Γιατί τα δάχτυλά μας έχουν διαφορετικό μήκος;

Παρατηρήσατε ποτέ τις κινήσεις που κάνετε όταν βιάζεστε; και πώς κινείται τα δάχτυλα των χεριών σας, ανάλογα με αυτό που θέλετε να πιάσετε; Αν προσπαθήσετε για παράδειγμα να πιάσετε κέρματα που έφυγαν από τα χέρια σας, τότε κάθε δάχτυλο θα αναλάβει τον ρόλο του.

Ο αντίχειράς και ο δείκτης θα σφίξουν μαζί για να πιάσουν το κέρμα, ενώ το μεσαίο δάχτυλό θα φτάσει όσο πιο μακριά για να το πιάσει. Ο παράμεσος και το μικρό δάχτυλο θα κλείσουν, για κρατήσουν τα μαζεμένα κέρματα.

Ένας βιολογικός ανθρωπολόγος εξηγεί τι συμβαίνει και γιατί κάθε δάχτυλο κινείται ανεξάρτητα αλλά και συνδυαστικά, στη στήλη του theconversation.com που απαντά στις περιέργειες των παιδιών, όπως αυτή της 8χρονης Μπέτι, από την Καλιφόρνια.

Ο μέσος δάκτυλος είναι συνήθως ο μακρύτερος. Λειτουργεί ως κεντρικός άξονας του χεριού, βοηθώντας στην ισορροπία και στην καθοδήγηση των κινήσεων. Το μήκος του του επιτρέπει επίσης να συνεργάζεται με τα άλλα δάχτυλα για να πιάνει αντικείμενα με ασφάλεια.

Ο παράμεσος δάκτυλος είναι συνήθως ελαφρώς κοντύτερος από τον μέσο δάκτυλο, αλλά οι δύο συνεργάζονται στενά, δημιουργώντας δύναμη πιασίματος και σταθεροποιώντας το χέρι. Είτε σηκώνετε ένα βαρύ σακίδιο, είτε μεταφέρετε τσάντες με ψώνια, είτε κρατάτε ένα ρόπαλο του μπέιζμπολ, ο μέσος και ο παράμεσος δάκτυλος βοηθούν να διατηρήσετε το πιάσιμό σας σταθερό και ισορροπημένο.

Ο δείκτης είναι κοντύτερος, πιο εύκαμπτος και μπορεί να κινείται αυτόνομα πιο εύκολα από τους δύο κύριους δάκτυλους πιασίματος – κάτι που τον καθιστά ιδανικό για προσεκτικές, ελεγχόμενες κινήσεις. Είναι το δάχτυλο που χρησιμοποιείτε για εργασίες που απαιτούν ακρίβεια και précision, όπως το να δείχνετε κάτι, να πληκτρολογείτε, να πατάτε μικρά κουμπιά ή να γράφετε με μολύβι.

Το μικρό δάχτυλο είναι συνήθως το μικρότερο από τα πέντε, αλλά δεν χρειάζεται μήκος για να εκτελέσει το ρόλο του, που είναι η σταθεροποίηση της εξωτερικής άκρης του χεριού. Βοηθά να διατηρείται το χέρι σας σταθερό όταν κρατάτε πράγματα – ειδικά αντικείμενα που είναι μεγαλύτερα από το χέρι σας, όπως ένα μεγάλο μπουκάλι νερού, μια μπάλα μπάσκετ ή μια βαριά τσάντα με ψώνια.

Ο αντίχειρας είναι μοναδικός. Έχει γενικά μήκος περίπου τα τρία τέταρτα του δείκτη. Αντί να βασίζεται στο μήκος, η ειδική άρθρωση του αντίχειρα του επιτρέπει να περιστρέφεται και να κινείται κατά μήκος της παλάμης, όπου μπορεί να αγγίξει τα άλλα δάχτυλα. Επειδή μπορεί να κινηθεί με αυτόν τον τρόπο, ονομάζεται «αντίχειρας με δυνατότητα αντίθεσης».

Αυτό καθιστά τον αντίχειρα ένα από τα πιο ευέλικτα μέρη του χεριού, επιτρέποντάς σας να πιάνετε και να σηκώνετε μικρά αντικείμενα.

Χωρίς τον αντίχειρα, πολλές καθημερινές εργασίες, όπως το κράτημα μαχαιροπήρουνων, το άνοιγμα δοχείων και, ναι, το μάζεμα νομισμάτων, θα ήταν πολύ πιο δύσκολες.

Ένα εξελισσόμενο εργαλείο

Η εξέλιξη διαμόρφωσε το ανθρώπινο χέρι σε ένα εξαιρετικά ικανό εργαλείο. Οι πρώτοι άνθρωποι βασίζονταν στα χέρια τους για εργασίες επιβίωσης, όπως η αναρρίχηση, η οικοδόμηση, καθώς και η κατασκευή και χρήση εργαλείων.

Όσοι είχαν χέρια πιο κατάλληλα για πιάσιμο και ακρίβεια είχαν περισσότερες πιθανότητες να ευημερήσουν, διαμορφώνοντας σταδιακά το σύγχρονο ανθρώπινο χέρι.

Για παράδειγμα, οι άνθρωποι μοιραζόμαστε το μακρύ μεσαίο δάχτυλό μας με άλλους πιθήκους, γεγονός που υποδηλώνει ότι ήταν σημαντικό καθ’ όλη τη διάρκεια της εξελικτικής μας ιστορίας.

Αυτό είναι ένα κομμάτι της ιστορίας, γιατί πριν από τη γέννηση, τα γονίδια καθοδηγούν τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται τα χέρια.

Αυτά τα γονίδια επηρεάζουν το ρυθμό επιμήκυνσης των οστών, το μήκος κάθε δακτύλου, καθώς και το σχήμα των αρθρώσεων και των τενόντων. Μικρές διαφορές στον τρόπο λειτουργίας αυτών των γονιδίων πριν από τη γέννηση μπορούν να αλλάξουν το μήκος κάθε δακτύλου σε σύγκριση με τα άλλα.

Οι ορμόνες διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Οι ορμόνες του φύλου, όπως η τεστοστερόνη και τα οιστρογόνα, καθώς και άλλα σήματα, μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται τα οστά των δακτύλων, διαμορφώνοντας λεπτές διαφορές στις αναλογίες πριν από τη γέννηση, καθώς και κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας.

Η ανάπτυξη των χεριών καθορίζεται τόσο από τη βιολογία όσο και από το περιβάλλον.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι οικογένειες συχνά μοιράζονται παρόμοια χαρακτηριστικά στα χέρια, παρόλο που τα χέρια και τα δάκτυλα κάθε ατόμου διαφέρουν ελαφρώς.

Γιατί λοιπόν τα δάχτυλά μας έχουν διαφορετικό μήκος; Δεν υπάρχει μία μόνο απάντηση. Η εξέλιξη διαμόρφωσε το χέρι, ενώ τα γονίδια και οι ορμόνες καθοδηγούν τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται αυτά τα δάχτυλα.