Το σουβλάκι… είδος πολυτελείας; Ακρίβεια στο τυλιχτό & ανάγκη αναπροσαρμογής των διατακτικών σίτισης

Το 2021, η μέση τιμή για ένα τυλιχτό ήταν γύρω στα 2,70 ευρώ. Σήμερα, η τιμή του έχει εκτοξευθεί πάνω από τα 4 ευρώ στις περισσότερες περιοχές, ενώ σε μέρη όπως η Κρήτη αγγίζει πλέον τα 5 ευρώ. Αυτή η αύξηση, που αγγίζει το 60%, ξεπερνά κατά πολύ την αντίστοιχη αύξηση του κατώτατου μισθού (35%). Δεν πρόκειται απλώς για έναν αριθμό, αλλά για μια δραματική συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης, αφού ένας εργαζόμενος μπορεί σήμερα να αγοράσει 36 λιγότερα σουβλάκια τον μήνα σε σχέση με πριν από τέσσερα χρόνια.

Η καθημερινότητα του εργαζόμενου υπό πίεση

Για έναν εργαζόμενο που επιλέγει να φάει εκτός σπιτιού και κατά τη διάρκεια της εργασίας του, το κόστος ενός γεύματος έχει αυξηθεί αισθητά. Ένα τυλιχτό σουβλάκι που κατά μέσο όρο κοστίζει γύρω στα 4 ευρώ, σε συνδυασμό με ένα αναψυκτικό ή κάποιο άλλο συνοδευτικό, μπορεί εύκολα να ξεπεράσει τα 6 ευρώ. Αν επιλέξει κάτι διαφορετικό, όπως μια μερίδα μαγειρευτού φαγητού ή ένα πιο «πλήρες» ή ισορροπημένο γεύμα, το ποσό υπερβαίνει τα 10 ευρώ.

Σε αυτό το περιβάλλον, επανέρχεται στο προσκήνιο η συζήτηση για τις διατακτικές σίτισης και το όριο της ημερήσιας αξίας τους, το οποίο στην Ελλάδα παραμένει στα 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα. Το συγκεκριμένο πλαίσιο θεσπίστηκε το 2004, όπου στην Ελλάδα όπως και σε όλα τα προηγμένα Ευρωπαϊκά Κράτη, το κράτος δίνει στους εργοδότες κίνητρο να συμμετέχουν και να υποστηρίξουν το κόστος της καθημερινής σίτισης των εργαζομένων τους. Την εποχή εκείνη, το ποσό αυτό μπορούσε σε μεγάλο βαθμό να καλύψει το κόστος ενός γεύματος κατά τη διάρκεια της εργασίας. Είκοσι και πλέον χρόνια αργότερα όμως, η πραγματικότητα έχει αλλάξει δραματικά. Οι τιμές στην εστίαση έχουν αυξηθεί, το κόστος πρώτων υλών, ενέργειας και μεταφορών έχει επιβαρύνει την αγορά και η αγοραστική δύναμη έχει υποστεί πιέσεις. Το ερώτημα που τίθεται είναι απλό: Μπορεί σήμερα ένας εργαζόμενος να καλύψει επαρκώς το καθημερινό του γεύμα με 6 ευρώ;

Η Ελλάδα στάσιμη, η Ευρώπη προχωρά

Την ώρα που στην Ελλάδα το ανώτατο όριο των διατακτικών σίτισης παραμένει αμετάβλητο εδώ και 20 και πλέον χρόνια, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη γίνει αναπροσαρμογές. Η σύγκριση είναι ενδεικτική: Σε αρκετές χώρες, η ονομαστική αξία των διατακτικών έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, λαμβάνοντας υπόψη τον πληθωρισμό και την άνοδο των τιμών στην εστίαση, ξεπερνώντας σε αρκετές περιπτώσεις τα 10 ευρώ και τα 11 ευρώ. Αντίθετα, στην Ελλάδα, το όριο των 6 ευρώ παραμένει σταθερό, παρά τις διαδοχικές ανατιμήσεις που έχουν καταγραφεί στην αγορά, αλλά και την πληθωριστική κρίση των τελευταίων ετών, η οποία έπληξε και συνεχίζει να πλήττει το κόστος των τροφίμων.

Οι διατακτικές σίτισης αποτελούν μια ευρέως διαδεδομένη πρακτική στην Ευρώπη, με χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Αυστρία, η Γερμανία, η Βουλγαρία, κ.ά. να υιοθετούν την πρακτική, δίνοντας σημαντικά κίνητρα στις επιχειρήσεις να συμμετέχουν στο κόστος της καθημερινή σίτισης των εργαζομένων τους με στόχο την αύξηση της εργασιακής ικανοποίησης, την μείωση των ασθενειών και την αύξηση της παραγωγικότητας. Σε περιόδους οικονομικής αβεβαιότητας, τέτοιου είδους παροχές αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Το σουβλάκι ως αφορμή για μια ευρύτερη συζήτηση

Η αύξηση στην τιμή του «εθνικού» μας φαγητού δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά εντάσσεται στο ευρύτερο κύμα ανατιμήσεων των προϊόντων πρώτης ανάγκης. Όταν το πιο «φθηνό» μας φαγητό έχει αυξηθεί κατά 60%, τουλάχιστον, μέσα σε λίγα χρόνια, τότε γίνεται σαφές ότι τα 6 ευρώ ημερησίως δύσκολα μπορούν να καλύψουν την οποιαδήποτε ημερήσια διατροφική ανάγκη. Σε μια καθημερινότητα όπου κάθε ευρώ έχει αξία, η ενίσχυση του ορίου των διατακτικών σίτισης θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ουσιαστική ανάσα.

Η δημόσια συζήτηση για την ακρίβεια συνήθως επικεντρώνεται σε γενικούς δείκτες και στατιστικά στοιχεία. Ωστόσο, η καθημερινότητα αποτυπώνεται σε πιο απλές καταστάσεις: Στο πόσο κοστίζει ένα σουβλάκι, ένας καφές ή ένα πρόχειρο γεύμα στη δουλειά. Ίσως, λοιπόν, η αύξηση της τιμής από τα 2,70 ευρώ κοντά στα 4 ή 5, να αποτυπώνει το μήνυμα της ανάγκης επανεξέτασης ορισμένων οικονομικών εργαλείων στήριξης, όπως το όριο των διατακτικών σίτισης.

Σε μια εποχή αβεβαιότητας, που η αγοραστική δύναμη συνεχώς δοκιμάζεται, οι παροχές τέτοιου είδους είναι δυνατόν να συμβάλλουν ουσιαστικά στη στήριξη των εργαζομένων, αλλά και στη ενίσχυση της αγοράς. Το ζήτημα δεν είναι αν το σουβλάκι ακριβαίνει. Αυτό έχει ήδη συμβεί. Το ερώτημα είναι αν οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν πριν από δύο δεκαετίες μπορούν ακόμη να ανταποκριθούν στις ανάγκες του σήμερα.