Κρήτη: Γιατί ο ουρανός έγινε… κόκκινος από την αφρικανική σκόνη; «Δεν είναι μαγεία», εξηγεί ειδικός

Ο πορφυρός ουρανός που παρατηρήθηκε την Τετάρτη (01/04) σε περιοχές όπως η Κρήτη και το νησιωτικό σύμπλεγμα των Κυκλάδων κατά την επέλαση της κακοκαιρίας Erminio από την Ελλάδα, δεν αποτελεί κάποιο σπάνιο «μαγικό» φαινόμενο, αλλά μία εκδήλωση της φυσικής που εξηγείται με απλό και πρακτικό τρόπο.

Η φυσικός, Τίνα Νάντσου, αναλύει πώς η αφρικανική σκόνη μεταμορφώνει το φως του Ήλιου, δημιουργώντας αυτό το ασυνήθιστο (για τα ελληνικά δεδομένα) θέαμα.

Όπως τονίζει, το ηλιακό φως είναι ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που περιλαμβάνει όλα τα χρώματα του φάσματος. Καθώς εισέρχεται στην ατμόσφαιρα της Γης, υφίσταται μία διαδικασία «φιλτραρίσματος», κατά την οποία διαφορετικά μήκη κύματος σκεδάζονται με διαφορετικό τρόπο.

Κεντρικό ρόλο παίζει η λεγόμενη σκέδαση Rayleigh, όπου τα μικρά μόρια του αέρα σκεδάζουν εντονότερα τα μικρά μήκη κύματος, δηλαδή το μπλε και το ιώδες φως.

Η ένταση αυτής της σκέδασης είναι αντιστρόφως ανάλογη της τέταρτης δύναμης του μήκους κύματος, γεγονός που σημαίνει ότι όσο μικρότερο είναι το μήκος κύματος, τόσο εντονότερα διασκορπίζεται. Το μπλε φως, επομένως, «χάνεται» από την ευθεία πορεία του, αφήνοντας να φτάσουν στα μάτια μας κυρίως οι θερμές αποχρώσεις, όπως το κόκκινο και το πορτοκαλί.

Ωστόσο, όταν στην ατμόσφαιρα υπάρχουν μεγαλύτερα σωματίδια, όπως αυτά της αφρικανικής σκόνης ή της υγρασίας, ενεργοποιείται ένας δεύτερος μηχανισμός: Η σκέδαση Mie.

Σε αυτήν την περίπτωση, όλα τα μήκη κύματος σκεδάζονται πιο ομοιόμορφα, αλλά το ήδη επικρατούν κόκκινο φως ενισχύεται ακόμη περισσότερο, χαρίζοντας στον ουρανό τις χαρακτηριστικές πορφυρές αποχρώσεις.

Το φαινόμενο γίνεται ιδιαίτερα έντονο κατά τη διάρκεια του ηλιοβασιλέματος. Τότε, το φως του Ήλιου διανύει μεγαλύτερη απόσταση μέσα στην ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η σκέδαση και να απομακρύνεται ακόμη περισσότερο το μπλε φως από το οπτικό πεδίο.

Η κυρία Νάντσου προτείνει, μάλιστα, ένα απλό πείραμα για την κατανόηση του φαινομένου: Ένα ποτήρι νερό με λίγο γάλα μπορεί να λειτουργήσει ως «μικρογραφία» της ατμόσφαιρας, ενώ, ένας φακός κινητού προσομοιώνει τον Ήλιο. Παρατηρώντας το φως από διαφορετικές γωνίες, γίνεται εμφανής η σκέδαση των χρωμάτων, ένα μικρό, καθημερινό παράδειγμα της φυσικής που «ζωγραφίζει» τον ουρανό.

Όπως υπογραμμίζει, «η φυσική δεν είναι μία αφηρημένη έννοια, αλλά ένα εργαλείο κατανόησης της καθημερινής εμπειρίας και σε περιπτώσεις όπως η αφρικανική σκόνη, μας βοηθά να εξηγήσουμε ένα από τα πλέον εντυπωσιακά οπτικά φαινόμενα που μπορούμε να παρατηρήσουμε με “γυμνό” μάτι».

Διαβάστε επίσης