Καισαριανή: Ο ψηλός και το γελαστό παιδί – Οι πρώτες ταυτοποιήσεις από τα ντοκουμέντα της εκτέλεσης

«Κύμα» συγκίνησης έχουν προκαλέσει οι φωτογραφίες που είδαν το «φως» της δημοσιότητας με την εκτέλεση 200 Ελλήνων αντιστασιακών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την 1^η Μαΐου 1944.

Η γνησιότητα του υλικού που αναρτήθηκε σε δημοπρασία στο eBay, δεν έχει επιβεβαιωθεί μέχρι στιγμής, με τα κόμματα της αντιπολίτευσης να ζητούν την παρέμβαση της Πολιτείας, ώστε οι φωτογραφίες να έρθουν στην Ελλάδα και να εξεταστούν.

Οι φωτογραφίες φαίνεται ότι προέρχονται από προσωπικό άλμπουμ του Γερμανού αξιωματικού, Χέρμαν Χένερ, ο οποίος υπηρετούσε στο 1012 Festungs – Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα. Το υλικό εντοπίστηκε σε διαδικτυακή δημοπρασία στο eBay από Βέλγο πωλητή, ο οποίος εξειδικεύεται σε τέτοιες πωλήσεις, καθώς έχει βγάλει στο «σφυρί» χιλιάδες φωτογραφικά αρχεία.

Τα συγκεκριμένα ντοκουμέντα έχουν φτάσει να κοστολογούνται σε αρκετές χιλιάδες ευρώ. Η φωτογραφία με τους αγωνιστές που βαδίζουν προς το εκτελεστικό απόσπασμα, κοστίζει πλέον 2.120 ευρώ, με την αντιπολίτευση να ζητά από την κυβέρνηση να παρέμβει ώστε να σταματήσει ο πλειστηριασμός της ελληνικής ιστορίας.

Δύο ταυτοποιήσεις ύστερα από πολλές διασταυρώσεις

Από την πρώτη ώρα που δημοσιοποιήθηκαν ψηφιακά οι ανέκδοτες φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, ξεκίνησαν οι πρώτες ταυτοποιήσεις μέσω συγγενικών προσώπων. Η ταυτοποίηση πραγματοποιείται με την οπτική της διάσταση, επειδή ακριβώς το υλικό δεν έχει αναλυθεί και δεν είναι σε επίσημα «χέρια» ειδικών για τεκμηρίωση.

Συγγενείς και κληρονόμοι καλούνται ατύπως να αναγνωρίσουν πρόσωπα. Μία εκ των πραγμάτων επισφαλής διαδικασία, αλλά και με ενδιαφέρον. Τα «Νέα» παραθέτουν δύο ταυτοποιήσεις, που δημοσιεύονται ύστερα από μακρά διαδικασία διασταυρώσεων.

Ο ψηλός και το γελαστό παιδί

Στη φωτογραφία όπου οι άνδρες οδηγούνται στο απόσπασμα, ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο, δεύτερος στη διάταξη, είναι ο Βασίλειος Παπαδήμας. Ο μεγάλος αδελφός του γνωστού εκδότη και αντιστασιακού, Δημήτρη Παπαδήμα (πέθανε το 2016). Ο Βασίλης γεννήθηκε στην Πύλο το 1909 και εργαζόταν στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Γιάλοβα Μεσσηνίας. Πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο.

Στις 6 Αυγούστου 1941, συνελήφθη από Ιταλούς καραμπινιέρους και Έλληνες χωροφύλακες με βάση καταστάσεις ονομάτων που είχε παραδώσει η ελληνική κυβέρνηση στους κατακτητές. Μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο του Ναυπλίου και στη συνέχεια της Λάρισας και εκτελέστηκε στην Καισαριανή.

Η μητέρα του Βασίλη πέθανε από εγκεφαλικό 40 μέρες μετά την εκτέλεση του γιου της. Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον πως και ο εκδότης Δημήτρης Παπαδήμας, που έφηβος ακόμη εντάχθηκε στην Αντίσταση, παραλίγο να είναι στους ανθρώπους προς εκτέλεση στην Καισαριανή, ενώ στη συνέχεια εξορίστηκε στη Μακρόνησο.

