Explainer: Πώς λειτουργεί η Επιχείρηση Ελευθερία στα Στενά του Ορμούζ

Snapshot

• Οι ΗΠΑ έχουν ξεκινήσει την «Επιχείρηση Ελευθερία» για να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ και να επιτρέψουν τη διέλευση εμπορικών πλοίων υπό αμυντική «ομπρέλα» τους.
• Το Ιράν απάντησε με πυραυλικές και drone επιθέσεις κατά αμερικανικών και εμιρατιανών στόχων, διατηρώντας την απειλή για την ασφάλεια των διελεύσεων.
• Περίπου 2.000 πλοία με 20.000 ναυτικούς παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, πολλά από τα οποία αντιμετωπίζουν έλλειψη προμηθειών.
• Οι ΗΠΑ διαθέτουν σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή, αλλά δεν συνοδεύουν τα πλοία απευθείας, προσφέροντας πολυεπίπεδη αμυντική κάλυψη.
• Η ναυτιλιακή κοινότητα παραμένει επιφυλακτική λόγω της έλλειψης λεπτομερειών και της αβεβαιότητας για τη βιωσιμότητα και ασφάλεια της επιχείρησης.

Snapshot powered by AI

Δεύτερη ημέρα της «Επιχείρησης Ελευθερία» των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ αρχίζει σήμερα, Τρίτη με τον κίνδυνο μίας νέας ανάφλεξης με το Ιράν να είναι ορατός.

Τη Δευτέρα η εκεχειρία βρέθηκε σε τεντωμένο σχοινί καθώς οι ΗΠΑ άρχισαν τις προσπάθειες ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ για να επιτρέψουν τη διέλευση σε εκατοντάδες εμπορικά πλοία, που παραμένουν αποκλεισμένα στην περιοχή.

Το Ιράν εξαπέλυσε πυραυλική επίθεση κατά των αμερικανικών πολεμικών πλοίων χωρίς να υπάρξουν απώλειες. Μόλις η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι αμερικανική αντιτορπιλικά επιχειρούν στον Περσικό Κόλπο και δύο εμπορικά πλοία διέσχισαν με επιτυχία τα Στενά το Ιράν «απάντησε» με πυραύλους και drones κατά των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Μέχρι στιγμής λίγα πλοία εκμεταλλεύθηκαν την «Επιχείρηση Ελευθερία» για να διασχίσουν τα Στενά. Η επιφυλακτικότητα και ο σκεπτικισμός είναι έντονος μεταξύ των ναυτιλιακών εταιρειών και των αγορών, καθώς η Ουάσινγκτον δεν δίνει λεπτομέρειες της επιχείρησης. Μάλιστα οι αγορές τηρούν στάση αναμονής αλλά υπάρχει έντονη ανησυχία ότι η επιχείρηση δεν θα πετύχει να δώσει και πάλι στην παγκόσμια ναυτιλία την κρίσιμης σημασίας θαλάσσια οδό, την ώρα που η παγκόσμια οικονομία είναι προ των πυλών μίας νέας σοβαρής ενεργειακής κρίσης.

Εύλογα προκύπτει το ερώτημα ποια εταιρεία θα διακινδύνευε το πλήρωμα, το πλοίο της και ένα φορτίο εκατομμυρίων, καθώς η Τεχεράνη έχει ξεκαθαρίσει ότι θεωρεί παραβίαση της συμφωνίας εκεχειρίας το άνοιγμα του Ορμούζ.

Πόσα πλοία έχουν εγκλωβιστεί

Σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, έως και 20.000 ναυτικοί σε περίπου 2.000 πλοία έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο, μεταξύ των οποίων δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου, φορτηγά χύδην φορτίου, εμπορικά πλοία και κρουαζιερόπλοια.

Ορισμένα πλοία κατάφεραν να αποπλεύσουν από τα Στενά όταν αυτό άνοιξε για σύντομο χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Πολλά από τα πλοία έχουν εξαντλήσει τα αποθέματα τροφίμων, πόσιμου νερού, καυσίμων και άλλων προμηθειών, ανέφερε ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός.

