Ποια περιοχή της Αθήνας είναι η Μαγκουφάνα
Πώς ένα μικρό χωριό των βόρειων προαστίων με όνομα βγαλμένο από έναν μελαγχολικό κάτοικο μετατράπηκε στον σημερινό Δήμο Πεύκης
Snapshot
- Η περιοχή της σημερινής Πεύκης λεγόταν μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1960 Μαγκουφάνα, όνομα προερχόμενο από τον χαρακτηρισμό «μαγκούφης».
- Το όνομα Μαγκουφάνα σχετίζεται με έναν μελαγχολικό και απομονωμένο γαιοκτήμονα που είχε τα κτήματα της περιοχής επί Τουρκοκρατίας.
- Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, η περιοχή γέμισε από προσφυγικές οικογένειες, μεταβάλλοντας την από αγροτικό χωριό σε αναπτυσσόμενο προάστιο.
- Το 1960 η περιοχή μετονομάστηκε σε Πεύκη, λόγω των εκτεταμένων πευκοδασών που την καλύπτουν και για να αποφευχθεί το υποτιμητικό όνομα Μαγκουφάνα.
- Η Πεύκη αποτελεί σήμερα δημοτική ενότητα του Δήμου Λυκόβρυσης Πεύκης και διατηρεί το νέο όνομά της μέχρι σήμερα.
Όσοι κινούνται καθημερινά στα βόρεια προάστια της Αθήνας, γνωρίζουν καλά τη Πεύκη -την καταπράσινη περιοχή ανάμεσα στο Μαρούσι, τη Λυκόβρυση και την Κηφισιά. Λιγότεροι, ωστόσο, ειδικά από τις νεότερες γενιές, γνωρίζουν ότι μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1960 η περιοχή αυτή ονομαζόταν επίσημα Μαγκουφάνα.
Η ιστορία πίσω από την παλιά ονομασία της Πεύκης και τον λόγο που αποφασίστηκε η μετονομασία της αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της τοπικής ιστορίας του λεκανοπεδίου.
Πώς προέκυψε το όνομα «Μαγκουφάνα»
Η λέξη «μαγκούφης» (και κατ' επέκταση το θηλυκό «μαγκουφάνα») χρησιμοποιείται διαχρονικά στην ελληνική γλώσσα για να περιγράψει τον μοναχικό, άκεφο, κακόκεφο ή αντικοινωνικό άνθρωπο. Πώς, όμως, κατέληξε να γίνει τοπωνύμιο μιας ολόκληρης περιοχής της Αττικής;
Σύμφωνα με την επικρατέστερη ιστορική εκδοχή, κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, τα κτήματα της ευρύτερης περιοχής ανήκαν σε έναν εύπορο Τούρκο γαιοκτήμονα (ή κατά άλλες πηγές, σε έναν ντόπιο τσιφλικά). Ο άνθρωπος αυτός φημιζόταν για τον ιδιόρρυθμο, κλειστό και μελαγχολικό χαρακτήρα του, καθώς ζούσε απομονωμένος, δεν συναναστρεφόταν τους χωρικούς και ήταν διαρκώς κατηφής.
Οι κάτοικοι των γύρω οικισμών τον αποκαλούσαν σκωπτικά «ο Μαγκούφης», με αποτέλεσμα το τσιφλίκι και ο μικρός αγροτικός οικισμός που αναπτύχθηκε γύρω από αυτό να πάρουν το όνομα Μαγκουφάνα (δηλαδή το κτήμα ή η περιοχή του Μαγκούφη).
Από αγροτικός οικισμός σε προσφυγική κοινότητα
Για δεκαετίες μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, η Μαγκουφάνα παρέμεινε ένας μικρός, αραιοκατοικημένος αγροτικός οικισμός με ελάχιστους κατοίκους, αμπέλια, ελαιώνες και πυκνά πευκοδάση.
Η εικόνα της περιοχής άρχισε να αλλάζει ριζικά μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, όταν εγκαταστάθηκαν εκεί οικογένειες Μικρασιατών προσφύγων, δίνοντας νέα πνοή στον τόπο. Τις επόμενες δεκαετίες, το υγιεινό κλίμα και το πλούσιο φυσικό περιβάλλον προσέλκυσαν όλο και περισσότερους Αθηναίους, μετατρέποντας σταδιακά το παλιό χωριό σε ένα αναπτυσσόμενο αστικό προάστιο.
Η μετονομασία σε «Πεύκη» το 1960
Καθώς ο πληθυσμός αυξανόταν και η περιοχή αποκτούσε αστικό χαρακτήρα, οι κάτοικοι και οι τοπικές αρχές άρχισαν να αισθάνονται άβολα με το όνομα «Μαγκουφάνα», θεωρώντας το κακόηχο και υποτιμητικό για έναν τόπο που αναπτυσσόταν ραγδαία.
Έτσι, το 1960, υποβλήθηκε επίσημο αίτημα για αλλαγή της ονομασίας. Η επιλογή του νέου ονόματος ήταν αυτονόητη: λόγω των απέραντων πευκοδασών που κάλυπταν την περιοχή (και αποτελούσαν πόλο έλξης για περιπάτους και θεραπευτήρια της εποχής), η Μαγκουφάνα μετονομάστηκε επίσημα σε Πεύκη, ένα όνομα που διατηρεί μέχρι σήμερα ως δημοτική ενότητα του Δήμου Λυκόβρυσης-Πεύκης.