Mercosur: Η Γαλλία χάνει τη μάχη για το ελεύθερο εμπόριο και φέρνει τον Μακρόν σε κρίση

Δεκαπέντε μήνες πριν από τη λήξη της θητείας του, ο Εμανουέλ Μακρόν βιώνει μια δύσκολη πολιτική επανεκκίνηση. Σε εθνικό επίπεδο, η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο προτάσεις μομφής που κατέθεσαν τα κόμματα Ανυπότακτη Γαλλία και Εθνικός Συναγερμός, μετά την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Ένωση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τη Mercosur, παρά το «όχι» του Παρισιού. Για να απαντήσουν, ο πρόεδρος της Γαλλίας και ο πρωθυπουργός προβάλλουν την απειλή διάλυσης της Εθνοσυνέλευσης.

Σε διπλωματικό επίπεδο, ύστερα από μια εβδομάδα κατά την οποία η παγκόσμια τάξη κλονίστηκε από την απαγωγή του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις, στις 3 Ιανουαρίου στο Καράκας, το άστρο του Γάλλου προέδρου στη διεθνή σκηνή έχει επίσης ξεθωριάσει.

Αρκούσε ένα tweet του αρχηγού του γαλλικού κράτους για να ξεσπάσουν οι επικρίσεις. «Ο λαός της Βενεζουέλας απαλλάχθηκε σήμερα από τη δικτατορία του Νικολάς Μαδούρο και δεν μπορεί παρά να το χαιρετίσει», έγραψε ο Εμανουέλ Μακρόν στο X το βράδυ, χωρίς να αναφερθεί στην αμερικανική επέμβαση. Προβάλλοντας ήδη την επόμενη μέρα μετά τον Μαδούρο, λίγες ώρες μετά την απαγωγή του κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, ο Γάλλος πρόεδρος ευχήθηκε μια «ειρηνική» και «δημοκρατική» μετάβαση. Μάλιστα, πρότεινε και όνομα για τη διαδοχή του δικτάτορα: εκείνο του «προέδρου Εντμούντο Γκονσάλες Ουρουτία», που αναγνωρίζεται από την αντιπολίτευση και από αρκετές χώρες ως ο πραγματικός νικητής των εκλογών του Ιουλίου 2024.

Μια αντίδραση «τόσο ατυχής όσο και ακατάλληλη», σύμφωνα με τον προκάτοχό του Φρανσουά Ολάντ, «τυφλή, ασυνείδητη των πραγματικοτήτων και ανεύθυνη», κατά τον πρώην πρωθυπουργό Ντομινίκ ντε Βιλπέν. Διότι ο Εμανουέλ Μακρόν μοιάζει να επικυρώνει την ιμπεριαλιστική λογική του Αμερικανού προέδρου, όπως υποστηρίζουν.

Σε μια χώρα γκολικής–μιτεριανής παράδοσης, όπως η Γαλλία, που πάντοτε επεδίωκε να διατηρεί κριτική απόσταση από τις υπερδυνάμεις, ο αρχηγός του γαλλικού κράτους παρουσιάζεται καρικατουρίστικα ως «μαθητής» του Ντόναλντ Τραμπ. Η απουσία καταδίκης από τα Ηλύσια του τρόπου δράσης των Αμερικανών γίνεται δύσκολα αποδεκτή, επισημαίνεται σε δημοσίευμα της γαλλικής εφημερίδας Le Monde.

Διόρθωση πορείας

Αυτή η επιείκεια θα μπορούσε να εξηγηθεί, μεταξύ άλλων, από την προσωπική σχέση ανάμεσα στον Γάλλο πρόεδρο και τον Αμερικανό ομόλογό του. Παρά την εμφανή εχθρότητα του τελευταίου προς τους Ευρωπαίους, ο Εμανουέλ Μακρόν επιδιώκει να διατηρήσει τον διάλογο. «Ο Μακρόν είναι πάντα πεπεισμένος ότι θα μπορέσει να γοητεύσει τον συνομιλητή του. Γι’ αυτό δεν θέλει να επιτεθεί ανοιχτά στον Ντόναλντ Τραμπ (…). Πιστεύει ότι, από τη στιγμή που ο Τραμπ τον παίρνει τηλέφωνο, τίποτα δεν έχει χαθεί. Έτσι λειτουργούσε πάντα, και με τον Πούτιν», εξομολογείται ο πρώην σοσιαλιστής πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ στο βιβλίο Néron à l’Elysée (Albin Michel), των Nicolas Domenach και Maurice Szafran.

