Γαστρονομικός καυγάς Ελλάδας – Τουρκίας: Μαλώνουν για την προέλευση του πατσά
Εκνευρισμένοι οι Τούρκοι με το γεγονός ότι Έλληνας ιδιοκτήτης εστιατορίου θέλει να ενταχθεί ο πατσάς στη λίστα με τα παραδοσιακά και μοναδικά ελληνικά πιάτα
Snapshot
- Ο Δημήτρης Τσαρούχας, ιδιοκτήτης εστιατορίου στη Θεσσαλονίκη, προσπαθεί να καταχωρήσει τον πατσά στην UNESCO ως παραδοσιακό ελληνικό πιάτο με αναφορές από την ομηρική «Οδύσσεια».
- Η Τουρκία αντιδρά έντονα, διεκδικώντας ότι η σούπα «ισκέμπε» αποτελεί βασικό στοιχείο της τουρκικής κουλτούρας και ιστορίας αιώνων.
- Οι δύο πλευρές διαφωνούν ευρύτερα για την προέλευση και πολιτισμική ιδιοκτησία διαφόρων φαγητών, όπως ο καφές, τα ντολμαδάκια και ο μπακλαβάς.
- Ο Τσαρούχας υποστηρίζει ότι διαθέτει στοιχεία για την ελληνική καταγωγή του πατσά και καλεί τους Τούρκους να τεκμηριώσουν τους δικούς τους ισχυρισμούς.
- Τουρκικά μέσα και εστιάτορες τονίζουν ότι η σούπα είναι παραδοσιακή και μοναδική στους Τούρκους και καλούν την Τουρκία να προστατεύσει την πολιτισμική της κληρονομιά.
Μία έντονη αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων με αφορμή την προέλευση του πατσά ή ίσκεμπε, όπως αποκαλείται στα τουρκικά.
Ο Δημήτρης Τσαρούχας, ιδιοκτήτης ενός εστιατορίου στη Θεσσαλονίκη που ειδικεύεται στον πατσά, προσπαθεί να τον καταχωρήσει στην UNESCO ως ένα μοναδικό και παραδοσιακό πιάτο της Ελλάδας, το οποίο χρονολογείται από την εποχή της ομηρικής «Οδύσσειας».
Αυτό έχει πυροδοτήσει μια νέα διαμάχη με την Τουρκία, η οποία επίσης διεκδικεί τη σούπα ως δική της. Έλληνες και Τούρκοι διαφωνούν για όλα τα γαστρονομικά θέματα, από τον καφέ, τα ντολμαδάκια έως και το περίφημο μπακλαβά — κληρονομιά της ζωής υπό την οθωμανική κυριαρχία που διήρκεσε αιώνες.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Associated Press, οι Τούρκοι έχουν ξεσηκωθεί επειδή αποδίδουμε αποκλειστικά στους εαυτούς μας την πατρότητα της σούπας που αποκαλούν «ισκέμπε», η οποία, σύμφωνα με τους ίδιους, αποτελεί βασικό στοιχείο του πολιτισμού τους εδώ και αιώνες.
Ο Τσαρούχας δήλωσε στο Associated Press ότι έχει συγκεντρώσει ένα μεγάλο και λεπτομερές αρχείο με τη βοήθεια ενός τοπικού πολιτιστικού οργανισμού και της Λένας Οφλίδη, συγγραφέα του μοναδικού βιβλίου που καταγράφει την ιστορία της σούπας, με σκοπό να εντάξει το έδεσμα αυτό στην πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας.
Ο Τσαρούχας επισημαίνει ότι η συνταγή του πάτσα αναφέρεται στην «Οδύσσεια», και συγκεκριμένα στο γλέντι που ετοίμασε η Πηνελόπη, η σύζυγος του Οδυσσέα, για τους μνηστήρες την ημέρα που ο άντρας της επέστρεψε από το δεκαετές ταξίδι του. Μάλιστα εξήγησε ότι πρόκειται για κοιλιά βοδιού γεμισμένη με σουέτ – ζωικό λίπος που χρησιμοποιείται στη μαγειρική – και αίμα. «Αν αυτό δεν είναι πάτσας, τότε τι άλλο θα μπορούσε να είναι;» ρωτάει.
