Πλημμύρες στην Αθήνα: Τι έργα χρειαζόμαστε και γιατί καθυστερούν - Ειδικός αναλύει στο Newsbomb

Η κακοκαιρία που έπληξε την Αττική την Τρίτη 21 Ιανουαρίου προκάλεσε σοβαρά προβλήματα, με έντονες βροχοπτώσεις να οδηγούν σε πλημμύρες, πτώσεις δέντρων, εγκλωβισμούς και ανθρώπινες απώλειες. Περιοχές όπως η Γλυφάδα βρέθηκαν για ακόμη μία φορά αντιμέτωπες με εικόνες που επαναφέρουν το ερώτημα: «Είναι η Αθήνα πραγματικά έτοιμη να αντιμετωπίσει ακραία καιρικά φαινόμενα;».

Ο Μιχάλης Διακάκης, επίκουρος καθηγητής Φυσικών Καταστροφών, μίλησε στο Newsbomb για τα αίτια των πλημμυρών, τον ρόλο των αντιπλημμυρικών έργων, την ανθρώπινη παρέμβαση, την κλιματική αλλαγή και το τι μένει να γίνει ώστε ο κίνδυνος να μειωθεί στο μέλλον. Αναφερόμενος στην ιστορική πλημμύρα της Γλυφάδας το 1993, ο κ. Διακάκης σημείωσε ότι δεν αξιοποιήθηκε ως προειδοποίηση για ουσιαστικές παρεμβάσεις.

«Είχαμε μία πλημμύρα στη Γλυφάδα το 1993. Πιθανότατα αυτό δεν ήταν κάποιο καμπανάκι για να γίνουν κάποιες εργασίες στη Γλυφάδα», ανέφερε χαρακτηριστικά, θέτοντας το ερώτημα τι έχει αλλάξει από τότε μέχρι σήμερα.

Όπως εξηγεί, από το 1993 έως σήμερα έχουν γίνει έργα στην περιοχή, ωστόσο το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η ύπαρξή τους, αλλά η αποτελεσματικότητά τους.

«Από το 1993 μέχρι σήμερα έχουν γίνει αρκετά έργα στη Γλυφάδα. Το ερώτημα είναι η φιλοσοφία και κατά πόσο αποδίδουν αυτά», τόνισε, επισημαίνοντας πως η απόδοση ενός αντιπλημμυρικού έργου δεν μπορεί να κριθεί άμεσα.

«Δεν μπορούμε να το δούμε με το που φτιαχτεί ένα έργο, γιατί θα πρέπει να έχουμε ένα ακραίο φαινόμενο για να δούμε αν ήταν ικανό να παραλάβει το φορτίο ή όχι», πρόσθεσε.

Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο που ανέδειξε είναι ότι τα έργα σχεδιάζονται με συγκεκριμένες προδιαγραφές, οι οποίες μπορεί να ξεπεραστούν.

«Τα έργα γίνονται με έναν συγκεκριμένο σχεδιασμό, με συγκεκριμένες προδιαγραφές. Υπάρχει περίπτωση αυτές οι προδιαγραφές να ξεπεραστούν από ένα ακραίο φαινόμενο», εξήγησε, σημειώνοντας πως ακόμη και υπαρκτά έργα μπορεί να αποδειχθούν ανεπαρκή.

«Τα πολλά φερτά υλικά που κατεβαίνουν από το βουνό μπορεί να φράξουν τον αγωγό»

Ο καθηγητής Διακάκης έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στα φερτά υλικά από τα ορεινά, τα οποία -όπως είπε- έπαιξαν ρόλο και στη συγκεκριμένη πλημμύρα.

«Τα πολλά φερτά υλικά που κατεβαίνουν από το βουνό υπάρχει περίπτωση να φράξουν τον αγωγό», ανέφερε, εξηγώντας ότι όταν συμβεί αυτό, το νερό δεν μπορεί να εισέλθει στο δίκτυο αποχέτευσης.

«Αν φράξουν τον αγωγό, το νερό δεν θα μπορέσει να μπει μέσα, αλλά θα κινηθεί στον δρόμο, δημιουργώντας τα προβλήματα που είδαμε».

