Ανάλυση Politico: Η ΕΕ μπροστά σε μια «τέλεια πολιτική καταιγίδα»

Snapshot

• Η ΕΕ αντιμετωπίζει δυσκολίες στην επίτευξη συμφωνίας για τον νέο προϋπολογισμό, λόγω εσωτερικών πολιτικών αναταράξεων στις μεγαλύτερες οικονομίες της.
• Οι επικείμενες εκλογές σε Ισπανία, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία απειλούν να παραλύσουν τη λήψη αποφάσεων στις Βρυξέλλες.
• Η τελευταία Σύνοδος Κορυφής απέτυχε να προχωρήσει σε συμφωνία για τον προϋπολογισμό και η πιθανότητα επίτευξης συμφωνίας μεταφέρεται στο 2027.
• Η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρή δημοσιονομική κρίση και η χρηματοδότησή της μέσω δεσμευμένων ρωσικών κεφαλαίων παραμένει αδιευκρίνιστη λόγω βελγικού βέτο.
• Η ΕΕ κινδυνεύει να χάσει ηγετικές συμμαχίες, καθώς οι ισχυροί ηγέτες της Ευρώπης βρίσκονται υπό αμφισβήτηση ή αποχωρούν σύντομα.

Snapshot powered by AI

Η πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες έδωσε μια πρώτη γεύση για το πόσο δύσκολη θα είναι η επίτευξη συμφωνίας για τον νέο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και για οποιοδήποτε άλλο κρίσιμο ζήτημα.

Όπως γράφει σε ανάλυσή του το Politico, η Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη δίνει μάχη για το πώς θα συμφωνήσει στον μεγαλύτερο προϋπολογισμό της ιστορίας της, πώς θα καλύψει μια τεράστια οικονομική τρύπα στην Ουκρανία και πώς θα διαχειριστεί τις γεωπολιτικές πιέσεις από τις ΗΠΑ και τη Κίνα. Τώρα, βρίσκεται αντιμέτωπη και με τον κίνδυνο μιας πλήρους πολιτικής παράλυσης, εξαιτίας των εσωτερικών πολιτικών αναταράξεων στις χώρες που αντιπροσωπεύουν αθροιστικά το 60% του ΑΕΠ και του πληθυσμού της.

«Όλοι καταλάβαιναν ότι έπρεπε να ολοκληρώσουμε... μια πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους», δήλωσε στο διεθνές μέσο ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αναφερόμενος στις σκληρές διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό.

Ωστόσο, οι επικείμενες εκλογές στην Ισπανία καθιστούν αυτόν τον στόχο ανέφικτο, σημείωσε ο ίδιος. Και τον επόμενο χρόνο, «σειρά έχουν η Γαλλία, η Ιταλία» και άλλες χώρες που οδηγούνται στις κάλπες, πρόσθεσε ο κ. Χριστοδουλίδης, προβλέποντας ακόμη μεγαλύτερες επιπλοκές για το μπλοκ.

Η ΕΕ βρίσκεται μπροστά σε ένα πρωτοφανές δίλημμα: Και οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της οδεύουν προς εκλογές ή πολιτική αναταραχή, γεγονός που απειλεί να παραλύσει την ικανότητα των Βρυξελλών να λάβουν οποιαδήποτε απόφαση.

Η Ισπανία προσέρχεται στις κάλπες τον επόμενο μήνα, με την κεντροδεξιά και την ακροδεξιά να βρίσκονται σε τροχιά εξουσίας. Η Γαλλία εκλέγει νέο Πρόεδρο τον Απρίλιο, με τις δημοσκοπήσεις να δίνουν προβάδισμα στην ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν. Στη Γερμανία, η άνοδος της «Εναλλακτικής για τη Γερμανία» (AfD) θέτει εν αμφιβόλω την καγκελαρία του Φρίντριχ Μερτς, ενώ η ασυνήθιστα μακροβιότερη κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία οδεύει επίσης προς εκλογές.

Αδιέξοδο στη Σύνοδο Κορυφής και φόβοι για το 2027

Οι συνέπειες γίνονται ήδη ορατές. Η τελευταία Σύνοδος Κορυφής προσέφερε μια πρώτη γεύση για το τι μέλλει γενέσθαι: μετά από δύο ημέρες συνομιλιών, οι ηγέτες απέτυχαν να σημειώσουν πρόοδο για τον προϋπολογισμό ύψους 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ και αντίθετα ενεπλάκησαν σε μια απροσδόκητα σκληρή διαμάχη για την ενεργειακή πολιτική.

Στα συμπεράσματα της Συνόδου παραλείφθηκε εντελώς οποιαδήποτε αναφορά στην επίτευξη συναίνεσης για τον προϋπολογισμό πριν από το τέλος του έτους, καθώς τα κράτη-μέλη αντιστάθηκαν στην πίεση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, για προθεσμία έως τα τέλη του 2026, παρά το γεγονός ότι εκκρεμούν Σύνοδοι τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.

Εάν αυτές οι συναντήσεις αποτύχουν, οι ήδη τεταμένες διαπραγματεύσεις θα μεταφερθούν στο 2027, όταν οι προεκλογικές μάχες θα σκιάζουν ακόμη περισσότερο τις συνομιλίες -με τις κυβερνήσεις να εμφανίζονται όλο και πιο διστακτικές να προβούν στους απαραίτητους συμβιβασμούς.

