Αεροσκάφη P-3B: Τα 8 αμείλικτα ερωτήματα του υπουργού Εθνικής Άμυνας για το αβέβαιο πρόγραμμα

Η υπόθεση του αβέβαιου εκσυγχρονισμού παροπλισμένων αεροσκαφών τύπου P-3B του Πολεμικού Ναυτικού είναι μία υπόθεση που «σέρνεται» επί 11 χρόνια, δημιουργώντας ένα κουβάρι από λάθη και παραλείψεις που κάθε τόσο ελέγχονται από τη Δικαιοσύνη, ποτέ όμως δεν έχουν επακριβώς αποκωδικοποιηθεί, ενώ το ελληνικό δημόσιο έχει δαπανήσει 500 εκατομμύρια δολάρια όμως οι ένοπλες δυνάμεις δεν έχουν παραλάβει ούτε ένα από τα υπέργηρα αεροσκάφη που το 2015 αποφασίστηκε να επανενεργοποιηθούν...

11 χρόνια μετά ούτε ένα δεν είναι έτοιμο

Σήμερα, 10 Φεβρουαρίου 2026, κι ενώ έχουν περάσει 11 χρόνια από την απόφαση του ΚΥΣΕΑ της πρώτης κυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα με εισηγητή της αναβάθμισης των P-3B τον τότε υπουργό Εθνικής Άμυνας Πάνο Καμμένο, ούτε ένα από τα προς εκσυγχρονισμό αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας δεν είναι επιχειρησιακά έτοιμο, κι ας έχει εκταμιευθεί πάνω από μισό δισ. ευρώ για την υλοποίηση ενός προγράμματος που η ίδια η κατασκευάστρια εταιρεία έλεγε από την αρχή ότι είναι υψηλού ρίσκου και η ολοκλήρωσή του αβέβαιη.

Έπειτα από παραγγελία της Εισαγγελίας Εφετών Αθηνών ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έδωσε εντολή σε ομάδα στρατιωτικών οικονομικών επιθεωρητών να διενεργήσουν ειδικό έλεγχο για το πρόγραμμα «εκσυγχρονισμός μέσης ζωής (ΕΜΖ) των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας P-3B του Πολεμικού Ναυτικού».

Στο τρισέλιδο έγγραφο που υπογράφει ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας τίθενται οκτώ αμείλικτα ερωτήματα για τον... αιώνιο εκσυγχρονισμό των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας η διάρκεια του οποίου διαρκώς επιμηκύνεται χρονικά όμως το Πολεμικό Ναυτικό μέχρι και σήμερα -11 χρόνια μετά την τυπική έναρξη των εργασιών αναβάθμισης- δεν έχει καταφέρει να εντάξει επιχειρησιακά στον στόλο του ούτε ένα από τα P-3B στα οποία γίνονται εργασίες αναβάθμισης...

Τα ερωτήματα Δένδια

Στην εντολή του προς τις αρμόδιες στρατιωτικές υπηρεσίες, ο Νίκος Δένδιας ρωτά αν «βάσει των δεδομένων της περιόδου 2016-2024, το πρόγραμμα του εκσυγχρονισμού των P-3B είχε καταστεί προδήλως μη υλοποιήσιμο εντός εύλογου χρόνου και αν υπήρχαν θεσμικά διαθέσιμες επιλογές απεμπλοκής ή περιορισμού, προκειμένου να αξιολογηθεί εάν η συνέχιση εκτέλεσης των πληρωμών συνιστούσε αντικειμενικά μη αναγκαία έκθεση του Δημοσίου».

Μάλιστα, για να μην υπάρχει το παραμικρό περιθώριο για παρερμηνείες, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας θέτει οκτώ πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα στους επιτελείς του αναφορικά με το... αέναο (perpetual θα το χαρακτήριζε πιθανώς ο Γιάννης Βαρουφάκης) πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των P-3B:

-Πότε διαπιστώθηκε για πρώτη φορά ότι το πρόγραμμα παρεκκλίνει ουσιωδώς από το αρχικό χρονοδιάγραμμα;

-Ποιοι φορείς ή πρόσωπα έλαβαν γνώση της παρεκτροπής;

-Υπήρξαν εισηγήσεις για αναστολή, περιορισμό ή επαναδιαπραγμάτευση του προγράμματος; Αν ναι, ποια η τύχη τους;

-Για ποιο λόγο δεν ενεργοποιήθηκε διαδικασία αναθεώρησης του προγράμματος (program restructuring) ή μερικής ακύρωσης;

