Πληθωρισμός: Το πετρέλαιο, η ακρίβεια και το σενάριο μιας νέας ύφεσης - Ανάλυση καθηγητή Πετράκη

Η νέα άνοδος του πληθωρισμού στο 4,6%, η επιμονή των υψηλών τιμών στην ενέργεια, το ενδεχόμενο νέας αύξησης επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αλλά και ο φόβος μιας πιο μόνιμης οικονομικής κρίσης με επιπτώσεις στην αγοραστική δύναμη, τις μεταφορές και τον τουρισμό, συνθέτουν ένα ιδιαίτερα αβέβαιο οικονομικό τοπίο για τους επόμενους μήνες.

Ο ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΕΚΠΑ, Παναγιώτης Πετράκης, μιλώντας στο Newsbomb.gr, προειδοποιεί ότι ο πληθωρισμός αποκτά πλέον πιο μόνιμα χαρακτηριστικά, ενώ δεν αποκλείει ακόμη και το ενδεχόμενο ύφεσης σε περίπτωση νέας ενεργειακής έκρηξης με το πετρέλαιο να φτάνει στα 120 δολάρια το βαρέλι - κάτι, που όπως τονίζει, προς το παρόν δεν φαίνεται να συμβαίνει.

Ο κ. Πετράκης εκφράζει την εκτίμηση ότι η νέα άνοδος του πληθωρισμού δεν αποτελεί ένα προσωρινό φαινόμενο, αλλά αρχίζει να αποκτά πιο μόνιμα χαρακτηριστικά. Όπως επισημαίνει, η αύξηση του πληθωρισμού στο 4,6% ήταν σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενη, με βασικό παράγοντα τις εξελίξεις στην αγορά ενέργειας και κυρίως την πορεία του πετρελαίου. «Οι εκτιμήσεις δείχνουν πως η τιμή του βαρελιού μπορεί να κινηθεί στα επίπεδα των 90 έως 110 δολαρίων για περίπου τέσσερις μήνες από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν», σημειώνει, προσθέτοντας ότι το νέο στοιχείο είναι πως οι αυξήσεις αυτές «δεν φαίνεται να υποχωρούν εύκολα».

«Οι πιέσεις περνούν στον γενικό τιμάριθμο»

Σύμφωνα με τον κ. Πετράκη, οι ανατιμήσεις στην ενέργεια περνούν πλέον σταδιακά στο σύνολο της οικονομίας, επηρεάζοντας τον γενικό τιμάριθμο και περιορίζοντας, έστω και ήπια, την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. «Βλέπουμε τις επιπτώσεις να επιμένουν και να μεταφέρονται στην υπόλοιπη οικονομία», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, εκτιμά ότι μέσα στον Ιούνιο είναι πιθανή μία νέα αύξηση επιτοκίων κατά 0,25%, εξέλιξη που - όπως τονίζει - «δεν είναι καθόλου θετική για τα εισοδήματα».

Ωστόσο, ξεκαθαρίζει πως η κατάσταση δεν έχει ακόμη ξεφύγει από τον έλεγχο. «Δεν βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή στο χειρότερο δυνατό σενάριο, καθώς παραμένει δύσκολο να γίνουν ασφαλείς εκτιμήσεις. Εκείνο όμως που έχει αλλάξει είναι ότι η κρίση αποκτά σταδιακά πιο μόνιμες ιδιότητες», επισημαίνει.

Μάλιστα, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να χρειαστεί μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι να αποκλιμακωθούν οι τιμές της ενέργειας. «Τώρα εκτιμούμε ότι ίσως χρειαστεί ένα μέρος του 2026, ακόμη και του 2027, ώστε να επανέλθει το πετρέλαιο σε πιο φυσιολογικά επίπεδα», αναφέρει.

Εκτός στόχων της ΕΚΤ ο πληθωρισμός

Ο κ. Πετράκης προβλέπει ότι ο μέσος πληθωρισμός θα κινηθεί μεταξύ 3,7% και 4,1%, ποσοστά που παραμένουν αισθητά υψηλότερα από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την Ευρωζώνη. «Σε καμία περίπτωση δεν μιλάμε για τα επίπεδα του 9% που είχαμε δει το 2022», διευκρινίζει, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η πίεση θα συνεχίσει να είναι αισθητή.

