κομμάτια πάγου για να λιώσουν. Το νησί, το οποίο είναι ελαφρώς μεγαλύτερο από το Μεξικό, έχει λιγότερο από 100 μίλια ασφαλτοστρωμένου δρόμου. Κατά συνέπεια οι μετακινήσεις από το ένα μέρος στο άλλο γίνονται με ελικόπτερο

Γενναίες επιχορηγήσεις από τη Δανία

Η Γροιλανδία είναι ημιαυτόνομο έδαφος. Περίπου το 40% του εργατικού δυναμικού της απασχολείται από το κράτος. Η Δανία παρέχει επιχορήγηση που αντιπροσωπεύει περίπου το ήμισυ των εσόδων της κυβέρνησης της Γροιλανδίας και το 20% του ΑΕΠ του νησιού. Πληρώνει επίσης για την αστυνομία, τα δικαστήρια, τις ρυθμιστικές αρχές των τραπεζών και σε μεγάλο βαθμό δωρεάν υγειονομική περίθαλψη για μερικούς από τους πιο απομακρυσμένους οικισμούς του κόσμου, καθώς και τη διαχείριση εξωτερικών υποθέσεων και την άμυνα.

Αυτό ισοδυναμεί με λίγο περισσότερο από 1 δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως, δήλωσε ο Torben Andersen, πρόεδρος του Οικονομικού Συμβουλίου για τη Γροιλανδία. Αν αυτό εξαφανιζόταν εν μία νυκτί, «αυτό θα ήταν δραματικό», είπε.

Εάν οι ΗΠΑ αντικαταστήσουν αυτή τη δανική επιχορήγηση, αυτό από μόνο του θα έκανε τους κατοίκους του νησιού τους μεγαλύτερους κατά κεφαλήν αποδέκτες ομοσπονδιακών επιχορηγήσεων, ξεπερνώντας τους κατοίκους της Αλάσκας ή της Ουάσιγκτον.

Η κυβέρνηση Τραμπ προσφέρθηκε να αγοράσει το νησί, το οποίο η κυβέρνηση της Γροιλανδίας λέει ότι δεν είναι προς πώληση. Αξιωματούχοι της κυβέρνησης έχουν συζητήσει να κάνουν πληρωμές απευθείας στους Γροιλανδούς για να τους κερδίσουν.

Εξετάζουν επίσης μια πρόταση που θα περιλαμβάνει την ανεξαρτησία της Γροιλανδίας από τη Δανία και τη λήψη πληρωμών από τις ΗΠΑ για την κάλυψη ορισμένων λειτουργικών δαπανών σε αντάλλαγμα για την προτιμησιακή πρόσβαση των ΗΠΑ.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι εάν οι ΗΠΑ δεν καταλάβουν τη Γροιλανδία, τότε θα μπορούσε να πέσει στην αγκαλιά των Κινέζων ή των Ρώσων. Δανοί αξιωματούχοι λένε ότι η Κίνα έχει δείξει ελάχιστο ενδιαφέρον, ενώ η Ρωσία - ο στρατός της οποίας απασχολείται στην Ουκρανία - σπάνια φέρνει ναυτικά μέσα κοντά στο νησί.

Για μια δεκαετία, ο συνδυασμός των δανικών επιδοτήσεων, των επενδύσεων σε υποδομές και των αυξανόμενων παγκόσμιων τιμών για τον μπακαλιάρο και τις γαρίδες βοήθησαν να διατηρηθεί η οικονομία. Υπήρξε επίσης ένα μπαράζ ανέγερσης κτηρίων, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου διεθνούς αεροδρομίου στο Nuuk.

Η κλιματική κρίση και οι μπακαλιάροι μειώνουν τις... γαρίδες - Επιβραδύνουν την οικονομία

Αυτές οι καλές στιγμές φτάνουν στο τέλος τους. Η οικονομία της Γροιλανδίας αναπτύχθηκε 0,8% το 2024 και 0,2% το 2025, σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα της Δανίας. Μέρος αυτής της επιβράδυνσης συνδέεται με την πτώση των αποθεμάτων γαρίδας, καθώς και με τη μείωση των τιμών. Η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας επηρεάζει την αναπαραγωγή γαρίδας. Εν τω μεταξύ, έχει αυξηθεί ο πληθυσμός του μπακαλιάρου, ο οποίος τρώει τις γαρίδες.

