Independent: Tα $24 δισ που μπλοκάρουν την ειρηνευτική συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν

Snapshot

• Η διαφωνία για την απελευθέρωση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων αξίας περίπου 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων αποτελεί το κύριο εμπόδιο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
• Το Ιράν ζητά την άμεση αποδέσμευση αυτών των κεφαλαίων, που είναι παγιδευμένα κυρίως σε τράπεζες του Κατάρ, ως προϋπόθεση για τη συνέχιση των συνομιλιών.
• Οι ΗΠΑ ανησυχούν ότι η απελευθέρωση των κεφαλαίων χωρίς περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα θεωρηθεί πολιτική ήττα και θα μειώσει την αμερικανική επιρροή.
• Τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν παγκοσμίως εκτιμώνται σε περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί σε ένα σημαντικό μέρος του ΑΕΠ της χώρας.
• Οι ΗΠΑ επιμένουν στη μη απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν και στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού, ενώ το Ιράν ζητά εγγυήσεις για την κυριαρχία του και τον τερματισμό περιφερειακών συγκρούσεων.

Snapshot powered by AI

Η εύθραυστη εκεχειρία στη Μέση Ανατολή δοκιμάστηκε εκ νέου αυτή την εβδομάδα, καθώς το Ιράν κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι παραβίασαν τη συμφωνία πλήττοντας στόχους κοντά στα αμφισβητούμενα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ έχει υποβαθμίσει τις συγκρούσεις στο έδαφος, ή αλλιώς στο νερό, καθώς και οι δύο πλευρές συνεχίζουν να ανταλλάσσουν τροποποιήσεις σε γενικές προτάσεις για τον τερματισμό του πολέμου, με επίκεντρο ένα μνημόνιο κατανόησης που θα ανοίξει το δρόμο για πιο ολοκληρωμένες διαπραγματεύσεις.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι το Ιράν πρέπει να εγκαταλείψει κάθε ελπίδα να αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, ενώ το Ιράν επιδιώκει εγγυήσεις για την κυριαρχία του, τον τερματισμό του πολέμου στον Λίβανο και την άρση του επώδυνου ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ που εμποδίζει τα λιμάνια του.

Αλλά πίσω από τα κύρια ζητήματα, μια πηγή κοντά στις διαπραγματεύσεις δήλωσε στο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars ότι το τελευταίο σημείο τριβής που πρέπει να συμφωνηθεί αφορά περίπου 24 δισεκατομμύρια δολάρια σε ιρανικά κεφάλαια που έχουν παγώσει σε τράπεζες σε όλο τον κόσμο. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν για τον τερματισμό του τρίμηνου πολέμου, το Ιράν αναμένεται να προσπαθήσει να ανακτήσει περίπου το ένα τέταρτο των παρακρατημένων πληρωμών που έχουν αποθηκευτεί στο εξωτερικό.

Αλλά οι σύμμαχοι του Τραμπ προειδοποιούν ότι μια τέτοια παραχώρηση θα είχε πολιτικό κόστος για τις ΗΠΑ, καθώς θα έμοιαζε πολύ με νίκη για το Ιράν και θα αποδυνάμωνε την αμερικανική επιρροή.

Ποια είναι τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία;

Το Ιράν επιβαρύνεται εδώ και καιρό από τις δυτικές κυρώσεις, οι οποίες περιορίζουν την ικανότητά του να αποκομίζει έσοδα από το επικερδές εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου. Υπάρχουν πρωτογενείς κυρώσεις, με τις οποίες μια χώρα ή ένα μπλοκ που επιβάλλει κυρώσεις, όπως η ΕΕ, απαγορεύει στις εταιρείες και τους πολίτες της να συνεργάζονται με το Ιράν. Και έπειτα, υπάρχουν δευτερογενείς κυρώσεις, ή εξωεδαφικές κυρώσεις, οι οποίες απαγορεύουν σε οντότητες σε τρίτες χώρες να συνεργάζονται με την Τεχεράνη.

Οι δευτερεύουσες κυρώσεις της Ουάσινγκτον έχουν οδηγήσει εταιρείες να αναστείλουν τις πληρωμές προς την Τεχεράνη, καθώς οι διεθνείς τραπεζικοί περιορισμοί έχουν καταστήσει τις μεταφορές παράνομες σύμφωνα με τους κανόνες που έχει θεσπίσει το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ.

Για παράδειγμα, το Ιράν έχει ζητήσει την αποδέσμευση 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων που βρίσκονται τώρα στο Κατάρ. Αυτά τα κεφάλαια προέρχονται από πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου στη Νότια Κορέα, τα οποία είχαν μπλοκαριστεί σε νοτιοκορεατικές τράπεζες μετά την επανεπιβολή κυρώσεων από τον Τραμπ στο Ιράν το 2018 και την ακύρωσή της συμφωνίας με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Το ποσό αυτό επρόκειτο να αποδεσμευθεί το 2023, υπό την προεδρία του Τζο Μπάιντεν, στο πλαίσιο ανταλλαγής κρατουμένων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, προτού ουσιαστικά παγώσει ξανά μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ από τη Χαμάς, σύμμαχο του Ιράν.