Αν και οι Τούρκοι ισχυρίζονται ότι η σούπα είναι δική τους εφεύρεση, ο Τσαρούχας δεν ανησυχεί. Λέει ότι είναι ευπρόσδεκτοι να δοκιμάσουν αν μπορούν να στηρίξουν τα λόγια τους με πράξεις.
«Κανείς δεν τους εμποδίζει να προσπαθήσουν. Πιστεύουμε ότι διαθέτουμε όλα τα εργαλεία για να πιστοποιήσουμε τον πατσά ως τέτοιον. Δεν έχουμε τίποτα να χωρίσουμε με τους γείτονές μας. Αντίθετα, η γεύση μας ενώνει», είπε ο Τσαρούχας.
Τι λένε οι Τούρκοι
Η ομοιότητα στη γεύση δεν είναι αυτό που έχει στο μυαλό του ο Αλί Τούρκμεν. Ο 59χρονος Τούρκος εστιάτορας υποστηρίζει ότι το πιάτο είναι ιστορικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικό των Τούρκων.
«Όπως και με το μπακλαβά και πολλά άλλα πράγματα, θέλουν να το διεκδικήσουν ως δικό τους», είπε ο Τούρκμεν σχετικά με την ελληνική αίτηση για την κυριότητα της σούπας. Και συνέχισε: «Αλλά πιθανότατα θα είναι δύσκολο για αυτούς να διεκδικήσουν κάτι που είναι μοναδικό για εμάς. Επειδή αποτελεί βασικό στοιχείο της κουλτούρας μας εδώ και αιώνες. Ο πατσάς είναι κάτι χαρακτηριστικό των Τούρκων».
Ο Αλί Οταμίς είναι υπεύθυνος της κουζίνας στο εστιατόριο του Τουρκμέν, Alem Iskembe, ένα κατάστημα που ειδικεύεται στη σούπα στην περιοχή Κιζιλτοπράκ της Κωνσταντινούπολης. Ενώ τόσο η ελληνική όσο και η τουρκική σούπα βασίζονται σε έναν πλούσιο ζωμό με σκόρδο, η τουρκική «ισκέμπε» χρησιμοποιεί αποκλειστικά πατσά.
Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης έχουν κατηγορήσει την Ελλάδα ότι «οικειοποιείται» πολιτισμικά ένα πιάτο που ανήκει στην Τουρκία. Το ειδησεογραφικό portal Onedio ανέφερε ότι ο ταξιδιώτης του 17ου αιώνα Εβλίγια Τσελεμπί, στο «Βιβλίο των Ταξιδιών» του, περιέγραψε πωλητές που πουλούσαν σούπα από πατσά και ποδαράκια στην Κωνσταντινούπολη και το φέρει ως απόδειξη ότι η σούπα έχει ιστορία 400 ετών στην Τουρκία.
Ο πελάτης στο εστιατόριο Alem Iskembe, Μουράτ Πατζίκ, δηλώνει κατηγορηματικά ότι η Τουρκία δεν πρέπει να επιτρέψει την κίνηση της Ελλάδας. «Δεν ξέρω ακριβώς ποιος είναι υπεύθυνος, αλλά πρέπει να ληφθούν μέτρα. Η σούπα από πατσά είναι ένα από τα πιάτα που πρέπει να προωθούμε στον κόσμο», είπε ο Πατζίκ.
Ο Ενγκίν Τσακάρ δήλωσε ότι οι Έλληνες αγωνίζονται μάταια για να διεκδικήσουν την κυριότητα του πιάτου. «Δεν νομίζω ότι η Ελλάδα κάνει το σωστό. Αυτό το πιάτο με τα εντόσθια προέρχεται από τους παππούδες μας, τις μητέρες μας», είπε.
Στην Ελλάδα, ο Χρήστος Μουσούλης έχει διαφορετική άποψη. Συχνός πελάτης του εστιατορίου Τσαρούχας λέει ότι ο πατσάς παρασκευάζεται με τον παραδοσιακό τρόπο στα ελληνικά σπίτια εδώ και γενιές.
«Δεν αμφιβάλλω ότι η γεύση του πατσά είτε ελληνικού είτε τουρκικού, τον οποίο δεν έχω δοκιμάσει- μπορεί να είναι παρόμοια, αλλά εμείς μεγαλώσαμε με τον ελληνικό πατσά», λέει.