Ακόμη και στο ίδιο το προεδρικό στρατόπεδο, η στάση του αρχηγού του κράτους επικρίνεται πιο διακριτικά. Ο Νικολάς Μαδούρο αιχμάλωτος των Αμερικανών, «είναι ένας δικτάτορας λιγότερος, αλλά όχι μια δικτατορία λιγότερη», σημειώνει ο πρώην βουλευτής (MoDem) Ζαν-Λουί Μπουρλάνζ. «Το διεθνές δίκαιο δεν είναι μεταβλητή προσαρμογής. Είναι αυτό που μας προστατεύει συλλογικά από το χάος», επιμένει η βουλευτής (Renaissance) του Πα-ντε-Καλαί και πρώην υπουργός Αγκνές Πανιέ-Ρινασέ. «Η επιβολή πολιτικής τάξης απ’ έξω είναι αντίθετη στο διεθνές δίκαιο και είναι καταδικασμένη να αποτύχει», υπενθυμίζει, από την πλευρά της, η ευρωβουλευτής (Horizons) και πρώην υπουργός Ναταλί Λουαζό.

Η αμηχανία είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς ο Εμανουέλ Μακρόν, από την ανάληψη της εξουσίας, επαναλαμβάνει αδιάκοπα ότι δεν πρέπει να δίνεται, ιδίως προς τον παγκόσμιο νότο, η εντύπωση δύο μέτρων και δύο σταθμών στη γεωπολιτική και στο διεθνές δίκαιο.

Έτσι, δύο ημέρες αργότερα, στο υπουργικό συμβούλιο, επιχειρεί να διορθώσει την πορεία. Η «μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε» από τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας «δεν υποστηρίχθηκε ούτε εγκρίθηκε» από τη Γαλλία, διευκρινίζει, χωρίς ωστόσο να την καταδικάσει ρητά.

Στενός του συνεργάτης παραδέχεται ότι ο αρχηγός του κράτους αντέδρασε πιθανότατα υπερβολικά γρήγορα στις 3 Ιανουαρίου, θέλοντας να προλάβει τη συζήτηση για τη δημοκρατική μετάβαση στη Βενεζουέλα.

Η φωνή της Γαλλίας δεν ακούγεται πλέον

Όπως συνηθίζει, τις επόμενες ημέρες ο Εμανουέλ Μακρόν προβαίνει σε εκ των υστέρων αιτιολόγηση. «Δεν είμαστε εδώ για να θρηνούμε για την κατάσταση του κόσμου ή για να την σχολιάζουμε. Είμαστε εδώ για να δράσουμε», υπερασπίζεται τη στάση του στις 8 Ιανουαρίου, ενώπιον της διάσκεψης πρεσβευτριών και πρεσβευτών.

Για πολλούς έμπειρους παρατηρητές, η φωνή της Γαλλίας δεν έχει πλέον βαρύτητα. «Είμαστε η χώρα των δύο σπαθιών», θρηνεί ο Ζαν-Λουί Μπουρλάνζ. «Ο Μακρόν έχει μόνο ένα όπλο στο κυριαρχικό επίπεδο: τη πυρηνική ισχύ που κληρονόμησε», εκτιμά ο πρώην υποστηρικτής του Αλέν Μινκ. «Μόνο χάρη σε αυτήν εξακολουθεί να μετρά. Διαφορετικά, το διεθνές του βάρος θα ήταν μηδενικό».

