Ακαθάριστα οικόπεδα: Αντίστροφη μέτρηση για τις δηλώσεις - Τσουχτερά τα πρόστιμα για τους αμελείς

Σε πλήρη εξέλιξη τίθεται ο σχεδιασμός για την αντιπυρική θωράκιση της χώρας, καθώς από την 1η Απριλίου 2026 ξεκινά επίσημα η περίοδος υποχρεωτικού καθαρισμού για τους ακάλυπτους χώρους και τα οικόπεδα.

Οι ιδιοκτήτες, μισθωτές και επικαρπωτές οφείλουν να έχουν ολοκληρώσει τις απαραίτητες εργασίες έως τις 15 Ιουνίου, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συντήρηση των χώρων τους μέχρι και το τέλος Οκτωβρίου. Η φετινή νομοθεσία προβλέπει αυστηρό πλαίσιο συμμόρφωσης, με την υποχρέωση καθαρισμού να αφορά την πλήρη απομάκρυνση κάθε εύφλεκτης ύλης, όπως ξερά δέντρα, κλαδιά, χόρτα και συσσωρευμένο φυλλόστρωμα, που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως καύσιμο σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Οι απαιτούμενες παρεμβάσεις είναι συγκεκριμένες και στοχευμένες, δίνοντας προτεραιότητα στην υλοτομία ξερών δέντρων και την αποκλάδωση της βάσης της κόμης των δέντρων, ώστε να αυξηθεί η απόσταση από το έδαφος. Παράλληλα, επιβάλλεται η αραίωση της θαμνώδους βλάστησης και η απομάκρυνση τυχόν εγκαταλελειμμένων αναφλέξιμων ή εκρηκτικών υλικών και απορριμμάτων. Αξίζει να σημειωθεί πως από τα μέτρα αυτά εξαιρούνται αποκλειστικά οι διαμορφωμένοι και συντηρημένοι κήποι, καθώς και οι φυτευμένες επιφάνειες ακάλυπτων χώρων σε κτήρια και πολυκατοικίες που βρίσκονται σε καλή κατάσταση.

Μια κρίσιμη παράμετρος του φετινού σχεδιασμού είναι η υποχρεωτική υποβολή δήλωσης των εργασιών στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας έως τα μέσα Ιουνίου. Η δήλωση γίνεται κατά κανόνα ηλεκτρονικά, ωστόσο προβλέπεται η δυνατότητα φυσικής υποβολής στα ΚΕΠ ή στην Πυροσβεστική για περιπτώσεις ανωτέρας βίας, αναπηρίας ή αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης ψηφιακών μέσων. Οι υπόχρεοι έχουν επίσης την ευθύνη για την ασφαλή συλλογή και μεταφορά των υπολειμμάτων καθαρισμού, καθώς η ανεξέλεγκτη απόρριψή τους απαγορεύεται ρητά.

Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από τσουχτερά διοικητικά και ποινικά πρόστιμα για τους παραβάτες. Ειδικότερα, η παράλειψη υποβολής δήλωσης επιφέρει πρόστιμο 100 ευρώ εφόσον ο καθαρισμός έχει γίνει, το οποίο όμως εκτοξεύεται στα 500 ευρώ αν ο χώρος παραμένει ακαθάριστος. Ακόμη αυστηρότερες είναι οι κυρώσεις για την υποβολή ψευδούς δήλωσης, η οποία τιμωρείται με χρηματική ποινή 5.000 ευρώ και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών. Σε περιπτώσεις διαρκούς μη συμμόρφωσης, οι Δήμοι έχουν τη δικαιοδοσία να επιβάλουν πρόστιμα έως 2.000 ευρώ, ενώ αν αναγκαστούν να προχωρήσουν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό, το κόστος της δαπάνης θα καταλογίζεται εξ ολοκλήρου στον ιδιοκτήτη του ακινήτου.

Κεφαλογιάννης: Ο καθαρισμός οικοπέδων είναι ένα από τα βασικά εργαλεία πρόληψης

«Από την πρόληψη θα κριθεί η φετινή αντιπυρική περίοδος», υπογράμμισε μεταξύ άλλων ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, σε συνέντευξή του στο CRETA TV, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον καθαρισμό των οικοπέδων, στην ανάγκη συνεργασίας κράτους, αυτοδιοίκησης και πολιτών, αλλά και στη συνολική ενίσχυση του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας απέναντι στις ολοένα πιο σύνθετες συνέπειες της κλιματικής κρίσης.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «ο καθαρισμός οικοπέδων είναι ένα από τα βασικά εργαλεία πρόληψης τα οποία, κεντρικό κράτος, αυτοδιοίκηση και πολίτης αν συνδυαστούμε και συνεργαστούμε σωστά, πραγματικά θα έχουμε φοβερά αποτελέσματα». Ο υπουργός τόνισε ότι η Πολιτική Προστασία δεν εξαντλείται στην αντιπυρική περίοδο, αλλά αφορά ολόκληρο τον χρόνο και κάθε είδους φυσικό φαινόμενο, από τις έντονες βροχοπτώσεις και τις πλημμύρες έως τις χιονοπτώσεις και τις δασικές πυρκαγιές.

