NATO 3.0: Η κρίσιμη Σύνοδος στην Άγκυρα με τον «απρόβλεπτο» Τραμπ και τους επιφυλακτικούς Ευρωπαίους

Snapshot

• Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα επικεντρώνεται στις αμυντικές δαπάνες, την αμυντική βιομηχανία και τη στήριξη προς την Ουκρανία, με τους Ευρωπαίους να παρουσιάζουν αυξημένα κονδύλια αλλά να τονίζουν τη χρονική απόσταση μέχρι την πλήρη ανεξαρτησία στην άμυνα.
• Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ αναμένεται να δεσμευτούν για περαιτέρω στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, με προϋπολογισμό 70 δισ. ευρώ για το 2026 και διατήρηση ισοδύναμων επιπέδων το 2027.
• Η Τουρκία θα επιδιώξει την ανάδειξη της αμυντικής βιομηχανίας της και την άρση περιορισμών στο εμπόριο αμυντικού εξοπλισμού, ενώ ο Ερντογάν θα πιέσει για άρση αμερικανικών κυρώσεων και επαναφορά στο πρόγραμμα F35.

Snapshot powered by AI

Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ θα συγκεντρωθούν στην Άγκυρα για μια Σύνοδο Κορυφής την Τρίτη και την Τετάρτη, εν μέσω πιέσεων από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στην Ευρώπη να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες και μετά από μήνες συγκρούσεων για τον πόλεμο στο Ιράν και τη Γροιλανδία.

Οι συχνές επικρίσεις του προέδρου των ΗΠΑ προς το ΝΑΤΟ, μαζί με την ανακοίνωση της απόσυρσης αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη έχουν πυροδοτήσει την ανησυχία των Ευρωπαίων.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ασκήσει πιέσεις στην Ευρώπη να αυξήσει τις επενδύσεις στον τομέα της άμυνας και να αναλάβει την κύρια ευθύνη για την άμυνα της ηπείρου.

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αναμένεται να επικεντρωθεί σε τρία βασικά θέματα: τις επενδύσεις στην άμυνα, την αμυντική βιομηχανία και τη στήριξη προς την Ουκρανία. Οι συζητήσεις θα είναι εστιασμένες σε ζητήματα επί του πεδίου και οι Ευρωπαίοι αναμένεται να χρησιμοποιήσουν σε υπεράσπιση των θέσεων τους τα στοιχεία των αμυντικών δαπανών που θα δοθούν πριν την Σύνοδο. Σε αυτά αναμένεται να φανεί ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πράγματι έχουν αυξήσει τα κονδύλια για την άμυνα τους και πλησιάζουν το όριο του 5% που έχει θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ.

Ωστόσο οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να τονίσουν στην αμερικανική πλευρά ότι από την απελευθέρωση των κονδυλίων για την άμυνα μέχρι την πραγματική αγορά αμυντικού και πολεμικού εξοπλισμού υπάρχει μία μεγάλη χρονική απόσταση. Με απλά λόγια αν και η Ευρώπη ξοδεύει περισσότερα δεν είναι σε θέση ακόμη να αναλάβει μόνη της την ασφάλεια της και να δει τα αμερικανικά στρατεύματα να αποχωρούν από τις ευρωπαϊκές χώρες, όπως έχει εξαγγείλλει ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ.

«Το 2025, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς αύξησαν τις επενδύσεις τους σε βασικές αμυντικές ανάγκες κατά περισσότερα από 139 δισ. δολάρια», αναμένεται να δηλώσουν οι ηγέτες σε μια διακήρυξη της συνόδου κορυφής, σύμφωνα με κείμενο στο οποίο είχε πρόσβαση το Reuters.

«Χτίζουμε το μέλλον: μια ισχυρότερη Ευρώπη σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ — μια εκσυγχρονισμένη Συμμαχία. Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς, σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνα της Συμμαχίας», αναμένεται να δηλώσουν οι ηγέτες του ΝΑΤΟ.

Στη Σύνοδο θα παραστούν ηγέτες από τα 32 κράτη μέλη του ΝΑΤΟ, μεταξύ των οποίων και ο Τραμπ. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας Λι Τζε Μιουνγκ, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να συμμετάσχουν σε δείπνο με τους ηγέτες του ΝΑΤΟ το βράδυ της Τρίτης.

Επίσης στην Άγκυρα, οι υπουργοί Εξωτερικών του ΝΑΤΟ αναμένεται να συναντηθούν με τους ομολόγους τους από το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς και να συμμετάσχουν σε δείπνο-συζήτηση με τον υπουργό Εξωτερικών της Ουκρανίας και την επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλας. Οι υπουργοί Άμυνας του ΝΑΤΟ πρόκειται επίσης να πραγματοποιήσουν συνομιλίες με υπουργούς από την Αυστραλία, την Ιαπωνία, τη Νέα Ζηλανδία και τη Νότια Κορέα.

Τι προβλέπεται για την Ουκρανία

Τα μέλη του ΝΑΤΟ αναμένεται να επιβεβαιώσουν τη στήριξή τους προς την Ουκρανία και να δεσμευτούν για περαιτέρω βοήθεια.

«Για το 2026, οι σύμμαχοι δεσμεύονται να διαθέσουν 70 δισ. ευρώ σε στρατιωτικό εξοπλισμό, βοήθεια και εκπαίδευση για την Ουκρανία και επιβεβαιώνουν τις κυριαρχικές τους δεσμεύσεις για τη διατήρηση τουλάχιστον ισοδύναμων επιπέδων το 2027», αναμένεται να δηλώσουν οι ηγέτες, σύμφωνα με το ίδιο κείμενο.