Νωρίτερα αυτό το μήνα, η κεντρική τράπεζα προειδοποίησε για μια «εκπληκτικά απότομη επιδείνωση» των δημόσιων οικονομικών της Γροιλανδίας. Μακροπρόθεσμα, η Γροιλανδία αντιμετωπίζει προκλήσεις γνωστές σε πολλές δυτικές οικονομίες, συμπεριλαμβανομένης της γήρανσης του πληθυσμού και της διαρροής εγκεφάλων, καθώς οι μορφωμένοι ντόπιοι ακολουθούν καριέρα στη Δανία. Αυτό κινδυνεύει να επιδεινώσει την έλλειψη εργατικού δυναμικού στο νησί, το οποίο τώρα ανέρχεται σε 29.000 άτομα. Υπήρξε ένα κύμα μετανάστευσης από την Ασία -ιδίως τις Φιλιππίνες- για την κάλυψη κενών θέσεων εργασίας.

Πολλά εξαρτώνται από το αν η Γροιλανδία μπορεί να εκμεταλλευτεί τον ορυκτό πλούτο κάτω από τον πάγο, δήλωσε ο οικονομολόγος Άντερσεν. Η Γροιλανδία έχει επί του παρόντος μόνο ένα ενεργό ορυχείο. «Πολλά πράγματα ήταν στο τραπέζι τα τελευταία 20 χρόνια και έχουν απορριφθεί επειδή δεν υπάρχει επιχειρηματική υπόθεση», είπε.

Η κατασκευή ενός ορυχείου στη Γροιλανδία συχνά σημαίνει επίσης την κατασκευή ενός δρόμου και ενός λιμανιού, για να μην αναφέρουμε κατοικίες, κλινικές και ανέσεις για τους εργαζόμενους, οι οποίοι είναι σπάνιοι και δύσκολο να προσληφθούν. Ο παγωμένος καιρός μπορεί να κάνει το ορυχείο απρόσιτο για περιόδους του χρόνου.

Η κυβέρνηση της Γροιλανδίας κατέχει και έχει δικαιώματα σε όλους τους ορυκτούς πόρους. Το 2021, επέβαλε μορατόριουμ στις άδειες εξερεύνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Απαγόρευσε επίσης την εκμετάλλευση των αποθεμάτων ουρανίου.

Περαιτέρω επενδύσεις στον ορίζοντα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην τόνωση της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένης της επέκτασης του σταθμού ηλεκτροπαραγωγής Buksefjord κοντά στο Nuuk και της κατασκευής νέων υδροηλεκτρικών σταθμών. Αυτές οι εγκαταστάσεις θα μπορούσαν να παρέχουν φθηνή ενέργεια για την προσέλκυση κέντρων δεδομένων. Υπάρχει επίσης μια συνεχής προσπάθεια για την τόνωση του τουρισμού, με απευθείας πτήσεις προς το Nuuk από το Newark, NJ, που εκτελούνται πλέον ορισμένους μήνες του έτους. Ορισμένοι αναλυτές βλέπουν τη Γροιλανδία να μιμείται την επιτυχία της Ισλανδίας, συνδυάζοντας τον τουρισμό με την αλιεία και τη φθηνή ενέργεια για να προσελκύσει εταιρείες τεχνολογίας.

Αντιμέτωπη με την απειλή εξαγοράς των ΗΠΑ, η Δανία ρίχνει επίσης επιπλέον μετρητά. Πρόσφατα ανακοίνωσε επιπλέον χρηματοδότηση 250 εκατομμυρίων δολαρίων τα επόμενα τρία χρόνια για την κάλυψη του κόστους ενός νέου περιφερειακού αεροδρομίου στην ανατολική Γροιλανδία και ενός νέου λιμανιού βαθέων υδάτων.

Ανεξάρτητα από το οικονομικό κόστος, είναι απίθανο να αποτρέψει την κυβέρνηση Τραμπ, δήλωσε ο Svendsen του CSIS. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Τραμπ θέλει απλώς να κάνει την Αμερική μεγαλύτερη. «Είναι εύκολο να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για εδαφική επέκταση».

Διαβάστε επίσης