-Συνεχίστηκαν οι πληρωμές ενώ ήταν προβλέψιμο ότι δεν θα επιτευχθούν οι συμβατικοί όροι;

-Ποιος είχε την αρμοδιότητα να εισηγηθεί ή να αποφασίσει απεμπλοκή;

-Ποια οικονομική έκθεση του Δημοσίου θα είχε αποφευχθεί εάν είχε ληφθεί απόφαση περιορισμού μετά το 2017;

-Υπήρξε ανακριβής ή ελλιπής ενημέρωση της πολιτικής ή στρατιωτικής ηγεσίας;

Επείγουσα επιστολή του υπουργού Εθνικής Άμυνας

Στην επείγουσα επιστολή του προς τους επιτελείς του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, ο Νίκος Δένδιας ζητά η έκθεση ελέγχου των οικονομικών επιθεωρητών να έχει υποβληθεί μέχρι τις 15 Απριλίου 2026.

Στα οκτώ ερωτήματα που τίθενται προς τους στρατιωτικούς οικονομικούς επιθεωρητές περιγράφονται ήδη τα πιθανά αδικήματα τα οποία θα μπορούσαν να βαρύνουν όσους εμπλεκόμενους από τις προηγούμενες πολιτικές ηγεσίες του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, τους διατελέσαντες σε θέση ευθύνης στη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεως και τους αξιωματικούς του Πολεμικού Ναυτικού, με πράξεις ή παραλείψεις τους ενέκριναν τη συνέχιση των... παντοτινών και ατέλειωτων εργασιών εκσυγχρονισμού των P-3B, όσους εισηγούνταν τις εκταμιεύσεις των δόσεων προς την κατασκευάστρια εταιρεία και τη συνέχιση των πληρωμών παρά το γεγονός ότι το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού δεν έχει παραλάβει ούτε ένα από τα προς αναβάθμιση αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας, όσους δεν προειδοποίησαν ότι το πρόγραμμα οδηγείται σε ναυάγιο και όσους... δεν ενημέρωσαν την ηγεσία η οποία μοιάζει σαν να παίζει ρόλο που παραπέμπει σε κάποιον επιτήδειο ουδέτερο.

Η αλήθεια για το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας του Πολεμικού Ναυτικού είναι ότι σχεδόν όλοι οι εμπλεκόμενοι γνώριζαν και πολύ δύσκολα θα καταφέρουν να πείσουν ότι δεν είχαν ενημερωθεί.

Το πρόγραμμα αναβάθμισης και επανενεργοποίησης μπορεί να είχε περάσει σιωπηρά από το ΚΥΣΕΑ το 2015, όμως όταν έγινε γνωστό ήταν πρωτοσέλιδο για μήνες και μάλιστα με λεπτομέρειες που εξέθεταν τόσο την κατασκευάστρια εταιρεία όσο και την τότε πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας αλλά πιθανώς και τα Ανώτατα Ναυτικά Συμβούλια που μέσα στο διάβα αυτών των 11 ετών, αρχικώς έδωσαν τη συγκατάθεσή τους και στη συνέχεια δεν διαχώρισαν τη θέση τους αξιώνοντας την καταγγελία της σύμβασης ή έστω την καθυστέρηση ή την παύση της καταβολής των δόσεων αποπληρωμής για ένα πρόγραμμα που ακόμη και σήμερα είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν κάποτε θα ολοκληρωθεί.

Η εικόνα σήμερα: Το Δημόσιο έχει καταβάλλει 500 εκατ. αλλά το ΓΕΝ δεν έχει παραλάβει ούτε ένα από τα P-3B!

Αποτέλεσμα όλων όσων προηγήθηκαν επί 11 χρόνια είναι το γεγονός ότι το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού και το υπουργείο Οικονομικών έχουν καταβάλλει το σύνολο του οικονομικού ανταλλάγματος των 500 εκατ. Δολαρίων που είχε συμφωνηθεί να λάβει η κατασκευάστρια εταιρεία χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί επιχειρησιακή ετοιμότητα ούτε για το πρώτο από τα αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας που θα έπρεπε να έχει παραδοθεί εδώ και χρόνια. Όπως πληροφορείται το Newsbomb, το πρώτο P-3B είναι στις εγκαταστάσεις της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας σε πτήσιμη κατάσταση, αλλά όχι ακόμη επιχειρησιακά έτοιμο...