Οι ιθύνοντες εκτιμούν ότι υπάρχουν παγωμένα περιουσιακά στοιχεία αξίας περίπου 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε όλο τον κόσμο, που αντιπροσωπεύουν ανάμεσα στο ένα τρίτο και το ένα τέταρτο του ΑΕΠ του Ιράν. Αυτά διατηρούνται κυρίως μεταξύ Κίνας, Ινδίας, Ιαπωνίας, Κατάρ και Ιράκ, με μικρότερες ποσότητες δεσμευμένες στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Τι θέλει το Ιράν;

Μια πηγή που φέρεται να έχει άμεση γνώση των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων δήλωσε στο Iran International την περασμένη εβδομάδα ότι το Ιράν επιδιώκει την άμεση αποδέσμευση 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται στο Κατάρ ως προϋπόθεση για τη συνέχιση των συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πηγή με γνώση των συνομιλιών δήλωσε στη συνέχεια στο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim την Τρίτη ότι το Ιράν ήθελε να απελευθερωθούν 24 δισεκατομμύρια δολάρια σε κεφάλαια στο πλαίσιο ενός μνημονίου συνεννόησης, το οποίο θα άνοιγε το δρόμο για πιο ολοκληρωμένες συνομιλίες. Το πρακτορείο ανέφερε ότι ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχάμεντ Μπακρ Καλιμπάφ, ταξίδεψε στο Κατάρ για να καταλήξει σε συμφωνία με στόχο την εφαρμογή αυτού του αιτήματος.

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars, επικαλούμενο μια πηγή, ανέφερε ότι τα κεφάλαια ήταν το τελευταίο σημείο τριβής στη συμφωνία. Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων ISNA ανέφερε ότι οι διαπραγματεύσεις στο Κατάρ ήταν «συνολικά θετικές». «Η απαίτησή μας είναι η απελευθέρωση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων – όχι στο μέλλον, αλλά τώρα», δήλωσε στην Telegraph ένας άλλος Ιρανός αξιωματούχος που βρίσκεται κοντά στις διαπραγματεύσεις . «Καμία διαπραγμάτευση δεν είναι δυνατή χωρίς την κατάθεση των δεσμευμένων κεφαλαίων του Ιράν».

Ο Φρέντερικ Σνάιντερ, ανώτερος συνεργάτης στο Συμβούλιο Παγκόσμιων Υποθέσεων της Μέσης Ανατολής, δήλωσε στο Al Jazeera ότι η απελευθέρωση των περιουσιακών στοιχείων θα ήταν «ένα πολύ σημαντικό ποσό» για μια κοινωνία που «υποφέρει από δεκαετίες κυρώσεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ». «Το Ιράν σίγουρα έχει άμεση ανάγκη για τα περιουσιακά στοιχεία, αλλά δεδομένης της χαοτικής ιστορίας των κυρώσεων και της έλλειψης ειδικών από την αμερικανική πλευρά για να διαπραγματευτούν τις λεπτομέρειες, το Ιράν είναι σκεπτικό», εκτίμησε.

Τι λένε οι ΗΠΑ;

Μέχρι στιγμής, όχι πολλά. Η κυβέρνηση Τραμπ ήταν επιφυλακτική τις τελευταίες εβδομάδες για τα στοιχεία και τις λεπτομέρειες των όρων για τον τερματισμό του πολέμου. Ο Τραμπ επιμένει ότι το Ιράν δεν μπορεί να έχει πυρηνικά όπλα και απαιτεί το άνοιγμα του Ορμούζ. Η κυβέρνησή του έχει επίσης επιδιώξει να εντάξει στην ημερήσια διάταξη τις λειτουργίες του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν - βαλλιστικούς πυραύλους, υποστήριξη σε περιφερειακές ομάδες πληρεξουσίων - στις συνομιλίες πριν από τον πόλεμο. Ωστόσο, έχει γίνει λιγότερη αναφορά στην προοπτική εγκατάλειψης παγωμένων κεφαλαίων.

Τον Απρίλιο, ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι οι ΗΠΑ είχαν συμφωνήσει να απελευθερώσουν παγωμένα περιουσιακά στοιχεία που διατηρούνται στο Κατάρ, αλλά ένας Αμερικανός αξιωματούχος αντέκρουσε γρήγορα αυτόν τον ισχυρισμό.

Μια άλλη πηγή ανέφερε ότι η Ουάσινγκτον συμφώνησε να αποδεσμεύσει 6 δισεκατομμύρια δολάρια από κεφάλαια που κατείχε στο Κατάρ. Σύμμαχοι του Τραμπ δήλωσαν στην εφημερίδα Telegraph ότι η μεταφορά δισεκατομμυρίων παγωμένων περιουσιακών στοιχείων πριν το Ιράν συμφωνήσει να περιορίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα, θα φαινόταν σαν ανταμοιβή για το καθεστώς και δεν θα άρεσε στη βάση των υποστηρικτών του. «Είναι μια συμφωνία που δεν μπορεί να αποδεχτεί», δήλωσε στην εφημερίδα μια πηγή κοντά στον πρόεδρο.

Διαβάστε επίσης