Οι δυνατότητες των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν - Τεχνογνωσία από Ρωσία και Βόρεια Κορέα

Πριν δεχθεί πλήγμα από τους Ισραηλινούς και τους Αμερικανούς, το Ιράν διεξήγαγε νέο γύρο συνομιλιών για το πυρηνικό του πρόγραμμα με τις ΗΠΑ την Πέμπτη στη Γενεύη. Το πυραυλικό του οπλοστάσιο αποτελεί σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις. Ακολουθούν ορισμένες λεπτομέρειες σχετικά με τους πυραύλους του Ιράν:

Τι είναι οι βαλλιστικοί πύραυλοι;

Ένας βαλλιστικός πύραυλος είναι ένα πυραυλοκίνητο όπλο που καθοδηγείται κατά την άνοδό του, αλλά ακολουθεί τροχιά ελεύθερης πτώσης για το μεγαλύτερο μέρος της πτήσης του. Μεταφέρει κεφαλές - που περιέχουν είτε συμβατικά εκρηκτικά είτε ενδεχομένως βιολογικά, χημικά ή πυρηνικά πυρομαχικά - σε ποικίλες αποστάσεις.

Οι δυτικές δυνάμεις θεωρούν το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν τόσο ως συμβατική στρατιωτική απειλή για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή όσο και ως πιθανό μηχανισμό παράδοσης πυρηνικών όπλων, σε περίπτωση που η Τεχεράνη τα αναπτύξει. Το Ιράν από την πλευρά του αρνείται οποιαδήποτε πρόθεση να κατασκευάσει ατομικές βόμβες.

Τύποι και βεληνεκές ιρανικών πυραύλων

Το Ιράν διαθέτει το μεγαλύτερο απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με το Γραφείο του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών των ΗΠΑ. Έχουν αυτοεπιβαλλόμενη εμβέλεια 2.000 χλμ, η οποία, σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους είναι αρκετή για να προστατεύσει τη χώρα, καθώς μπορούν να φτάσουν μέχρι το Ισραήλ.

Πολλές από τις πυραυλικές εγκαταστάσεις του Ιράν βρίσκονται εντός και γύρω από την Τεχεράνη. Υπάρχουν τουλάχιστον πέντε γνωστές υπόγειες «πόλεις πυραύλων» σε διάφορες επαρχίες, συμπεριλαμβανομένων των Κερμανσάχ και Σεμνάν, καθώς και κοντά στην περιοχή του Κόλπου.

Το οπλοστάσιο περιλαμβάνει πολλαπλούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς που μπορούν να φτάσουν στο Ισραήλ, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών. Αναφέρει ότι αυτοί περιλαμβάνουν τον Sejil, με βεληνεκές 2.000 χλμ., τον Emad, 1.700 χλμ., τον Ghadr, 2.000 χλμ., τον Shahab-3, 1.300 χλμ., τον Khorramshahr, 2.000 χλμ. και τον Hoveyzeh 1.350 χλμ.

Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων ISNA δημοσίευσε έναν πίνακα τον Απρίλιο του 2025 που έδειχνε εννέα ιρανικούς πυραύλους που, όπως ισχυρίστηκε, θα μπορούσαν να φτάσουν στο Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένου του Sejil, ο οποίος, σύμφωνα με το ISNA, ήταν ικανός να πετάει με ταχύτητα άνω των 17.000 χλμ. την ώρα και είχε βεληνεκές 2.500 χλμ.· του Kheibar, με βεληνεκές 2.000 χλμ.· και του Haj Qasem, 1.400 χλμ.

Η Ένωση Ελέγχου Όπλων, μια δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ουάσινγκτον, αναφέρει ότι το βαλλιστικό οπλοστάσιο του Ιράν περιλαμβάνει τον Shahab-1, με εκτιμώμενο βεληνεκές 300 χλμ., τον Zolfaghar, 700 χλμ., τον Shahab-3, 800-1.000 χλμ., τον Emad-1, υπό ανάπτυξη, 2.000 χλμ., και ένα μοντέλο Sejil υπό ανάπτυξη, 1.500-2.500 χλμ.