H υπόθεση του εκσυγχρονισμού των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας P-3B, που έχει κοστίσει μέχρι σήμερα στους Έλληνες φορολογούμενους τουλάχιστον 500 εκατ. δολάρια, μοιάζει με το χρονικό μιας προαναγγελθείσης αποτυχίας. Η απόφαση του ΚΥΣΕΑ στις 15 Μαρτίου 2015 προέβλεπε τον εκσυγχρονισμό μέσης ζωής, την αναβάθμιση / ολοκλήρωση νέων συστημάτων και την επιχειρησιακή εκμετάλλευση «έως 5 αεροσκαφών P-3B του Πολεμικού Ναυτικού».

Τέσσερα χρόνια έχει καθυστερήσει η ολοκλήρωση του προγράμματος

Η τότε κυβέρνηση είχε επιλέξει να προχωρήσει σε διακρατική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η σύμβαση προέβλεπε ότι το πρόγραμμα θα διαρκέσει επτά χρόνια, διάστημα στο οποίο επρόκειτο να ολοκληρωθεί ο εκσυγχρονισμός των πέντε από τα έξι αεροσκάφη τύπου P-3Β Orion που είχαν παροπλιστεί από το Πολεμικό Ναυτικό το 2009.

Τα συγκεκριμένα αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας, τον εκσυγχρονισμό των οποίων η κυβέρνηση του 2015 είχε αναθέσει στην εταιρεία Lockheed Martin, κατασκευάστηκαν το 1966 (δύο εξ αυτών) και το 1967 (τα υπόλοιπα τέσσερα), σήμερα δηλαδή είναι ηλικίας 60 και 59 ετών... Τα συγκεκριμένα αεροσκάφη αποκτήθηκαν δωρεάν από τις ΗΠΑ την περίοδο 1991-1992 και βρίσκονταν σε υπηρεσία στο Πολεμικό Ναυτικό μέχρι το 2009, οπότε το Ανώτατο Ναυτικό Συμβούλιo αποφάσισε ότι ο εκσυγχρονισμός τους είναι οικονομικά ασύμφορος και προχώρησε στην απόσυρσή τους.
Αυτά τα υπέργηρα αεροσκάφη που είχαν παροπλιστεί το 2009, αφού το Ανώτατο Ναυτικό Συμβούλιο έκρινε ότι δεν είχε νόημα να αναβαθμιστούν, αποφάσισε το 2015 η τότε κυβέρνηση να εκσυγχρονιστούν, διαθέτοντας το τεράστιο, για την εποχή των μνημονίων, ποσό των 500 εκατ. δολαρίων.

Η Lockheed προειδοποιούσε ότι ο εκσυγχρονισμός των P-3B δεν είναι συμφέρουσα επιλογή

Η αμερικανική εταιρεία Lockheed Martin, κατασκευάστρια των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας P-3B, είχε προειδοποιήσει ότι η λύση της εκ νέου ενεργοποίησης αεροσκαφών που είχαν παροπλιστεί δεν ήταν η πλέον συμφέρουσα για το ελληνικό Δημόσιο. «Η LM Aero (Lockheed Martin Aero), ως κατασκευάστρια εταιρεία των Α/Φ (αεροσκαφών) P-3, είναι η μόνη σε θέση να γνωρίζει και να εκτιμά σωστά τις απαιτούμενες εργασίες για την επέκταση του ορίου ζωής των Α/Φ P-3B όσο και τις δοκιμαστικές πτήσεις που είναι απαραίτητες για την παροχή των πιστοποιητικών πλοϊμότητας που επιβάλλεται να εκδοθούν μετά την εκτέλεση των εκτεταμένων εργασιών συντήρησης», τόνιζε σε επιστολή του από τις 7 Μαΐου του 2013 ο αποβιώσας Ντένης Πλέσσας, τότε αντιπρόεδρος της αμερικανικής Lockheed Martin.

«Τυχόν προσπάθεια ενεργοποίησης των αεροσκαφών θα απαιτήσει πολύ πιο εκτεταμένες εργασίες συντήρησης για την επαναφορά τους σε πτήσιμη κατάσταση. Οι εργασίες αυτές θα απαιτήσουν μεγάλο χρόνο εκτέλεσης, γεγονός που θα καθυστερήσει την παράδοση των αεροσκαφών. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, οιαδήποτε εκτίμηση κόστους πριν την ολική αποσυναρμολόγηση των αεροσκαφών και την πραγματική επιθεώρηση της κατάστασής τους δεν είναι πλέον εφικτή. Το γεγονός αυτό αυξάνει το ρίσκο υλοποίησης του προγράμματος σε χρόνο και κονδύλια, καθιστώντας το πλέον μη οικονομικά αποδεκτό» αναφερόταν στην επιστολή του Ντένη Πλέσσα που είχε συνταχθεί το 2013, δηλαδή η ίδια η κατασκευάστρια εταιρεία Lockheed Martin απαντούσε στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας ότι «η ενεργοποίηση των P-3B δεν αποτελεί την ενδεδειγμένη επιλογή χαμηλού κόστους και ρίσκου, βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα».