Μέρος της χρηματοδότησης θα προέλθει από υφιστάμενες διμερείς δεσμεύσεις και από μια δανειακή διευκόλυνση της ΕΕ που ‌παρέχει 60 δισεκατομμύρια ευρώ ⁠για επενδύσεις και προμήθειες στον τομέα της άμυνας της Ουκρανίας για την περίοδο 2026-2027. Δεν αναμένεται να συνεισφέρουν στη χρηματοδότηση οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο τομέας της αμυντικής βιομηχανίας

Η Σύνοδος Κορυφής του 2025 επικεντρώθηκε στο να υπάρξει συμφωνία για την αύξηση των αμυντικών δαπανών. Ωστόσο φέτος οι αξιωματούχοι επιθυμούν η συνάντηση να εστιάσει στην αύξηση της παραγωγής όπλων και στην ενίσχυση της καινοτομίας στον τομέα της άμυνας.

Η συμμαχία θα διοργανώσει ένα φόρουμ για την αμυντική βιομηχανία στην Άγκυρα την Τρίτη, όπου θα ανακοινωθούν συμφωνίες αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Ο φόβος των Ευρωπαίων για το Ιράν

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία ότι ο πόλεμος στο Ιράν, καθώς και η ενόχληση του Τραμπ απέναντι στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για την αντίδρασή τους σε αυτόν, ενδέχεται να επισκιάσουν τη Σύνοδο.

Ήδη τόσο ο Τραμπ όσο και μέλη της αμερικανικής κυβέρνησης έχουν επικρίνει με σκληρά λόγια τους Ευρωπαίους ηγέτες για το γεγονός ότι δεν βοήθησαν τις ΗΠΑ στον πόλεμο εναντίον του Ιράν. Μάλιστα ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ σε συνάντηση με τους ομολόγους του στο ΝΑΤΟ στις 18 Ιουνίου είπε ότι ήταν «ντροπιαστικό» που οι σύμμαχοι των ΗΠΑ δεν βοήθησαν όταν κλήθηκαν για τον πόλεμο και υποστήριξε ότι το παλιό ΝΑΤΟ ή το «ΝΑΤΟ 2.0», όπως το αποκάλεσε, «ήταν για τζαμπατζήδες».

Οι Ευρωπαίοι αναμένεται να επιχειρήσουν να αποφύγουν τη σύγκρουση με τον Τραμπ για το Ιράν και να δηλώσουν την πάγια θέση τους ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει να αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα και πρέπει να σεβαστεί πλήρως την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Η ατζέντα της Τουρκίας

Η Τουρκία θα επιδιώξει να αναδείξει τις αυξανόμενες δυνατότητες της αμυντικής βιομηχανίας της και να επαναλάβει το μακροχρόνιο αίτημά της προς τα μέλη της Συμμαχίας να άρουν όλους τους περιορισμούς στο εμπόριο αμυντικού εξοπλισμού στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα επιδιώξει επίσης να φέρει πιο κοντά συμμάχους, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, στα θέματα αγοράς συστημάτων πυραυλικής άμυνας SAMP/T και σε άλλες μορφές συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.

Στις διμερείς συνομιλίες με τον Τραμπ, ο Ερντογάν αναμένεται να τονίσει τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ Άγκυρας και Ουάσιγκτον, ενώ θα ασκήσει πιέσεις για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και την επαναφορά της πρόσβασης στο πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών F-35.

Ο απρόβλεπτος παράγοντας Τραμπ

Η αμερικανική πλευρά αναμένεται να ξεδιπλώσει και το όραμα της γι’ αυτό που ο Χέγκσεθ αποκάλεσε το «ΝΑΤΟ 3.0» στο οποίο οι δαπάνες για την άμυνα θα μοιράζονται ισομερώς ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ευρώπη.

Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται αρχικά να σκεφτόταν να μην συμμετάσχει στη Σύνοδο εξαιτίας των τελευταίων τριβών με τους Ευρωπαίους. Ωστόσο φαίνεται ότι πείστηκε καθώς διατηρεί εξαιρετικά καλές σχέσεις με τον Ταγίπ Ερντογάν αλλά και τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.

Το ΝΑΤΟ, όμως, εκτός από στρατιωτική είναι και πολιτική συμμαχία. Στόχος τους είναι να παρουσιαστεί ένα ενιαίο μέτωπο, που θα αποτελέσει μήνυμα προς τη Μόσχα, παρά τους κλυδωνισμούς εντός της Συμμαχίας τους τελευταίους μήνες.

Έτσι οι Ευρωπαίοι ηγέτες νιώθουν αισιόδοξοι για τους αριθμούς που θα παρουσιαστούν στις αμυντικές δαπάνες και αναμένουν να δουν αν θα ξεκαθαρίσει το τοπίο με τα αμερικανικά στρατεύματα στην Ευρώπη. Μετά από διάφορα αντικρουόμενα μηνύματα για το πόσο θα μειωθούν και σε ποιες χώρες επιθυμούν να δουν ποιος είναι ο αμερικανικός σχεδιασμός.

Εκείνο που προβληματίζει τους Ευρωπαίους φαίνεται ότι είναι ο ίδιος ο Τραμπ και η συμπεριφορά του, αν δηλαδή ο Αμερικανός πρόεδρος εκφράσει τελικά δυσαρέσκεια για άλλα θέματα ή πυροδοτήσει εντάσεις στη Σύνοδο. Διπλωμάτης είπε στην ιστοσελίδα euractiv ότι πολλά θα εξαρτηθούν από την διάθεση του Τραμπ καθώς «είναι ο μπαλαντέρ» της Συνόδου.

Διαβάστε επίσης