Ποια ήταν η τελευταία φορά που χρησιμοποίησε το Ιράν τους πυραύλους του;

Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου με το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025, η Τεχεράνη εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους στο Ισραήλ, σκοτώνοντας δεκάδες ανθρώπους και καταστρέφοντας κτήρια. Το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (ISW) και το AEI Critical Threats Project ανέφεραν ότι το Ισραήλ «πιθανώς κατέστρεψε περίπου το ένα τρίτο των ιρανικών εκτοξευτών πυραύλων» κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι η Τεχεράνη έχει ανακάμψει από τις ζημιές που υπέστη κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Το Ιράν απάντησε επίσης στη συμμετοχή των ΗΠΑ στον αεροπορικό πόλεμο του Ισραήλ εκτοξεύοντας πυραύλους στην αμερικανική αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ. Η Τεχεράνη εξέδωσε προειδοποίηση και κανείς δεν τραυματίστηκε. Η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε κατάπαυση του πυρός λίγες ώρες αργότερα.

Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν χρησιμοποίησαν πυραύλους τον Ιανουάριο του 2024, όταν ανακοίνωσαν ότι επιτέθηκαν στο αρχηγείο κατασκοπείας του Ισραήλ στην ημιαυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ και ότι άνοιξαν πυρ εναντίον μελών του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία. Η Τεχεράνη ανακοίνωσε επίσης πυραυλικές επιθέσεις που στόχευαν δύο βάσεις μιας ένοπλης ομάδας «Μπαλούχ» στο Πακιστάν.

Η Σαουδική Αραβία και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δηλώσει ότι πιστεύουν ότι το Ιράν βρισκόταν πίσω από μια επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας το 2019. Η Τεχεράνη το αρνήθηκε αυτό. Το 2020, το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους εναντίον δυνάμεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στο Ιράκ σε αντίποινα για μια αμερικανική επιδρομή με μη επανδρωμένο αεροσκάφος που σκότωσε τον Υποστράτηγο Κασέμ Σουλεϊμανί των Φρουρών της Επανάστασης.

Στρατηγική και ανάπτυξη πυραύλων

Το Ιράν υποστηρίζει ότι οι βαλλιστικοί πύραυλοί του παρέχουν αποτρεπτική δύναμη και αντίποινα εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και άλλων πιθανών περιφερειακών στόχων. Σύμφωνα με έκθεση του 2023 του Behnam Ben Taleblu, ανώτερου συνεργάτη στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών με έδρα τις ΗΠΑ, το Ιράν συνεχίζει να αναπτύσσει υπόγειες αποθήκες πυραύλων με συστήματα μεταφοράς και πυροδότησης, καθώς και κέντρα παραγωγής και αποθήκευσης. Το 2020, το Ιράν εκτόξευσε βαλλιστικό πύραυλο από το υπόγειο για πρώτη φορά, ανέφερε.

«Χρόνια αντίστροφης μηχανικής κατασκευής πυραύλων και παραγωγής διαφόρων κατηγοριών πυραύλων έχουν επίσης διδάξει στο Ιράν πώς να μεταμορφώνει τα αεροσκάφη και να τα κατασκευάζει με ελαφρύτερα σύνθετα υλικά για να αυξάνει το βεληνεκές των πυραύλων», αναφέρει η έκθεση.

Τον Ιούνιο του 2023, το Ιράν παρουσίασε αυτό που αξιωματούχοι περιέγραψαν ως τον πρώτο εγχώριας κατασκευής υπερηχητικό βαλλιστικό πύραυλο, ανέφερε το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA. Οι υπερηχητικοί πύραυλοι μπορούν να πετάξουν τουλάχιστον πέντε φορές πιο γρήγορα από την ταχύτητα του ήχου σε μια σύνθετη τροχιά, καθιστώντας δύσκολη την αναχαίτισή τους.

Η Ένωση Ελέγχου Όπλων αναφέρει ότι το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε σχέδια της Βόρειας Κορέας και της Ρωσίας και έχει επωφεληθεί από την κινεζική βοήθεια. Το Ιράν διαθέτει επίσης πυραύλους κρουζ όπως ο Kh-55, ένα όπλο με δυνατότητα πυρηνικής εκτόξευσης από αέρος και βεληνεκές έως 3.000 χιλιόμετρα.