Για την Ελλάδα, μάλιστα, οι συνέπειες εκτιμά πως θα είναι εντονότερες σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. «Η ελληνική οικονομία παρουσιάζει συνήθως πληθωρισμό υψηλότερο περίπου κατά μία μονάδα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο», σημειώνει.

«Νέα κανονικότητα» στις μεταφορές και τον τουρισμό

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στον κλάδο των αερομεταφορών, τον οποίο θεωρεί κομβικό για τις εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία και τον τουρισμό. «Η ουσία βρίσκεται στις αεροπορικές εταιρείες. Αναμένουμε μείωση των πτήσεων και μεγαλύτερη πίεση στις low cost εταιρείες, κάτι που θα επηρεάσει την τουριστική κίνηση διεθνώς», αναφέρει.

Όπως εξηγεί, το αυξημένο ενεργειακό κόστος δημιουργεί νέα δεδομένα στις μετακινήσεις και διαμορφώνει μια διαφορετική πραγματικότητα σε σχέση με όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα. «Θα υπάρχει σαφής διαφορά σε σχέση με την κανονικότητα που είχαμε συνηθίσει. Ουσιαστικά μιλάμε για μια νέα κανονικότητα», τονίζει.

Υπάρχει κίνδυνος ύφεσης;

Στο ερώτημα αν η παγκόσμια οικονομία κινδυνεύει να εισέλθει σε ύφεση, ο κ. Πετράκης εμφανίζεται συγκρατημένα καθησυχαστικός. «Όχι, όχι ακόμα», απαντά, διευκρινίζοντας ότι «με τα σημερινά δεδομένα η κατάσταση δεν φαίνεται να οδηγείται προς τα εκεί».

Δεν αποκλείει, ωστόσο, ένα αρνητικό σενάριο σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης των γεωπολιτικών εντάσεων. «Μία ανάφλεξη της πολεμικής σύρραξης θα μπορούσε να διατηρήσει μόνιμα το πετρέλαιο στα 120 δολάρια το βαρέλι και, αν αυτό συνεχιστεί για ακόμη τέσσερις μήνες, τότε θα μπορούσε να οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση», προειδοποιεί.

Όπως σημειώνει, οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες για τις διεθνείς αγορές. «Η εικόνα θα ξεκαθαρίσει στα τέλη Μαΐου με αρχές Ιουνίου», αναφέρει.

Τι να προσέχουν οι καταναλωτές

Αναφερόμενος στο πώς πρέπει να κινηθούν οι πολίτες σε αυτή την περίοδο αβεβαιότητας, ο κ. Πετράκης συνιστά ιδιαίτερη προσοχή στην κατανάλωση και κυρίως στην ενεργειακή χρήση. «Οι καταναλωτές πρέπει να περιορίζουν όσο μπορούν την κατανάλωση και ειδικά την ενεργειακή κατανάλωση», επισημαίνει.

Όπως εξηγεί, η προσοχή αυτή αφορά όχι μόνο τα νοικοκυριά αλλά συνολικά τις οικονομίες των χωρών και της Ευρωζώνης. «Χρειάζεται να περιορίσουμε όσο γίνεται τις ενεργειακές ανάγκες, ακόμη και στις μεταφορές», τονίζει.

Παράλληλα, εκτιμά ότι οι καιρικές συνθήκες θα παίξουν σημαντικό ρόλο τους επόμενους μήνες. «Η άνοιξη βοηθάει, επειδή δεν υπάρχουν αυξημένες ανάγκες ούτε για θέρμανση ούτε για ψύξη. Αν όμως το καλοκαίρι αποδειχθεί θερμότερο, όπως εκτιμούν αρκετοί μετεωρολόγοι, τότε η ενεργειακή επιβάρυνση θα αυξηθεί σημαντικά», καταλήγει.

Διαβάστε επίσης