Το πρώτο νέο παιδί, που χαμογελά, είναι η Ηλίας Ρίζος του Δημητρίου. Ήταν αρτεργάτης σε βιοτεχνία με ζυμαρικά στη Λαμία (ιδιοκτησίας Παληός / Ράμμος). Για την ακρίβεια, επρόκειτο για μικρή βιοτεχνία με ζυμαρικά, κουλουράκια και ψωμί στην περιοχή του Αγίου Λουκά, στη Λαμία (Κλαραίικα), κοντά στο σπίτι του Άρη Βελουχιώτη. Όταν εισέβαλαν οι Ιταλοί στην πόλη, οι Έλληνες συνεργάτες τον παρέδωσαν και τον πήγαν αρχικά στις φυλακές Λαμίας (στο σημερινό Ορφανοτροφείο Αρρένων) και κατόπιν στο Χαϊδάρι· και αδέλφια του, Αποστόλης και Βασιλική, είχαν αντιστασιακή δράση και πρόσκειντο στο ΚΚΕ.

Αφαιρέθηκαν τα ντοκουμέντα από το eBay

Σε νεότερη εξέλιξη το πρωί της Δευτέρας (16/02), φαίνεται ότι έληξε η δημοπρασία για τα συγκεκριμένα ντοκουμέντα, καθώς έχουν αφαιρεθεί από τη λίστα του eBay. Η δημοπρασία είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί στις 23 Φεβρουαρίου.

Η ιστορική σπουδαιότητα των φωτογραφιών που αποτυπώνουν μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και της περιόδου της ναζιστικής κατοχής, προκάλεσε την αντίδραση των κομμάτων της αντιπολίτευσης, η οποία ζητά κυβερνητική παρέμβαση προκειμένου οι εικόνες, εφόσον κριθεί ότι είναι γνήσιες, να περιέλθουν στην κατοχή του ελληνικού δημοσίου.

Η αντιπολίτευση με ανακοινώσεις, τηλεφωνικές επικοινωνίες, κοινοβουλευτικές ερωτήσεις και επιστολές πιέζει επιτακτικά την κυβέρνηση να παρέμβει στην ηλεκτρονική δημοπρασία, εξασφαλίζοντας ότι αυτά τα ιστορικά ντοκουμέντα δεν θα περιέλθουν σε προσωπικές συλλογές.

ΠΑΣΟΚ: «Η ιστορία δεν μπαίνει σε πλειστηριασμό»

Το ΠΑΣΟΚ αναφέρει ότι «το υπουργείο Πολιτισμού οφείλει άμεσα να συγκροτήσει επιτροπή με αποστολή τη διαπίστωση της αυθεντικότητας των φωτογραφιών και αν αυτή επιβεβαιωθεί, να προχωρήσει στην αγορά τους».

Όπως τονίζει, «αποτελούν τεκμήρια μιας εμβληματικής στιγμής της ελληνικής ιστορίας. Είναι αποδείξεις του ηρωισμού και του πατριωτισμού όσων θυσιάστηκαν για την ελευθερία, την ανεξαρτησία και τη δημοκρατία. Η ιστορία δεν μπαίνει σε πλειστηριασμό».

ΣΥΡΙΖΑ: «Το ιστορικό δράμα έγινε συγκεκριμένη εικόνα»

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος, τόνισε ότι «αυτά τα ντοκουμέντα δεν είναι εμπόρευμα. Είναι η ιστορία μας. Η ελληνική Πολιτεία οφείλει να τα αποκτήσει και να τα αναδείξει ως αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορίας και της Παιδείας».

Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ, Κώστας Ζαχαριάδης, αναφέρει ότι «με τη δημοσίευση φωτογραφιών από τους 200 κομμουνιστές αγωνιστές που οδεύουν προς εκτέλεση από τους ναζί κατακτητές, στο σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, το ιστορικό δράμα έγινε συγκεκριμένη εικόνα και οι σπαρακτικές μαρτυρίες μας κοιτούν πλέον κατάματα και αγέρωχα, όπως κοιτούν και οι μελλοθάνατοι τον φωτογραφικό φακό».

Ο κ. Ζαχαριάδης υπενθυμίζει ότι «οι 200 της Καισαριανής εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής από τις ναζιστικές δυνάμεις Κατοχής, ως αντίποινα για τη δράση του ΕΛΑΣ. Παραδόθηκαν στις δυνάμεις Κατοχής, δηλαδή τους Γερμανούς ναζί, από το καθεστώς της 4^ης Αυγούστου, δηλαδή τους Έλληνες φασίστες».

ΚΚΕ: «Αυτές οι φωτογραφίες δεν μπορεί να βρίσκονται σε εμπόρους»

Ιδιαίτερη αξία έχει η παρέμβαση του ΚΚΕ, μέλη και στελέχη του οποίου ήταν οι 200 εκτελεσθέντες στην Καισαριανή το 1944.