Ένα σημάδι δεν αφήνει αμφιβολία: δεκαπέντε μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές, οι επίδοξοι διάδοχοι του κεντρώου μπλοκ παίρνουν, με πρωτόγνωρο τρόπο, αποστάσεις από τη διεθνή δράση του Εμανουέλ Μακρόν, που άλλοτε ήταν αδιαμφισβήτητη στο στρατόπεδό του. «Μας αρέσει να τυλιγόμαστε με την ιδέα της στρατηγικής αυτονομίας. Η μόνη αυτονομία που μας έχει απομείνει είναι η αυτονομία του σχολιασμού», κρίνει ο Εντουάρ Φιλίπ, πρόεδρος των Horizons. Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας του Renaissance, Γκαμπριέλ Ατάλ, είναι πεπεισμένος ότι «ο δρόμος της ισχύος» είναι πλέον ο μόνος που μπορεί να επιτρέψει «να υπερισχύσει ξανά το δίκαιο». Κάτι που οδηγεί τον ομότιμο καθηγητή του Sciences Po, Μπερτράν Μπαντί, στο συμπέρασμα: «Κανείς δεν θα μπορούσε να πει σήμερα τι είναι μια μακρονική εξωτερική πολιτική».

Το ουκρανικό παραμένει ένα από τα εμβληματικά παραδείγματα. Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει αναδείξει τον ρόλο της Γαλλίας στον «συνασπισμό των προθύμων», τη συμμαχία που δημιουργήθηκε για να προσφέρει εγγυήσεις ασφαλείας στο Κίεβο. Συνεδριάζοντας στις 6 Ιανουαρίου στο Παρίσι, εξασφάλισε την πρώτη σαφή δέσμευση των Αμερικανών για στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης μετά από μια υποθετική κατάπαυση του πυρός.

Περιθωριοποιήθηκε η Γαλλία στο παζάρι για τη Mercosur

Αυτή η διπλωματική επιτυχία επισκιάστηκε εν μέρει από την περιθωριοποίηση της Γαλλίας στις Βρυξέλλες στο θέμα της εμπορικής συμφωνίας με τη Mercosur, η οποία εγκρίθηκε από την πλειοψηφία των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης την Παρασκευή. Την προηγούμενη ημέρα, ο Εμανουέλ Μακρόν είχε επιβεβαιώσει ότι η Γαλλία θα ψήφιζε κατά της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τις τέσσερις χώρες της Νότιας Αμερικής (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη).

Ο ένοικος των Ηλυσίων, υπό την πίεση της αγροτικής κρίσης και των απειλών μομφής κατά της κυβέρνησης Λεκορνί, κατέληξε τελικά να ενταχθεί στο στρατόπεδο του «όχι», μαζί με την Ιρλανδία ή την Ουγγαρία. «Είναι σαφές σήμερα ότι η φωνή της Γαλλίας δεν ακούστηκε» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επισήμανε ο πρώην επίτροπος Τιερί Μπρετόν.

Το επεισόδιο αυτό καταδεικνύει πώς η απουσία πλειοψηφίας μετά τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης τον Ιούνιο του 2024 υπονομεύει την αξιοπιστία του Εμανουέλ Μακρόν στο διεθνές επίπεδο και στην εθνική σκηνή. Η εκτελεστική εξουσία, που ήλπιζε να εξασφαλίσει τη σταθερότητα της κυβέρνησης Λεκορκνί, δεν απέφυγε την κατάθεση δύο προτάσεων μομφής από την Ανυπότακτη Γαλλία και τον Εθνικό Συναγερμό.

Οργισμένος, ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας και ο πρωθυπουργός του, απειλούν τα κόμματα με διάλυση και πρόωρες βουλευτικές εκλογές που θα διεξαχθούν ταυτόχρονα με τις δημοτικές εκλογές, στις 15 και 22 Μαρτίου, εάν η κυβέρνηση ανατραπεί λόγω της Mercosur ή του προϋπολογισμού.

Η διάλυση θα εμφανιζόταν τότε ως μια έσχατη πράξη για να παραταθεί η «νομιμοποίηση» του Εμανουέλ Μακρόν, έννοια που διατυπώθηκε από τους καθηγητές δημοσίου δικαίου Ντενί Μπαρανζέ και Ολιβιέ Μπο στο έργο La dissolution de la Vᵉ République (Les petits matins, 2025). «Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν διαθέτει πλέον τη νομιμοποίηση που απαιτείται για να συμπεριφέρεται ως πολιτικός ηγέτης», υποστηρίζουν, αλλά επιμένει να «ενεργεί σαν να την είχε ακόμη».

Πηγή: Le Monde

Διαβάστε επίσης