«Θεέ μου, είναι η Τεχεράνη»: Αμερικανοί πιλότοι περιγράφουν την επίθεση στα πυρηνικά του Ιράν
Πιλότοι των B-2 αποκαλύπτουν τις δραματικές στιγμές της επίθεσης στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν
Snapshot
- Η επίθεση στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2025 από αμερικανικά βομβαρδιστικά B2, με τη χρήση διατρητικών βομβών GBU57.
- Ο σχεδιασμός της αποστολής ξεκίνησε το 2009 και περιλάμβανε προσαρμογές μέχρι την τελευταία στιγμή λόγω αλλαγών στις ιρανικές εγκαταστάσεις, όπως η σφράγιση των αεραγωγών με τσιμέντο.
- Η επιχείρηση περιελάμβανε παραπλανητικές κινήσεις με δόλωμα βομβαρδιστικά προς λάθος κατεύθυνση και συνεργασία με ισραηλινές αεροπορικές δυνάμεις που εξουδετέρωσαν απειλές αεράμυνας.
- Συνολικά 14 βόμβες και πύραυλοι Tomahawk έπληξαν τον στόχο, προκαλώντας σοβαρές ζημιές στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, αν και το πλήρες μέγεθος της καταστροφής παραμένει αβέβαιο.
- Η αποστολή διήρκησε περίπου 37 ώρες, με τους πιλότους να επιστρέφουν εξαντλημένοι και να ενημερώνονται για την επιχείρηση μετά το τέλος της.
Μια εκτενής έρευνα που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα από το αμερικανικό στρατιωτικό περιοδικό Air & Space Forces Magazine αποκάλυψε για πρώτη φορά, μέσα από συνεντεύξεις των πληρωμάτων που συμμετείχαν στην αποστολή, όσα συνέβησαν μέσα στα αεροσκάφη και στις αίθουσες σχεδιασμού κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Midnight Hammer -όταν οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό του Ιράν τον Ιούνιο του 2025. Τα ονόματα των συμμετεχόντων έχουν αντικατασταθεί με ψευδώνυμα για λόγους ασφαλείας.
Ένα λεπτό κόκκινο φεγγάρι φώτιζε τον ιρανικό ουρανό. Έπειτα από 18 ώρες στον αέρα, δύο Αμερικανοί πιλότοι βομβαρδιστικών B-2 προσέγγιζαν τον στόχο τους. Έλεγξαν ξανά τους διακόπτες τους, έπειτα τους χάρτες και τα ρολόγια τους, και ξαφνικά διέκριναν τα φώτα της πόλης από κάτω.
«Θεέ μου, είναι η Τεχεράνη!», αναφώνησε ένας από αυτούς. Είχαν κάνει πρόβα αυτή την αποστολή ξανά και ξανά, αλλά τώρα συνέβαινε στην πραγματικότητα. «Το κάνουμε. Είναι αληθινό».
Λίγα λεπτά αργότερα, οι θύρες της αποθήκης βομβών άνοιξαν. Δύο τεράστιες βόμβες, βάρους περίπου 13,6 τόνων (30.000 λιβρών) η καθεμία, απελευθερώθηκαν από την κοιλιά του αεροσκάφους και άρχισαν να πέφτουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα προς την υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση στο Φορντό. Απαλλαγμένο από το τεράστιο βάρος των βομβών, το αεροπλάνο έγινε ξαφνικά πολύ πιο ευέλικτο.
«Πάμε να φύγουμε από εδώ!», είπε ο ένας πιλότος. «Όχι, περίμενε», απάντησε ο συνάδελφός του. Οι δύο άνδρες έκαναν στροφή με το αεροσκάφος και κοίταξαν πίσω, περιμένοντας να δουν αν οι βόμβες θα εκρήγνυντο πράγματι. Πέρασαν πέντε δευτερόλεπτα, μετά δέκα, μετά δεκαπέντε. Ξαφνικά, μια πύρινη σφαίρα υψώθηκε σε ύψος δεκαώροφου κτιρίου και φώτισε τα βουνά από κάτω σαν να ήταν μέρα.
Δεκαπέντε χρόνια σχεδιασμού και η ανατροπή της τελευταίας στιγμής
Ο σχεδιασμός για την καταστροφή της εγκατάστασης του Φορντό ξεκίνησε στην πραγματικότητα το 2009, όταν οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες εντόπισαν ύποπτες κατασκευές στα βουνά νοτιοδυτικά της Τεχεράνης. Για περίπου 15 χρόνια, Αμερικανοί ειδικοί εξέταζαν τη δομή της εγκατάστασης, τα συστήματα εξαερισμού και ηλεκτροδότησης, καθώς και τα πιθανά τρωτά της σημεία.