Ο γενικός γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, έκανε λόγο για «συγκλονιστικά ντοκουμέντα» και σημείωσε ότι «πρόκειται για ήρωες, μέλη, στελέχη του ΚΚΕ και αυτές οι φωτογραφίες δεν μπορεί να βρίσκονται σε εμπόρους, σε ιδιώτες. Πρέπει να αποδοθούν στον ελληνικό λαό. Το ΚΚΕ θα πάρει τις απαραίτητες πολιτικές και άλλες πρωτοβουλίες, έτσι ώστε το κράτος, η Βουλή των Ελλήνων να μπορέσει να αποδώσει αυτά στον δήμο Καισαριανής, στον δήμο Χαϊδαρίου, στο ΚΚΕ έτσι ώστε να κρατιέται ζωντανή η ιστορική μνήμη και γνώση».

ΝΕΑΡ: Τηλεφώνησε στη Μενδώνη ο Χαρίτσης, καταθέτουν αύριο κοινοβουλευτική ερώτηση

Παρέμβαση υπήρξε από νωρίς και από τη ΝΕΑΡ, με τον Αλέξη Χαρίτση να επικοινωνεί τηλεφωνικά με τη Λίνα Μενδώνη και ζητώντας «να διεκδικηθούν θεσμικά ως κομμάτι της εθνικής μας Ιστορίας και να περιέλθουν στην κυριότητα του Ελληνικού Κράτους αφού ελεγχθεί η αυθεντικότητά τους» και «να υπάρξει σοβαρή μουσειακή πλαισίωση, ώστε να ενταχθούν σε δημόσιο χώρο μνήμης και γνώσης». Μάλιστα, η ΝΕΑΡ αύριο θα καταθέσει κοινοβουλευτική ερώτηση για το θέμα.

«Χθες, 82 χρόνια μετά, κοιτάξαμε τους μελλοθάνατους στα μάτια. Οι φωτογραφίες αυτές δεν είναι απλώς ιστορικά ντοκουμέντα. Είναι τεκμήρια συλλογικής μνήμης και αυτογνωσίας», σχολιάζει ο Αλέξης Χαρίτσης.

Παρέμβαση και από τον Αλέξη Τσίπρα

Παρέμβαση υπήρξε και από τον πρώην πρωθυπουργό, Αλέξη Τσίπρα, οποίος απέστειλε επιστολή στον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, στην οποία κάνει λόγο για «μοναδικά ντοκουμέντα μιας περιόδου σκότους, τρόμου, αλλά και ηρωισμού του λαού μας».

«Παίρνω λοιπόν το θάρρος να σας προτείνω, το Ίδρυμα της Βουλής να αγοράσει αυτές τις φωτογραφίες, ως φόρο τιμής στην αντίσταση και τους νεκρούς της, αλλά και ως τεκμήριο του ηρωισμού με τον οποίο ο ελληνικός λαός αντιμετώπισε τη λαίλαπα της ναζιστικής κατοχής», αναφέρει στην επιστολή του ο Αλέξης Τσίπρας εκφράζοντας την πεποίθηση ότι «δεν πρέπει να γίνουν αντικείμενο συναλλαγής, αλλά να περιέλθουν στην ιδιοκτησία της Βουλής και της πατρίδας».

Δεύτερη ανακοίνωση από το ΚΚΕ για τον βανδαλισμό στο Σκοπευτήριο

Το ΚΚΕ εξέδωσε και δεύτερη ανακοίνωση αργά το βράδυ της Κυριακής, αντιδρώντας στον βανδαλισμό των μαρμάρινων πλακών στον χώρο του Σκοπευτηρίου που αναγράφουν τα ονόματα των εκτελεσθέντων. Ο βανδαλισμός και η καταστροφή μιας από τις πλάκες έγινε χθες, λίγες μόνο ώρες μετά τη δημοσιοποίηση των φωτογραφιών.

Στην ανακοίνωσή του το ΚΚΕ αναφέρει: «Καμιά πράξη μίσους των θρασύδειλων φασιστοειδών δεν μπορεί να ακυρώσει τα συναισθήματα περηφάνιας και δέους που ένιωσε σήμερα ο λαός μας μπροστά στις συγκλονιστικές εικόνες που αποτυπώνουν την αγέρωχη και αλύγιστη στάση των 200 της Καισαριανής μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Και να είναι σίγουροι πως όταν οι φωτογραφίες – ντοκουμέντα πάρουν τη θέση τους εκεί που πρέπει, όλο και περισσότεροι θα εμπνέονται από τη θυσία τους».

Διαβάστε επίσης