Τα έργα που πρέπει να γίνουν

Σύμφωνα με τον κ. Διακάκη, υπάρχουν παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να αποδώσουν καλύτερα, αλλά συχνά δεν υλοποιούνται.

«Έργα που φαίνεται από την πρώτη ματιά ότι θα απέδιδαν καλύτερα είναι τα φράγματα ορεινής υδρονομίας, τα λεγόμενα φράγματα ανάσχεσης της ροής», είπε, εξηγώντας ότι αυτά τοποθετούνται στο βουνό και συγκρατούν τόσο τα φερτά υλικά όσο και το νερό.

«Εμποδίζουν τα φερτά υλικά να έρθουν προς τα κάτω και καθυστερούν και το νερό να κατέβει. Δηλαδή κάνουν μία ανάσχεση της πλημμύρας ήδη πάνω από το βουνό».

Στο ερώτημα για το πόσο γρήγορα μπορούν να υλοποιηθούν τέτοιες παρεμβάσεις, ο καθηγητής ήταν σαφής:

«Δεν μπορεί να δοθεί μία απάντηση, γιατί εξαρτάται από την περιοχή, την τεχνική δυσκολία, τον προϋπολογισμό, αν θα υπάρξουν ενστάσεις και αν υπάρχει χρηματοδότηση», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «μπορεί να χρειαστούν από λίγα χρόνια μέχρι και δεκαετίες».

Πλημμύρες και κλιματική αλλαγή

Απαντώντας στο ερώτημα αν όλα πρέπει να αποδίδονται στην κλιματική αλλαγή, ο κ. Διακάκης ξεκαθάρισε: «Όχι, δεν είναι σωστό να αποδίδουμε κάθε πλημμύρα αποκλειστικά στην κλιματική αλλαγή».

Όπως εξήγησε, η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα των ακραίων φαινομένων, όμως οι καταστροφές οφείλονται και αλλού.

«Ένας πολύ σοβαρός παράγοντας είναι η παρουσία του ανθρώπου μέσα στον χώρο που κινείται το νερό της πλημμύρας», είπε, αναφερόμενος σε ρέματα που μετατρέπονται σε δρόμους ή περικλείονται από κατασκευές.

«Αυτό δεν είναι αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής. Η παρουσία μας εκεί είναι», υπογράμμισε.

«Η Αθήνα είναι χτισμένη πάνω στις ζώνες κινδύνου»

Αναφερόμενος στη χθεσινή κακοκαιρία και στις απώλειες ζωών, ο κ. Διακάκης τόνισε ότι, παρά τη σοβαρότητά της, δεν επρόκειτο για ένα από τα πιο ακραία πλημμυρικά φαινόμενα.

«Αυτή η πλημμύρα που έγινε χθες δεν είναι μία πολύ μεγάλη πλημμύρα. Είναι μία σημαντική τοπική καταστροφή, αλλά δεν μπορούμε να την κατατάξουμε στις πολύ μεγάλες και ακραίες πλημμύρες».

Η απάντηση στο αν η Αθήνα είναι έτοιμη για κάτι χειρότερο είναι ξεκάθαρη: «Δεν είναι η Αθήνα έτοιμη για ένα πολύ ακραίο φαινόμενο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το ίδιο ισχύει για τις περισσότερες πόλεις παγκοσμίως.

Κλείνοντας, ο καθηγητής στάθηκε στη διαχρονική πολεοδομική παθογένεια της πρωτεύουσας.

«Η Αθήνα, λόγω των παρεμβάσεων δεκαετιών, έχει αφήσει ελάχιστο χώρο για το νερό. Είναι χτισμένη πάνω στις ζώνες κινδύνου της πλημμύρας», ανέφερε, τονίζοντας ότι αυτό καθιστά το πρόβλημα εξαιρετικά δύσκολο.

«Επομένως είναι πάρα πολύ δυσεπίλυτο το πρόβλημα. Κινδυνεύουμε λοιπόν πολύ», κατέληξε.