Πόλεμος και ειρήνη

Από την αρχή του χρόνου, η Μέση Ανατολή ήταν η περιοχή εκείνη του πλανήτη που γεννούσε πολέμους και θρησκείες. Χριστιανισμός, μωαμεθανισμός, ιουδαϊσμός, σταυροφορίες, αραβοϊσραηλινοί πόλεμοι, Ιράν εναντίον Ιράκ, εισβολή στο Κουβέιτ, καταιγίδα της ερήμου, Σάμπρα και Σατίλα, Χαμάς, Ισραήλ εναντίον Χεζμπολάχ, Ισραήλ εναντίον Ιράν.

Ο πόλεμος διαδέχεται την ειρήνη, που είναι πάντα τόσο εύθραυστη στη Μέση Ανατολή, ώστε όλοι οι γνωρίζοντες είναι -σχεδόν ανά πάσα στιγμή- έτοιμοι να βάλουν τα χακί και να προσπαθήσουν να επικρατήσουν των αντιπάλων τους. Σε ιστορικό χρόνο, τις περισσότερες φορές, οι συγκρούσεις και οι πόλεμοι είναι συνδεδεμένοι ή και συνυφασμένοι με τις θρησκείες και πολλές φορές ξεσπούν κατά τη διάρκεια μεγάλων θρησκευτικών εορτών αφού οι επιτιθέμενοι θεωρούν ότι έτσι θα πετύχουν τον μεγαλύτερο δυνατό αιφνιδιασμό. Ποιος ξέρει, μπορεί να έχει μια μεγάλη δόση αλήθειας η άποψη του Μαρξ ότι οι θρησκείες είναι το όπιο των λαών.

Στη σημερινή εποχή, που οι ειδήσεις καταναλώνονται με ταχύτητα φωτός και τα γεγονότα που συνέβησαν πριν λίγες ώρες μοιάζουν σαν... αρχαία ιστορία, ο πόλεμος των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν κρύβει τόσα πολλά πράγματα και περιλαμβάνει τόσους πολλούς παράγοντες με διαφορετικά συμφέροντα και αντικρουόμενες επιδιώξεις που ο τερματισμός των επιχειρήσεων δεν μπορεί να είναι ξεκάθαρο αν θα αποτελέσει την αρχή του τέλους ή το τέλος της αρχής.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μπροστά του ένα δύσκολο εσωτερικό μονοπάτι όπου οι εκλογές του Νοεμβρίου μπορεί να αποτελέσουν σταυροδρόμι. Δεν θέλει πολλή σκέψη να αντιληφθεί κάποιος ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα ήθελε τη στήριξη που μπορούν να του προσφέρουν οι ισχυρές εβραϊκές οργανώσεις. Κι αυτό βεβαίως το γνωρίζει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου που θέλει να πειθαναγκάσει τον Αμερικανό πρόεδρο να συνεχιστεί ο πόλεμος εναντίον του Ιράν και της Χεζμπολάχ μέχρι τέλους. Όπου το τέλος μπορεί να είναι η διάλυση της Χεζμπολάχ και η συνθηκολόγηση της Τεχεράνης άνευ όρων, αφού προηγουμένως έχει ανακοινωθεί ότι επετεύχθη ο φιλόδοξος στόχος της απόλυτης καταστροφής του πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος του Ιράν.

Εκείνοι που θεωρούν τους ηγέτες κρατών όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ μονοδιάστατους και μονοσήμαντους, ίσως δεν έχουν συμπεριλάβει αρκετά, και νομίζω σημαντικά, δεδομένα στην ανάλυσή τους.

Δεν είναι μόνο ο έλεγχος στα Στενά του Ορμούζ απ' όπου διακινούνται πετρέλαια, υγροποιημένο φυσικό αέριο και άλλα αγαθά και φορτία. Οι Αμερικανοί έχουν μια μεγάλη ευκαιρία να ασκήσουν πίεση πάνω στην Κίνα που εξαρτάται πολύ από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο του Ιράν και των άλλων αραβικών χωρών της Μέσης Ανατολής. Οι υπομονετικοί Κινέζοι περιμένουν για να δουν πώς θα διαμορφωθούν οι εξελίξεις και οι Ινδοί, ο άλλος πολύ ισχυρός πόλος στην Ασία, ταλαντεύονται μεταξύ ουδετερότητας και στήριξης των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το Πακιστάν θέλει να κερδίσει την εύνοια των Ηνωμένων Πολιτειών αξιοποιώντας τις παραδοσιακά καλές σχέσεις του με το καθεστώς του Ιράν και να εμφανιστεί ως ένας ισχυρός παίκτης με επιρροή στα αντιμαχόμενα μέρη. Οι ειρηνευτικές συνομιλίες του Μεγάλου Σαββάτου στο Ισλαμαμπάντ δίνουν μερικά 24ωρα ακόμη στο Ισραήλ να συνεχίσει τις επιχειρήσεις στον Λίβανο για την κατανίκηση της Χεζμπολάχ και γι' αυτό ο Νετανιάχου εντείνει τους βομβαρδισμούς στοχεύοντας την εξόντωση της ηγεσίας του Ναϊμ Κασέμ, ακόμη κι αν τα σαρωτικά πλήγματα αυξάνουν τα θύματα μεταξύ των αμάχων.

Στο πλανητικό παίγνιο που παίζεται εδώ και 41 ημέρες οι παγκόσμιες ισορροπίες αναδιατάσσονται. Από την αύξηση της τιμής του πετρελαίου δεν ωφελούνται μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και η Ρωσία που διαθέτει το δικό της πετρέλαιο και φυσικό αέριο σε πολύ υψηλότερες τιμές απ' ότι μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου.

Δεν είναι μυστικό, ούτε και μπορεί να αποσιωπηθεί ότι σ' αυτό το στρατηγικό παιχνίδι ισορροπίας η Ευρώπη μοιάζει αποδυναμωμένη, παραγκωνισμένη, σχεδόν αδιάφορη και ανήμπορη να επηρεάσει τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ιράν, πολύ περισσότερο το Ισραήλ που δεν έχει κρύψει ποτέ την από χρόνια αποκρυσταλλωμένη άποψή του για τις διπλωματικές και στρατιωτικές δυνατότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 27 κρατών. Συνολικά οι κυβερνήσεις των χωρών μελών της ΕΕ εκπροσωπούν έναν πληθυσμό 450 εκατομμυρίων ανθρώπων όμως η κάθε κρατική οντότητα έχει τα δικά της συμφέροντα και σε ένα τόσο μεγάλο παίγνιο, όπως ο πόλεμος στο Ιράν, η ευρωπαϊκή πολυφωνία μοιάζει ακόμη μεγαλύτερη και πιο προβληματική.

Στον πόλεμο, πολύ περισσότερο απ' ότι στον καιρό της ειρήνης, σημασία δεν έχει να φωνασκείς και να απειλείς αλλά να παραμένεις ψύχραιμος και να βρίσκεις τους τρόπους να κάνεις ελιγμούς, όταν απαιτείται, γνωρίζοντας ότι πέρα από αξιόπιστους συμμάχους πρέπει να μπορείς να στηρίζεσαι στις δικές σου δυνάμεις και να υπολογίζεις πότε θα κάνεις την κίνησή σου, με ποιους θα συνεργαστείς και πώς θα βρίσκεσαι πάντα στην εμβέλεια του ραντάρ των παικτών που διαμορφώνουν τις τελικές συμφωνίες, με βάση ανταλλάγματα αμοιβαία επωφελή.