Τι γνωρίζουμε για την Επιχείρηση Ελευθερία

Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), ο αμερικανικός στρατός έχει αναπτύξει αντιτορπιλικά με κατευθυνόμενα βλήματα, καθώς και περισσότερα από 100 αεροσκάφη και 15.000 στρατιωτικούς για να υποστηρίξουν την «Επιχείρηση Ελευθερία».

«Η υποστήριξή μας σε αυτή την αμυντική αποστολή είναι ουσιαστική για την περιφερειακή ασφάλεια και την παγκόσμια οικονομία, καθώς διατηρούμε επίσης τον ναυτικό αποκλεισμό», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο διοικητής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ.

Σε δηλώσεις του ο Αμερικανός ναύαρχος εξήγησε ότι τα πολεμικά πλοία των ΗΠΑ δεν συνοδεύουν τα εμπορικά πλοία αλλά άφησε να εννοηθεί ότι τους προσφέρεται μία «ομπρέλα» ασφαλείας. «Αν συνοδεύεις ένα πλοίο, παίζεις κατά κάποιον τρόπο ένας εναντίον ενός. Νομίζω ότι έχουμε μια πολύ καλύτερη αμυντική διάταξη σε αυτή τη διαδικασία, όπου διαθέτουμε πολλαπλά επίπεδα που περιλαμβάνουν πλοία, ελικόπτερα, αεροσκάφη, αερομεταφερόμενα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και ηλεκτρονικό πόλεμο», είπε ο επικεφαλής της CENTCOM. Και συνέχισε: «Έχουμε ένα πολύ ευρύτερο αμυντικό πακέτο από ό,τι θα είχαμε αν απλώς συνοδεύαμε».

Επιπλέον εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τις ιρανικές νάρκες στη θαλάσσια οδό. Ο Μπραντ Κούπερ δήλωσε ότι ο αμερικανικός στρατός είχε ανοίξει ένα πέρασμα στο στενό και είχε δημιουργήσει μια «αμυντική ομπρέλα» που περιλαμβάνει ελικόπτερα και μαχητικά αεροσκάφη για την προστασία των φορτηγών πλοίων.

Ο Τζόναθαν Χάκετ, που είναι ειδικός στις ειδικές επιχειρήσεις των Αμερικανών Πεζοναυτών και πράκτορας αντικατασκοπείας, δήλωσε στο Al Jazeera ότι, ακόμη και αν το ήθελε, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ δεν διαθέτει τα μέσα για να συνοδεύσει εκατοντάδες πλοία έξω από τα Στενά. «Υπάρχουν μόνο περίπου 12 πλοία του Πολεμικού Ναυτικού που θα μπορούσαν πραγματικά να αναλάβουν κάποιο είδος άμυνας αυτών των πλοίων. Πριν από τον πόλεμο, υπήρχαν πάνω από 100 διελεύσεις την ημέρα μέσω του Στενού του Ορμούζ. Τα μαθηματικά απλά δεν βγαίνουν», είπε ο Χάκετ.

Παράλληλα ο διοικητής της CENTCOM ανέφερε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις με ελικόπτερα Apache και SH-60 Seahawk επιτέθηκαν και κατέστρεψαν 6 ιρανικά σκάφη αφού το Ιράν επιτέθηκε με πολλαπλούς πυραύλους κρουζ, drones και σκάφη.

Οι ΗΠΑ επιχειρούν να πείσουν τα πλοία να ταξιδέψουν

Σύμφωνα με τον ναύαρχο Μπραντ Κούπερ οι ΗΠΑ έχουν επικοινωνήσει με αρκετά πλοία σε μία προσπάθεια να «ενθαρρύνουν» την κίνηση μέσω των Στενών. «Τα πλοία που βρίσκονται επί του παρόντος στον Περσικό Κόλπο εκπροσωπούν 87 χώρες από ολόκληρο τον κόσμο και όπως ανέφερε ο Πρόεδρος, είναι απλώς ουδέτεροι και αθώοι περαστικοί. Τις τελευταίες 12 ώρες έχουμε επικοινωνήσει με δεκάδες πλοία και ναυτιλιακές εταιρείες για να ενθαρρύνουμε την κίνηση δια μέσου των Στενών του Ορμούζ σύμφωνα με την πρόθεση του Προέδρου να συμβάλει στην ασφαλή καθοδήγηση των πλοίων μέσα από τον στενό εμπορικό διάδρομο», υπογράμμισε ο Αμερικανός ναύαρχος.

