Ισλανδία: Πώς το ρεκόρ ζέστης μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα «εποχή των παγετώνων»

Καθώς η Ισλανδία κατέγραψε το 2025 το θερμότερο έτος στην ιστορία της, οι επιστήμονες εκφράζουν έντονη ανησυχία για μια ενδεχόμενη ανατροπή: Την πιθανότητα μιας σύγχρονης εποχής παγετώνων στη Βόρεια Ευρώπη. Η απειλή εστιάζεται στην πιθανή κατάρρευση του Μεσημβρινού Ανατρεπόμενου Ρεύματος του Ατλαντικού (AMOC), ενός συστήματος ωκεάνιων ρευμάτων που μεταφέρει θερμότητα από τον νότο προς τον βορρά.

Το παράδοξο του 2025: Ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας

Σύμφωνα με την Ισλανδική Μετεωρολογική Υπηρεσία, η μέση εθνική θερμοκρασία πέρυσι ήταν 5,2°C, σημειώνοντας αύξηση 1,1°C σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.

Τον Μάιο του 2025, ένας καύσωνας 10 ημερών ανέβασε το θερμόμετρο στους 26,6°C στο αεροδρόμιο Egilsstaðir. Παρόλο που η βροχόπτωση ήταν κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας, οι επιστήμονες υπενθυμίζουν ότι για κάθε 1°C αύξησης της θερμοκρασίας, η ατμόσφαιρα συγκρατεί 7% περισσότερη υγρασία, οδηγώντας σε πιο έντονα φαινόμενα.

Η απειλή του AMOC: Γιατί φοβούνται οι επιστήμονες;

Η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνει το λιώσιμο των πάγων της Αρκτικής και της Γροιλανδίας. Η τεράστια εισροή γλυκού νερού στον ωκεανό κινδυνεύει να διαταράξει ή και να σταματήσει τη ροή του AMOC. Αν το ρεύμα αυτό καταρρεύσει - κάτι που έχει συμβεί ιστορικά πριν από 12.000 χρόνια - η Βόρεια Ευρώπη θα χάσει τη βασική πηγή θέρμανσής της.

Το σενάριο του «Γιγαντιαίου Παγετώνα»

Μια νέα έκθεση του Σκανδιναβικού Συμβουλίου (5 Φεβρουαρίου 2026) προειδοποιεί για ακραίες επιπτώσεις που έρχονται σε αντίθεση με την αναμενόμενη παγκόσμια άνοδο της θερμοκρασίας:

• Ακραίο ψύχος: Οι χειμερινές θερμοκρασίες στην Ισλανδία θα μπορούσαν να βυθιστούν στους -45°C.
• Πάγοι παντού: Θαλάσσιος πάγος ενδέχεται να περικυκλώσει τη χώρα για πρώτη φορά από την εποχή των Βίκινγκς.
• Η Ισλανδία ως παγετώνας: «Σε αυτό το σημείο, η Ισλανδία θα ήταν ένας γιγαντιαίος παγετώνας», δήλωσε χαρακτηριστικά η Hildigunnur Thorsteinsson, γενική διευθύντρια της Ισλανδικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας.

Η σοβαρότητα της κατάστασης οδήγησε το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Ισλανδίας να χαρακτηρίσει επίσημα την πιθανή κατάρρευση του AMOC ως κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια από τον Σεπτέμβριο του 2025.

Οι ερευνητές ζητούν:

• Δραστική μείωση εκπομπών: Όσο περισσότερο η θερμοκρασία ξεπερνά το όριο του 1,5°C, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να φτάσουμε σε σημείο χωρίς επιστροφή (tipping point).
• Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης: Δημιουργία ενός μηχανισμού που θα συνδυάζει δορυφορικές παρατηρήσεις και μοντέλα προσομοίωσης για την άμεση ενημέρωση των πολιτικών ηγεσιών.
• Ευρωπαϊκή συνεργασία: Ο νέος «Νόμος για τον Ωκεανό» της ΕΕ προσφέρει το πλαίσιο για τον συντονισμό αυτών των προσπαθειών.

Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι ο κίνδυνος κατάρρευσης του AMOC, που παλαιότερα θεωρούνταν ακραίο σενάριο φαντασίας, πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται ως μια υπαρκτή και σοβαρή απειλή για τη σταθερότητα της περιοχής.

Διαβάστε επίσης