Επίθεση από τρία μέτωπα

Η παράλυση που φοβούνται οι Βρυξέλλες καθώς ο εκλογικός κύκλος της Ευρώπης επιταχύνεται, έχει αρχίσει να εδραιώνεται. Αντί να επιτευχθούν μεγάλες συμφωνίες, οι ηγέτες χρησιμοποίησαν τη συνάντηση για να οχυρωθούν στις θέσεις τους και να αναζητήσουν τακτικά πλεονεκτήματα έναντι των αντιπάλων τους.

Η υποβόσκουσα απαισιοδοξία ήταν έκδηλη, σύμφωνα με έξι διπλωμάτες και αξιωματούχους που μίλησαν στο Politico υπό καθεστώς ανωνυμίας. «Το επόμενο έτος θα είναι χειρότερο», προειδοποίησε ανώτατος διπλωμάτης της ΕΕ.

Αυτή η εσωτερική κρίση της ΕΕ δεν θα μπορούσε να συμβεί σε χειρότερη χρονική συγκυρία. Από την υπονόμευση της διατλαντικής συμμαχίας από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έως το διευρυνόμενο εμπορικό έλλειμμα με τη Κίνα, η ΕΕ αντιμετωπίζει αυξανόμενες γεωπολιτικές και οικονομικές πιέσεις σε πολλαπλά μέτωπα.

«Επιδιώκουν τη διάσπασή μας», δήλωσε ο Βέλγος Πρωθυπουργός, Μπαρτ Ντε Βέβερ, αναφερόμενος στις δυνάμεις ανατολικά και δυτικά των Βρυξελλών. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις, ήταν ακόμη πιο σαφής: «Δεχόμαστε επίθεση από τρεις πλευρές: από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και τη Κίνα».

Το αγκάθι της Ουκρανίας και τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια

Παράλληλα, η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δημοσιονομική τρύπα ύψους 30 έως 35 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το επόμενο έτος, σύμφωνα με το ΔΝΤ, με τη Ρωσία να σφυροκοπά τις ενεργειακές της υποδομές ενόψει του χειμώνα.

Ο Ουκρανός Πρόεδρος, Βολόντιμιρ Ζελένσκι, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου στη Σύνοδο Κορυφής, τονίζοντας ότι εάν η Ουκρανία πέσει, 20 εκατομμύρια Ουκρανοί θα κατακλύσουν την ΕΕ. «Η Ρωσία μας σκοτώνει. Δεν θέλουν να σταματήσουν», είπε χαρακτηριστικά.

Μια πιθανή λύση για τη χρηματοδότηση του Κιέβου θα μπορούσε να είναι τα 200 δισεκατομμύρια ευρώ των ρωσικών στοιχείων ενεργητικού που παραμένουν δεσμευμένα στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα Euroclear στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία ένδειξη συναίνεσης, καθώς το Βέλγιο εξακολουθεί να προβάλλει βέτο στη χρήση αυτών των πόρων.

Η Ευρώπη χωρίς ηγέτη

Τα προβλήματα της ΕΕ ξεπερνούν τους αριθμούς του προϋπολογισμού. Με το πολιτικό μέλλον των ισχυρότερων ηγετών της Ευρώπης να τελεί υπό αμφισβήτηση, οι Βρυξέλλες κινδυνεύουν να χάσουν τις σταθερές συμμαχίες που απαιτούνται για την επίτευξη συμβιβασμών.

«Έχουμε πλέον μια Ευρώπη χωρίς σαφή ηγέτη», ανέφερε άλλος διπλωμάτης της ΕΕ. «Η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είναι ισχυρή. Αλλά δεν έχουμε μια Μέρκελ ή έναν Μιτεράν».

Γαλλία: Ο Εμανουέλ Μακρόν δεν μπορεί συνταγματικά να διεκδικήσει τρίτη θητεία και αποχωρεί από το Ελιζέ τον Απρίλιο. Ο ίδιος παραδέχθηκε σε κεκλεισμένων των θυρών συζητήσεις ότι δεν διαθέτει την πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία για τον προϋπολογισμό στους τελευταίους μήνες της θητείας του.

Ισπανία: Ο Πέδρο Σάντσεθ οδεύει προς ήττα στις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, πράγμα που σημαίνει ότι η Μαδρίτη δύσκολα θα σχηματίσει κυβέρνηση πριν από τον Ιανουάριο.

Γερμανία: Η άνοδος της ακροδεξιάς και η πτώση της δημοτικότητας του Φρίντριχ Μερτς περιορίζουν τα περιθώρια ελιγμών του Βερολίνου.

Ιταλία: Παρά το γεγονός ότι οι εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2027, αναλυτές εκτιμούν ότι η Τζόρτζια Μελόνι ενδέχεται να προσφύγει στις κάλπες πολύ νωρίτερα.

Ο Ιανουάριος ίσως αποτελέσει το τελευταίο παράθυρο ευκαιρίας για την επίτευξη συμφωνίας πριν από το κύμα των εκλογών. Όπως προειδοποίησε ο Ρουμάνος ευρωβουλευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Ζίγκφριντ Μουρεσάν, «ο χρόνος τελειώνει».

Με πληροφορίες από Politico

Διαβάστε επίσης