Ένα από τα βασικά στοιχεία του προγράμματος ήταν η ανάπτυξη της GBU-57, μιας τεράστιας διατρητικής βόμβας (Massive Ordnance Penetrator), σχεδιασμένης να διαπερνά βαθιά υπόγεια οχυρά. Το B-2 είναι το μοναδικό αεροσκάφος ικανό να τη μεταφέρει.
Το σχέδιο επικεντρώθηκε στους αεραγωγούς του Φορντό, μέσω των οποίων οι Αμερικανοί ήλπιζαν να διοχετεύσουν την ισχύ της έκρηξης στις εγκαταστάσεις που ήταν θαμμένες κάτω από το βουνό. Ο χρονισμός και το βάθος κάθε έκρηξης υπολογίστηκαν προσεκτικά, ώστε οι βόμβες να λειτουργήσουν διαδοχικά και να καταστρέψουν τις υπόγειες υποδομές.
Ωστόσο, τις ημέρες πριν από την επίθεση, οι Αμερικανοί ανακάλυψαν ότι οι Ιρανοί είχαν προσπαθήσει να σφραγίσουν τους αεραγωγούς με τσιμέντο. Η αλλαγή αυτή ανάγκασε τους επιτελείς να τροποποιήσουν τη σειρά των βομβαρδισμών: πρώτα έπρεπε να αφαιρεθεί το στρώμα του τσιμέντου και μόνο τότε να πληγούν οι εγκαταστάσεις από κάτω. Οι αλλαγές συνεχίστηκαν μέχρι τις τελευταίες ώρες. Σύμφωνα με την έρευνα, το τελικό σχέδιο εγκρίθηκε μόλις 16 ώρες πριν από την αποστολή, ενώ ορισμένοι πιλότοι κοιμόντουσαν ήδη στο πλαίσιο της προετοιμασίας τους.
Η επιχείρηση παραπλάνησης: Τα αεροπλάνα που απογειώθηκαν προς τη λάθος κατεύθυνση
Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις ήταν να αποκρυφτεί η αναχώρηση επτά βομβαρδιστικών B-2 από την αεροπορική βάση Whiteman στο Μιζούρι. Για να παραπλανηθούν όσοι παρακολουθούσαν τις κινήσεις της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας, επιπλέον βομβαρδιστικά απογειώθηκαν δυτικά σε κοινή θέα.
Τα δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης οδήγησαν σε εικασίες ότι τα αεροπλάνα στέλνονταν στο Γκουάμ ή στη βάση Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό. Στην πραγματικότητα, επρόκειτο για δόλωμα. Τα επτά βομβαρδιστικά που προορίζονταν να επιτεθούν στο Ιράν απογειώθηκαν κρυφά προς τα ανατολικά, διέσχισαν τον Ατλαντικό Ωκεανό και συνέχισαν μέσω της Μεσογείου προς τη Μέση Ανατολή.
Ούτε οι οικογένειες των πιλότων γνώριζαν πού είχαν σταλεί οι δικοί τους άνθρωποι. «Δεν της είπα τίποτα», ανέφερε για τη σύζυγό του ο πιλότος με το ψευδώνυμο Alpha. «Απλώς πήγα στη δουλειά και δεν γύρισα».
Η αποστολή αποτέλεσε μια ακραία δοκιμασία αντοχής: δύο πιλότοι ανά αεροσκάφος, ατέλειωτες ώρες σε μια στριμωγμένη καμπίνα, ανεφοδιασμός εν πτήσει και ύπνος σε διαστήματα των 30 έως 45 λεπτών. Κάποιοι βασίστηκαν σε συνταγογραφούμενα διεγερτικά, άλλοι στον καφέ και τα ενεργειακά ποτά. Η καμπίνα διέθετε επίσης φούρνο μικροκυμάτων, τουαλέτα και περιορισμένο χώρο για να ξαπλώσει κανείς.
Σε ολόκληρη την επιχείρηση συνέδραμαν περίπου 125 αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένων μαχητικών F-22 και F-35, επιθετικών αεροσκαφών και ιπτάμενων τάνκερ. Οι πιλότοι τόνισαν ότι τα αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού ήταν ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες για την επιτυχία της αποστολής.
Η ισραηλινή συνδρομή που «καθάρισε» τον δρόμο
Η ισραηλινή επίθεση στο Ιράν, η οποία ξεκίνησε στις 13 Ιουνίου στο πλαίσιο της Επιχείρησης Rising Lion, είχε σημαντικό αντίκτυπο στο αμερικανικό σχέδιο. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των πιλότων, ισραηλινά F-35 και F-15 εξουδετέρωσαν πολλές από τις απειλές αεράμυνας που ανησυχούσαν τους Αμερικανούς επιτελείς τις ημέρες πριν από το χτύπημα.
«Εξάλειψαν πολλές απειλές και έκαναν την αποστολή πολύ πιο ασφαλή για εμάς», δήλωσε ο Alpha, περιγράφοντας την ισραηλινή επιχείρηση ως ένα εντυπωσιακό μάθημα χρήσης της δυτικής αεροπορικής ισχύος.