«Να το πω με μια φράση, ότι η πολιτική προστασία πρακτικά είναι μια αλυσίδα κρίκων, που είναι εκεί για τον πολίτη όταν είναι το τελευταίο του καταφύγιο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το ζητούμενο είναι η ταχύτητα στην αρχική απόκριση, ώστε να αποτρέπεται η επέκταση των φαινομένων. Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ότι την περσινή χρονιά καταγράφηκαν πάνω από 5.250 περιστατικά δασικών πυρκαγιών και ότι το 92,3% αντιμετωπίστηκε μέσα στα πρώτα 30 λεπτά, πριν επεκταθεί το φαινόμενο.

Ο κ. Κεφαλογιάννης υπογράμμισε ότι τα τελευταία χρόνια έχει οικοδομηθεί ένας πολύ ισχυρός μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας, με σταθερή επένδυση τόσο στο ανθρώπινο δυναμικό όσο και στον εξοπλισμό. Όπως ανέφερε, το 2019 το Πυροσβεστικό Σώμα αριθμούσε 13.900 γυναίκες και άνδρες, ενώ φέτος θα επιχειρήσουν 18.800, δηλαδή 5.000 περισσότεροι, όπως είπε, μέσα σε μία εξαετία.

Παράλληλα, επεσήμανε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ», ύψους περίπου 2 δισ. ευρώ, που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την απόκτηση νέων Canadair και νέων ελικοπτέρων, ενισχύοντας, όπως σημείωσε ο υπουργός, αποφασιστικά την επιχειρησιακή ετοιμότητα του μηχανισμού.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο 112, επισημαίνοντας ότι πρόκειται «για ένα πολύτιμο εργαλείο», το οποίο, όπως είπε, χρησιμοποιείται με συγκεκριμένα κριτήρια και όχι αδιακρίτως. Όπως εξήγησε, το 112 αποστέλλεται μόνο στο 5,5% των περιπτώσεων πυρκαγιών και, κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, αυτό γίνεται μόνο κατόπιν εισήγησης του τοπικού Δημάρχου, ο οποίος γνωρίζει την κατάσταση στο πεδίο και βρίσκεται σε συνεννόηση με τον τοπικό διοικητή της Πυροσβεστικής. Με αυτόν τον τρόπο, όπως τόνισε, «διασφαλίζεται ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται με βάση τα πραγματικά δεδομένα του πεδίου και την άμεση εκτίμηση της επικινδυνότητας».

Στο σκέλος της πρόληψης, ο υπουργός ανέδειξε ως κομβικό μέτρο τον καθαρισμό των οικοπέδων, τονίζοντας ότι η ατομική ευθύνη είναι κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα της Πολιτικής Προστασίας.

Όπως είπε, εκτός από τους εθελοντές, «που αποτελούν υπερπολύτιμο στήριγμα, υπάρχει και η ευθύνη του κάθε πολίτη ξεχωριστά για την προστασία της περιουσίας του και του φυσικού περιβάλλοντος». Παράλληλα, παρουσίασε και ένα ακόμη μέτρο πρόληψης, το οποίο, όπως είπε, «για πρώτη φορά εισέρχεται στο οπλοστάσιό μας», την προδιαγεγραμμένη καύση. Όπως εξήγησε, πρόκειται για ελεγχόμενες καύσεις κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, όταν οι καιρικές συνθήκες είναι καλύτερες, ώστε να απομακρύνεται η υπερβάλλουσα καύσιμη ύλη από το έδαφος πριν από το καλοκαίρι.

Ο κ. Κεφαλογιάννης στάθηκε επίσης ιδιαίτερα στον ανθρώπινο παράγοντα ως βασική αιτία πρόκλησης πυρκαγιών.

Όπως ανέφερε, το 70% των πυρκαγιών, δηλαδή πάνω από 3.000 από τα περίπου 5.200 περιστατικά, οφείλεται στον ανθρώπινο παράγοντα. Από αυτές, όπως σημείωσε, περίπου το 63% αποδίδεται σε αμέλεια και ένα 6% έως 7% σε δόλο.

Όπως εξήγησε ο κ. Κεφαλογιάννης στις περιπτώσεις αμέλειας, περιλαμβάνονται πρακτικές όπως η καύση κλαδιών και υπολειμμάτων από αγρότες ή κτηνοτρόφους που ξεφεύγει, αλλά και οι θερμές εργασίες στην ύπαιθρο σε ημέρες υψηλού κινδύνου. «Εκεί έχουμε ακόμα πολύ δρόμο μπροστά μας», ανέφερε χαρακτηριστικά, ενώ έδωσε το στίγμα της προσπάθειας που πρέπει να συνεχιστεί στο πεδίο της πρόληψης και της ευαισθητοποίησης.

Αναφερόμενος στον επιχειρησιακό στόχο για το φετινό καλοκαίρι, ο υπουργός υπογράμμισε ότι ζητούμενο είναι «όσο το δυνατόν λιγότερες ενάρξεις πυρκαγιών», η γρήγορη οριοθέτηση όπου υπάρχει εκδήλωση φωτιάς και, όπου τα περιστατικά ξεφεύγουν, ο πλήρης συντονισμός όλων των φορέων, με «κοινή επιχειρησιακή γλώσσα, κοινή επιχειρησιακή εικόνα» και σαφή κατανομή ρόλων.

Σε αυτό το πλαίσιο, επέμεινε ότι η συνεργασία κεντρικού κράτους, περιφερειών, δήμων και πολιτών είναι η αναγκαία προϋπόθεση ώστε η προετοιμασία να μετατραπεί σε αποτελεσματική αντιμετώπιση στο πεδίο.

Διαβάστε επίσης