Επιπλέον τόνισε ότι οι ΗΠΑ έχουν το ξεκάθαρο πλεονέκτημα στα Στενά. «Η διάκριση από τη δική μου οπτική γωνία είναι καθαρή. Οι αμερικανικές δυνάμεις βοηθούν την διεθνή κοινότητα να αποκαταστήσει την ροή του παγκόσμιου εμπορίου την ώρα που οι Φρουροί της Επανάστασης από την άλλη, κάνουν ό,τι μπορούν για να τρομοκρατήσουν και να απειλήσει την εμπορική ναυτιλία. Η επιχειρησιακή αξιολόγησή μου συνολικά είναι ότι ο αμερικανικός στρατός έχει το ξεκάθαρο πλεονέκτημα. Έχουμε μία τεράστια στρατιωτική ισχύ και δύναμη πυρός συγκεντρωμένες μέσα και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε ο επικεφαλής της CENTCOM.

Επιμένει το Ιράν

Η ιρανική στρατιωτική διοίκηση δήλωσε τη Δευτέρα ότι τα πλοία πρέπει να συντονίζονται με την Τεχεράνη για να διέρχονται από το στενό και προειδοποίησε ότι «οποιαδήποτε ξένη στρατιωτική δύναμη — ειδικά ο επιθετικός αμερικανικός στρατός — που σκοπεύει να πλησιάσει ή να εισέλθει στα Στενά του Ορμούζ θα αποτελέσει στόχο», ανέφερε η κρατική τηλεόραση του Ιράν.

Τόσο ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ όσο και ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ προειδοποίησαν το Ιράν να μην τα βάλει με τα αμερικανικά πολεμικά πλοία.
Φορείς της ναυτιλιακής αγοράς παραμένουν επιφυλακτικοί και αναφέρουν ότι η κατάσταση ασφαλείας παραμένει αμετάβλητη. Ο Τζάκομπ Λάρσεν, επικεφαλής ασφάλειας του Baltic and International Maritime Council, ενός κορυφαίου εμπορικού ναυτιλιακού ομίλου, δήλωσε ότι δεν έχουν εκδοθεί επίσημες οδηγίες ή λεπτομέρειες σχετικά με την αμερικανική πρωτοβουλία προς τον κλάδο.

Χωρίς τη συγκατάθεση του Ιράν για ασφαλή διέλευση, «δεν είναι προς το παρόν σαφές εάν η ιρανική απειλή κατά των πλοίων μπορεί να μετριαστεί ή να κατασταλεί», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Τζάκομπ Λάρσεν, επικεφαλής ασφάλειας και προστασίας του BIMCO.

Ο Λάρσεν αμφισβήτησε το κατά πόσον η αμερικανική επιχείρηση είναι βιώσιμη μακροπρόθεσμα ή έχει σχεδιαστεί ως περιορισμένης διάρκειας, και ανέφερε ότι υπάρχει «κίνδυνος να ξεσπάσουν εκ νέου εχθροπραξίες» αν προχωρήσει. «Δεν υπάρχει μεγάλη σαφήνεια αυτή τη στιγμή», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος των Ηνωμένων Εθνών Στεφάν Ντουζάρικ.

Το Κοινό Κέντρο Ναυτιλιακών Πληροφοριών συμβούλεψε τα πλοία να διασχίζουν το στενό στα ύδατα του Ομάν, αναφέροντας ότι οι ΗΠΑ έχουν δημιουργήσει μια «περιοχή ενισχυμένης ασφάλειας». Προειδοποίησε ότι η διέλευση κοντά στις συνήθεις διαδρομές «πρέπει να θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη λόγω της παρουσίας ναρκών που δεν έχουν ελεγχθεί πλήρως και δεν έχουν εξουδετερωθεί».

Το κέντρο προέτρεψε τους ναυτικούς να συντονιστούν στενά με τις αρχές του Ομάν «λόγω του αναμενόμενου υψηλού όγκου κυκλοφορίας». Ωστόσο δεν επιβεβαιώθηκαν οι προβλέψεις καθώς μόλις δύο πλοία διέσχισαν τα Στενά τη Δευτέρα.

Διαβάστε επίσης