Έξι από τα αμερικανικά βομβαρδιστικά κατευθύνθηκαν στο Φορντό και το έβδομο στη Νατάνζ. Στις 2:10 π.μ., ώρα Ιράν, ξεκίνησε το κύμα βομβαρδισμού στο Φορντό. Το πρώτο αεροπλάνο είχε ως στόχο να ανατινάξει το στρώμα του τσιμέντου και τα πέντε αεροπλάνα που ακολούθησαν έριξαν τις βόμβες τους σε χρονομετρημένη αλληλουχία.
Οι πιλότοι γνώριζαν ότι ένα λάθος λίγων δευτερολέπτων θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα ολόκληρο το σχέδιο. Ένας από αυτούς ανέφερε ότι το χρονικό παράθυρο για την εκτέλεση της επιχείρησης περιοριζόταν σε περίπου 15 δευτερόλεπτα προς κάθε κατεύθυνση. Μετά τον βομβαρδισμό, τα αεροσκάφη άρχισαν να απομακρύνονται με ταχύτητα από τον ιρανικό εναέριο χώρο. Στα πιλοτήρια ακούστηκαν προειδοποιήσεις για εχθρική δραστηριότητα, ωστόσο η ανάλυση μετά την αποστολή έδειξε ότι οι Ιρανοί δεν έβαλαν εναντίον των ίδιων των B-2.
«Τελειώσαμε, είμαστε ασφαλείς»
Μόνο αφού εξήλθαν με ασφάλεια από τον ιρανικό εναέριο χώρο, οι πιλότοι εξέπεμψαν το δεύτερο μήνυμά τους από τη στιγμή που εισήλθαν στην περιοχή επιχειρήσεων: «Τελειώσαμε, είμαστε ασφαλείς!».
Κατά την επιστροφή, το πλήρωμα ενός αεροσκάφους ανεφοδιασμού ανακάλυψε ότι η επιχείρηση είχε ήδη αποκαλυφθεί στο κοινό και ότι η είδηση της επίθεσης μεταδιδόταν από τα μέσα ενημέρωσης. Ο Πρόεδρος Τραμπ είχε ανακοινώσει την επιχείρηση ενώ τα βομβαρδιστικά βρίσκονταν ακόμη στον δρόμο της επιστροφής.
Έπειτα από περίπου 37 ώρες στον αέρα, τα πληρώματα προσγειώθηκαν στη βάση τους στο Μιζούρι εξαντλημένα, ιδρωμένα και αξύριστα. Κάποιοι ανακάλυψαν ότι οι οικογένειές τους είχαν μάθει για την αποστολή από την τηλεόραση. Μετά από μια σύντομη συνάντηση με τους δικούς τους ανθρώπους, οδηγήθηκαν για ιατρικές εξετάσεις, τους χορηγήθηκαν ενδοφλέβια υγρά και εισήλθαν σε απόρρητη ενημέρωση, όπου τους παρουσιάστηκαν δορυφορικές φωτογραφίες από το πλήγμα στους στόχους.
Μόνο τότε, κατά τη διάρκεια της απόρρητης ενημέρωσης, ορισμένοι από τους συμμετέχοντες έμαθαν την επίσημη ονομασία της επιχείρησης στην οποία είχαν λάβει μέρος.
Συνολικά ερρίφθησαν 14 διατρητικές βόμβες καταφυγίων, συνολικού βάρους περίπου 190 μετρικών τόνων, ενώ πύραυλοι Tomahawk που εκτοξεύθηκαν από υποβρύχια έπληξαν επίσης την πυρηνική εγκατάσταση του Ισφαχάν.
Οι εκτιμήσεις ζημιών μετά την επιχείρηση δείχνουν ότι η επίθεση κατέστρεψε μεγάλο μέρος της ικανότητας του Ιράν να εμπλουτίζει πυρηνικό υλικό σε στρατιωτικό επίπεδο. Ωστόσο, η ακριβής έκταση της καταστροφής παραμένει ακόμη άγνωστη. Ο Ντέιβιντ Όλμπραϊτ, πρώην επιθεωρητής όπλων του ΟΗΕ και νυν πρόεδρος του Ινστιτούτου Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας, δήλωσε στο περιοδικό ότι το ιρανικό πρόγραμμα φυγοκεντρητών, όπως υπήρχε πριν από την επίθεση, δεν υφίσταται πλέον και ότι ό,τι έχει απομείνει είναι ως επί το πλείστον συντρίμμια.
Αλλά για τους πιλότους, πίσω από τις στρατηγικές εκτιμήσεις και τις συζητήσεις για το μέγεθος της ζημιάς, μένει μια πολύ πιο απλή ανάμνηση: ώρες έντασης, δύο βόμβες που έπεσαν στο σκοτάδι και μια τεράστια πύρινη σφαίρα που φώτισε τα βουνά του Ιράν.