Αυτοί είναι οι 7 δελφίνοι του Πούτιν: Πώς μυστικές υπηρεσίες και ρωσική ελίτ καθορίζουν τον διάδοχο

Snapshot

• Το κόμμα «Ενωμένη Ρωσία» αναμένεται να διατηρήσει την πλειοψηφία στη Δούμα, όπως συμβαίνει τα τελευταία 25 χρόνια, χωρίς εκπλήξεις στις εκλογές.
• Ο Μιχαήλ Μισούστιν, πρωθυπουργός και τεχνοκράτης, είναι ο πρώτος στη σειρά διαδοχής, αλλά περιορίζεται η επιρροή του από την έλλειψη σχέσεων με τις υπηρεσίες ασφαλείας.
• Ο Αλεξέι Ντούμιν, πρώην σωματοφύλακας του Πούτιν και έμπειρος στον στρατιωτικό τομέα, θεωρείται σοβαρός υποψήφιος λόγω της στενής σχέσης του με τον Ρώσο ηγέτη.
• Ο Ντμίτρι Πατρουσέφ, γιος πρώην επικεφαλής της FSB και αναπληρωτής πρωθυπουργός, αντιπροσωπεύει τη νέα γενιά των «ρετζεντ» των υπηρεσιών ασφαλείας.
• Ο Σεργκέι Κιριένκο έχει σημαντική επιρροή στη διαμόρφωση της νέας πολιτικής ελίτ της Ρωσίας μέσω προγραμμάτων ανάπτυξης και της διαχείρισης κρίσιμων πολιτικών ζητημάτων.

Snapshot powered by AI

Σε μία εκλογική διαδικασία που δεν αναμένονται εκπλήξεις, το κόμμα της «Ενωμένης Ρωσίας» το οποίο εδώ και πολύ καιρό υποστηρίζει τον σύγχρονο «αιώνιο ηγέτη» της χώρας, Βλαντιμίρ Πούτιν αναμένεται να εξασφαλίσει και πάλι την πλειοψηφία στη Δούμα, την κάτω βουλή του Κοινοβουλίου, όπως συμβαίνει τα τελευταία 25 χρόνια.

Σε κάθε εκλογική αναμέτρηση ένα είναι το βασικό ερώτημα που τίθεται, αλλά η απάντησή του δεν είναι σαφής, καθώς ο Ρώσος ηγέτης αποφεύγει να ανοίξει τα χαρτιά του για την επόμενη μέρα της Ρωσίας. Είναι ήδη 73 ετών και η χώρα χωρίς ορισμένο διάδοχο.

Αντίθετα, η Ρωσία κυβερνάται από φατρίες που εκπροσωπούν τις υπηρεσίες ασφαλείας, τον στρατό και τις ανταγωνιστικές επιχειρηματικές ελίτ. Και ενώ ορισμένοι, τουλάχιστον μεταξύ των αντιπολιτευόμενων, λαχταρούν την εποχή μετά τον Πούτιν, είναι πολύ πιο πιθανό ο διάδοχός του, στην αιφνίδια περίπτωση που χρειαστεί να αντικατασταθεί ο Ρώσος ηγέτης, λόγω ανικανότητας ή θανάτου, να είναι πιστό αντίγραφό του.

Επτά πρόσωπα συγκεντρώνουν τις πιθανότητες να διαδεχθούν τον Ρώσο πρόεδρο και η Washigton Post, δίνει τις πιθανότητες και το who is who του κάθε υποψηφίου για τη μετά Πούτιν εποχή.

Μιχαήλ Μισούστιν

Ο πρώτος στην επίσημη σειρά διαδοχής είναι ο 60χρονος πρωθυπουργός Μιχαήλ Μισούστιν, ο οποίος, σύμφωνα με το ρωσικό σύνταγμα, αναλαμβάνει αυτόματα την προεδρία σε περίπτωση ανάγκης· έτσι ακριβώς ο Πούτιν έγινε προσωρινός πρόεδρος μετά την παραίτηση του Μπόρις Γέλτσιν στις 31 Δεκεμβρίου 1999. Όταν ο Μισούστιν διορίστηκε το 2020, θεωρήθηκε μια καθαρά ρεαλιστική επιλογή: ένας τεχνοκράτης που είχε διευθύνει την Ομοσπονδιακή Φορολογική Υπηρεσία με τη φήμη ενός αποτελεσματικού αλλά απολιτικού διαχειριστή, γνωστού στους επιχειρηματικούς κύκλους αλλά σε μεγάλο βαθμό άγνωστου στους Ρώσους.

Η έλλειψη πολιτικού βάρους τον ξεχώριζε από τους υπόλοιπους. Δεν είχε κομματική ταυτότητα, δεν είχε δημόσια προβολή, δεν ανήκε στις ελίτ των υπηρεσιών ασφαλείας που ήταν κοντά στον Πούτιν και δεν είχε δείξει ποτέ μεγάλο ενδιαφέρον για την ανάληψη υψηλότερων θέσεων. Αυτός ο συνδυασμός τον καθιστούσε μια επιλογή χαμηλού κινδύνου. Έκτοτε, η αρμοδιότητα του Μισούστιν, κυρίως σε οικονομικά θέματα, έχει διευρυνθεί, και του ανατέθηκε η ηγεσία ενός συμβουλίου αρμόδιου για την προμήθεια στρατιωτικού υλικού. Ωστόσο, για τον πιο σημαντικό τομέα —την ελίτ των υπηρεσιών ασφαλείας, γνωστή ως «σιλόβικι», η οποία ασκεί τεράστια επιρροή στην εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια—, παραμένει ένας ξένος, γεγονός που θα μπορούσε να περιορίσει τις πιθανότητές του να καταλάβει την υψηλότερη θέση.

Αλεξέι Ντούμιν

Ο Αλεξέι Ντιούμιν, 54 ετών, πρώην σωματοφύλακας του Πούτιν, ο οποίος εντάχθηκε στην ομάδα ασφαλείας του προέδρου το 1999 και πέρασε χρόνια στην Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας, ανέβηκε στην ιεραρχία μέχρι να καταλάβει καίριες θέσεις στον τομέα της ασφάλειας και του στρατού, γεγονός που τον καθιστά έναν από τους πιο «μάχιμους» υποψηφίους. Διετέλεσε αναπληρωτής διευθυντής της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, της GRU, και ηγήθηκε των Ρωσικών Δυνάμεων Ειδικών Επιχειρήσεων, όπου επέβλεψε την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014. Στη συνέχεια, κατείχε το αξίωμα του αναπληρωτή υπουργού Άμυνας. Διορίστηκε κυβερνήτης της Τούλα το 2016 και γραμματέας του Συμβουλίου της Επικρατείας το 2024.

Εδώ και καιρό, ο Ντιούμιν θεωρείται σοβαρός υποψήφιος για τη διαδοχή, λόγω της στενής του σχέσης με τον Πούτιν και της εμπειρίας του τόσο στον στρατιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα. Ο Πούτιν προάγει όλο και περισσότερο άτομα από τη δική του ομάδα ασφαλείας, ακριβώς λόγω της προσωπικής εμπιστοσύνης που έχει χτίσει όλα αυτά τα χρόνια. Είχαν διατυπωθεί εικασίες σχετικά με την πιθανότητα ο Ντιούμιν να αναλάβει το αξίωμα του υπουργού Άμυνας, αλλά όταν ο Πούτιν αναδιοργάνωσε το υπουργείο τον Μάιο του 2024, ανέθεσε τη θέση στον οικονομολόγο Αντρέι Μπελούσοφ και, αντ’ αυτού, διόρισε τον Ντιούμιν ως σύμβουλο του Κρεμλίνου με αρμοδιότητα την εποπτεία της αμυντικής βιομηχανίας, μια θέση που οι αναλυτές περιγράφουν ως ουσιαστικά έναν υπουργικό ρόλο «στη σκιά».

Ντμίτρι Πατρουσέφ

Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και γιος του πρώην επικεφαλής της FSB, 48 ετών. Ο Ντμίτρι Πατρούσεφ αντιπροσωπεύει αυτό που οι Ρώσοι ερευνητές αποκαλούν τη φατρία των αναδυόμενων πριγκίπων της Ρωσίας: γιοι εξαιρετικά ισχυρών βετεράνων της Ρωσίας του Πούτιν, οι οποίοι επέζησαν δεκαετιών ταραχώδους αναταραχής και ανέβηκαν στην κορυφή της ιεραρχίας της εξουσίας. Ο πατέρας του είναι ο Νικολάι Πατρούσεφ, πρώην διευθυντής της FSB και γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο οποίος γνωρίζει τον Πούτιν από τη δεκαετία του 1970 και είναι ένα από τα πιο έμπιστα μέλη του στενού του κύκλου. Ο νεαρός Πατρούσεφ αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του στον τραπεζικό τομέα, αφού σπούδασε στην ακαδημία της FSB κατόπιν αιτήματος του πατέρα του. Η στενή σχέση του πατέρα του με τον Πούτιν και η εμπειρία του στις υπηρεσίες ασφαλείας θα μεταφέρουν την επιρροή του αυστηρού μηχανισμού ασφαλείας σε μια νέα γενιά. Το 2024, ο Νικολάι Πατρούσεφ προσπάθησε, χωρίς επιτυχία, να τοποθετήσει τον γιο του στη θέση του Μισούστιν ως πρωθυπουργό. Αντ’ αυτού, ο γιος του διορίστηκε αναπληρωτής πρωθυπουργός.

Μπόρις Κοβάλτσουκ

Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, 48 ετών. Όπως και ο Πατρούσεφ, ο Μπόρις Κοβάλτσουκ εκπροσωπεί την «αριστοκρατία»: είναι γιος του Γιούρι Κοβάλτσουκ, ενός ισχυρού ολιγάρχη που θεωρείται εδώ και καιρό ένα από τα πιο επιρροή πρόσωπα της Ρωσίας, παρά το γεγονός ότι δεν έχει ποτέ ασκήσει δημόσιο αξίωμα. Συχνά περιγράφεται ως ο προσωπικός τραπεζίτης και ο πιο στενός φίλος του Πούτιν. Η δύναμη των Κοβάλτσουκ έχει τις ρίζες της στο αυτοκρατορικό τους δίκτυο επιχειρήσεων που περιλαμβάνει μέσα μαζικής ενημέρωσης, τράπεζες και επιστημονικά ιδρύματα, αλλά δεν αποτελεί μέρος του κλασικού μηχανισμού εσωτερικής ασφάλειας. Ο Κοβάλτσουκ άσκησε επίσης πιέσεις για την προαγωγή του γιου του το 2024, με την ελπίδα, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι ο Πούτιν θα έβαζε τον Μπόρις Κοβάλτσουκ επικεφαλής της «Rosneft» ή της «Gazprom», των κύριων ενεργειακών εταιρειών της χώρας. Αντ’ αυτού, ο Πούτιν διόρισε τον Μπόρις, επικεφαλής του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κάτι που ερμηνεύτηκε ως απογοήτευση για την οικογένεια Κοβαλτσούκ.

Ντένις Μαντούροφ

Πρώτος αναπληρωτής πρωθυπουργός, 57 ετών. Γιος ενός υψηλόβαθμου σοβιετικού διπλωμάτη και προστατευόμενος του Σεργκέι Τσεμέζοφ, διευθυντή της «Ροστέκ», του ομίλου που ελέγχει το ρωσικό στρατιωτικό-βιομηχανικό συγκρότημα, ο Ντένις Μαντούροφ ηγήθηκε του Υπουργείου Βιομηχανίας και Εμπορίου για περισσότερο από μια δεκαετία, προτού οι αρμοδιότητές του διευρυνθούν ραγδαία. Το 2022, του ανατέθηκε η εποπτεία της βιομηχανίας όπλων, και δύο χρόνια αργότερα προήχθη σε πρώτο αναπληρωτή πρωθυπουργό με την πρόκληση να διατηρήσει την κυβέρνηση συντονισμένη με την πολεμική προσπάθεια στην Ουκρανία. Οι δεσμοί του με την αμυντική βιομηχανία του εξασφαλίζουν μια άτυπη θέση εντός των υπηρεσιών πληροφοριών, ακόμη και χωρίς δική του εμπειρία στον τομέα αυτό. Ωστόσο, η εποπτεία της στρατιωτικής παραγωγής και της οικονομικής πτυχής του πολέμου αποτελεί επίσης πιθανό κίνδυνο. Η επιρροή του συνδέεται στενά με την υγεία της πολεμικής οικονομίας και πιθανώς εξαρτάται από την έκβαση της σύγκρουσης.

Σεργκέι Σομπιανίν

Δήμαρχος της Μόσχας, 68 ετών. Ο Σεργκέι Σομπιανίν ανέβηκε από τη θέση του κυβερνήτη της Σιβηρίας μέχρι να γίνει επικεφαλής του προεδρικού γραφείου του Πούτιν το 2005. Στη συνέχεια, ηγήθηκε της προεκλογικής εκστρατείας του Μεντβέντεφ το 2008, πριν διοριστεί δήμαρχος της Μόσχας το 2010, θέση την οποία κατέχει έκτοτε. Σε αυτόν αποδίδεται η μεταμόρφωση της πόλης σε μια σύγχρονη και τεχνολογικά προηγμένη πρωτεύουσα. Ο Σομπιανίν έχει στενότερες σχέσεις με τις επιχειρηματικές ελίτ παρά με τις υπηρεσίες ασφαλείας, αλλά το χάρισμα του ως διαχειριστή του χαρίζει δημοτικότητα πέρα από τα όρια της πρωτεύουσας.

Σεργκέι Κιριένκο

Επικεφαλής εσωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου, 64 ετών. Ο Σεργκέι Κιριένκο, ο νεότερος πρωθυπουργός της Ρωσίας υπό την ηγεσία του Γέλτσιν το 1998, είδε τη θητεία του να διακόπτεται μετά από τέσσερις μήνες λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Θυμόμαστε τον Κιριένκο για μια απόφαση κοσμοϊστορικής σημασίας: διόρισε τον Πούτιν επικεφαλής της FSB, της υπηρεσίας εθνικής ασφάλειας και κύριου διαδόχου της KGB. Στη συνέχεια, ο Κιριένκο ηγήθηκε της «Ροσατόμ», της κρατικής εταιρείας πυρηνικής ενέργειας, και σήμερα ασκεί τα καθήκοντα του επικεφαλής εσωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου, όπου έχει διαχειριστεί μερικά από τα πιο δύσκολα πολιτικά ζητήματα του Πούτιν. Αυτό περιελάμβανε την οργάνωση του συνταγματικού δημοψηφίσματος του 2020 που επιτρέπει στον Πούτιν να παραμείνει στην εξουσία έως το 2036, τη διαχείριση των εκλογικών κύκλων και την εποπτεία της προσάρτησης και της διοίκησης των κατεχόμενων ουκρανικών εδαφών.

Ένας παράγοντας που παίζει υπέρ του Κιριένκο είναι η επιρροή του στη διαμόρφωση όσων αναλαμβάνουν την εξουσία στη χώρα. Έχει προωθήσει μια σειρά πρωτοβουλιών πολιτικής αγωγής με στόχο την καλλιέργεια μιας νέας γενιάς πιστών αξιωματούχων, η πιο πρόσφατη από τις οποίες είναι το «Ώρα των Ηρώων», ένα πρόγραμμα που προετοιμάζει βετεράνους πολέμου για καριέρα στη δημόσια διοίκηση, στο πλαίσιο αυτού που το Κρεμλίνο αποκαλεί «τη διαμόρφωση μιας νέας ελίτ».

Τα αποτελέσματα μέχρι στιγμής είναι ανάμεικτα. Οι περισσότεροι απόφοιτοι έχουν αποκτήσει συμβουλευτικές ή συμβολικές θέσεις, παρά θέσεις πραγματικής εξουσίας. Αλλά αν το έργο ωριμάσει, θα μπορούσε να αφήσει τον Κιριγιένκο με μια ομάδα πιστών προστατευόμενων σε όλα τα επίπεδα της γραφειοκρατίας.