Οι Αμερικανοί κατασκευαστές των P-3B προειδοποιούσαν ότι τα παροπλισμένα αεροσκάφη βρίσκονταν στη χειρότερη δυνατή κατάσταση, ότι δεν είναι ξεκάθαρο ούτε το συνολικό κόστος του προγράμματος, ούτε όμως και ο τελικός αριθμός των αεροσκαφών που μπορούν να αναβαθμιστούν. Και αυτό διότι κατά τη διάρκεια των εργασιών μπορούσαν να προκύψουν θέματα που δεν μπορούσαν να προσδιοριστούν εκ των προτέρων ή να κριθεί πως κάποιο από τα αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας δεν είναι δυνατό να καταστεί και πάλι πτήσιμο.
Η τότε κυβέρνηση επέλεξε να αγνοήσει τις γραπτές προειδοποιήσεις της ίδιας της κατασκευάστριας εταιρείας και συμβασιοποίησε ένα πρόγραμμα εκσυγχρονισμού αεροσκαφών χωρίς καν να έχει συμφωνήσει ούτε για το τελικό κόστος των εργασιών αναβάθμισης, ούτε για τον ακριβή αριθμό των αεροσκαφών που επρόκειτο να ενεργοποιηθούν εκ νέου.

Στην κατακυρωτική απόφαση της προμήθειας, με ημερομηνία επίσης 15 Μαρτίου 2015 –όσο κι αν μοιάζει περίεργο, υπεγράφη την ίδια ημέρα που συνεδρίασε το ΚΥΣΕΑ και ενέκρινε την υλοποίηση του εξοπλιστικού προγράμματος–, το τελικό κόστος του υποπρογράμματος μαζί με την εν συνεχεία υποστήριξη των αεροσκαφών για την περίοδο 2022-2027 ανέρχεται στο ποσό των 499,8 εκατ. δολαρίων (393,54 εκατ. ευρώ με τιμές ισοτιμίας 1:1,27 της 30ής Οκτωβρίου 2014). Η δαπάνη για την προμήθεια υλικών και υπηρεσιών για τον εκσυγχρονισμό μέσης ζωής και την αναβάθμιση των νέων συστημάτων που θα ενσωματωθούν αφορά την επιχειρησιακή εκμετάλλευση «έως 5 αεροσκαφών P-3B του Πολεμικού Ναυτικού εντός του ποσού των 499,8 εκατ. Δολαρίων».

Σήμερα, Φεβρουάριος του 2026, δηλαδή σχεδόν 11 χρόνια μετά την έναρξη του προγράμματος που προβλεπόταν να έχει ολοκληρωθεί σε επτάμισι χρόνια, από την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία –που έχει επιλεγεί από τη Lockheed Martin ως ο υποκατασκευαστής για τις εργασίες αναβάθμισης– δεν είναι επιχειρησιακά έτοιμο ούτε καν το πρώτο αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας P-3B.

Η δικαστική έρευνα

Έπειτα από μηνυτήρια αναφορά του αξιωματικού εν αποστρατεία του Πολεμικού Ναυτικού Παναγιώτη Σταμάτη, το 2024 η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Γεωργία Αδειλίνη είχε δώσει εντολή για έρευνα της σύμβασης εκσυγχρονισμού των... έως πέντε αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας P-3B. Εκτός των πιθανών ευθυνών των πρώην υπουργών Εθνικής Άμυνας, Πάνου Καμμένου, για το πρόγραμμα των αεροσκαφών που έχουν σήμερα ηλικία 60 ετών, αλλά συμφωνήθηκε να καταβληθούν 500 εκατ. για να εκσυγχρονιστούν, παρά τις προειδοποιήσεις και τα αποκαλυπτικά δημοσιεύματα από τον Απρίλιο του 2015, τα ερωτήματα αφορούν πολλούς εκ των αρμοδίων στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας.