Ισπανία: Πού ποντάρει με τις πρόωρες εκλογές ο Σάντσεθ – Το μεγάλο ρίσκο

Snapshot

• Ο Πέδρο Σάντσεθ ποντάρει στην στεγαστική κρίση για να κερδίσει ψήφους στις πρόωρες εκλογές, παρουσιάζοντας τη συντηρητική αντιπολίτευση ως εμπόδιο στην επίλυση των προβλημάτων στέγασης.
• Η στεγαστική κρίση στην Ισπανία επιδεινώθηκε μετά την οικονομική κρίση του 2008, με τις τιμές κατοικιών και τα ενοίκια να αυξάνονται σημαντικά, ενώ οι μισθοί δεν ακολουθούν ανάλογα.
• Η κυβέρνηση Σάντσεθ έχει λάβει περιορισμένα μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης, με ελάχιστες κατοικίες να διατίθενται μέσω κοινωνικών προγραμμάτων και απορριφθείσες νομοθετικές πρωτοβουλίες.
• Η αντιπολίτευση και οργανώσεις ενοικιαστών αμφισβητούν τη δέσμευση του Σάντσεθ για δίκαιη στέγαση, επισημαίνοντας ότι η κρίση επιδεινώθηκε κατά τη θητεία του.
• Η προεκλογική στρατηγική του Σάντσεθ στοχεύει να αποσπάσει την προσοχή από θέματα διαφθοράς και μετανάστευσης, εστιάζοντας σε κοινωνικά ζητήματα και στην απειλή της ακροδεξιάς.

Snapshot powered by AI

Οι διαδηλώσεις για τα υψηλά ενοίκια και την κερδοσκοπία στον τομέα των ακινήτων ταρακούνησαν την Ισπανία και άνοιξαν τον δρόμο προκειμένου ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες κάλπες.

Σύμφωνα με διεθνή ΜΜΕ, ο Σάντσεθ ποντάρει στο γεγονός ότι η στεγαστική κρίση θα επισκιάσει όλα τα υπόλοιπα θέματα στην προεκλογική ατζέντα και θα καταφέρει να κερδίσει πόντους με τους ψηφοφόρους. Ο Ισπανός πρωθυπουργός εδώ και μήνες είναι αντιμέτωπος με ισχυρές πιέσεις εξαιτίας της μεταναστευτικής κρίσης στη Θέουτα και των υποθέσεων διαφθοράς στις οποίες εμπλέκονται μέλη της οικογένειάς του και στενοί πολιτικοί σύμμαχοί του.

Φέρεται ότι πιστεύει πως με το στεγαστικό να είναι σε πρώτο πλάνο θα καταφέρει να πετύχει την επανεκλογή του, η οποία θεωρείται μία εξαιρετικά δύσκολη εξέλιξη. Ο Σάντσεθ αναμένεται να επιμείνει στα θέματα της στέγασης στην προεκλογική εκστρατεία και να παρουσιάσει την συντηρητική αντιπολίτευση ως το βασικό εμπόδιο για την επίλυση των προβλημάτων.

Οι επικριτές του, όμως, αμφισβητούν το κατά πόσον μπορεί να παρουσιαστεί ως υπερασπιστής των δικαιωμάτων στη δίκαιη στέγαση όταν επί της θητείας του στην πρωθυπουργία επιδεινώθηκε η στεγαστική κρίση. Η Βαλέρια Ράκου, εκπρόσωπος της Ισπανικής Ένωσης Ενοικιαστών, η οποία ηγήθηκε των διαδηλώσεων για τη στέγαση, δήλωσε ότι ο Σάντσεθ «δεν έχει κανένα ιστορικό επιτευγμάτων για να καυχηθεί» και χαρακτήρισε το Σοσιαλιστικό Κόμμα του «κόμμα των ιδιοκτητών».

«Τελειώσαμε με αυτούς τους πολιτικούς. Δεν πιστεύουμε πια τις ανοησίες τους», ανέφερε η Βαλέρια Ράκου. Ο Πάμπλο Σιμόν, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο «Κάρλος ΙΙΙ» της Μαδρίτης, θεωρεί ότι το εκλογικό στοίχημα του πρωθυπουργού έχει λογική. «Οι τρέχουσες προοπτικές για τον Σάντσεθ είναι δυσοίωνες. Ακόμη και αν αγνοήσουμε την μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα, η οποία δεν πρόκειται να επιλυθεί σύντομα, και τις συνεχιζόμενες υποθέσεις διαφθοράς, εξακολουθεί να ηγείται μιας κυβέρνησης μειοψηφίας που δεν μπορεί να ψηφίσει κανένα νόμο, ενώ ο αποπληθωρισμός υπονομεύει σταθερά τον ισχυρισμό του ότι η Ισπανία τα πάει εξαιρετικά από οικονομική άποψη», ανέφερε ο Πάμπλο Σιμόν.

Και πρόσθεσε: «Κάνοντας το θέμα της στέγασης κεντρικό θέμα των εκλογών, ο πρωθυπουργός επιδιώκει να αποσπάσει την προσοχή από τη διαφθορά στον στενό του κύκλο και τα ζητήματα εθνικής άμυνας που αφορούν τους ισπανικούς θύλακες στη Βόρεια Αφρική, και να την στρέψει προς τα κοινωνικά ζητήματα που προωθεί η αριστερά».

Πώς έφτασε η Ισπανία στην στεγαστική κρίση

Η κρίση στην αγορά κατοικιών της Ισπανίας έχει τις ρίζες της στις συνέπειες της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, όταν οι τράπεζες περιόρισαν δραστικά τη χορήγηση στεγαστικών δανείων σε οικογένειες της μεσαίας τάξης. «Τα χρήματα δεν εξαφανίστηκαν από την αγορά, απλώς κατέληξαν στα χέρια των επενδυτών», δήλωσε ο Χαβιέρ Γκιλ, εμπειρογνώμονας σε θέματα στέγασης του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας της Ισπανίας.

«Αυτό που παρατηρούμε στην Ισπανία είναι ένας νέος κύκλος που καθοδηγείται από κερδοσκοπική, μη οικιστική ζήτηση».Αυτός ο κύκλος οδήγησε στη δημιουργία μιας «γενιάς ενοικιαστών» που δεν μπορεί να αποκτήσει ιδιόκτητη κατοικία, όχι μόνο λόγω έλλειψης κατοικιών, αλλά επειδή επενδυτές με υψηλά εισοδήματα έχουν αγοράσει κατοικίες ως επενδυτικά περιουσιακά στοιχεία, εξήγησε ο Χαβιέρ Γκιλ.

Οι αριθμοί της στεγαστικής κρίσης μιλούν από μόνοι τους. Μεταξύ 2015 και 2025, οι μέσες τιμές των κατοικιών στην Ισπανία αυξήθηκαν κατά 80% και τα ενοίκια εκτοξεύτηκαν κατά 87%, ενώ οι μισθοί αυξήθηκαν μόνο κατά 30%.Οι αυξήσεις των τιμών έχουν πλήξει ιδιαίτερα τους νέους Ισπανούς.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ισπανίας, το 69% των Ισπανών ηλικίας 18 έως 34 ετών ζει με τους γονείς του. Η ίδια τουριστική άνθηση που απέφερε 200,7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, ποσό που αντιστοιχεί στο 12,6% του ΑΕΠ, έχει προσελκύσει επενδυτές ακινήτων στις μεγάλες πόλεις και τους τουριστικούς προορισμούς. Αν και η κυβέρνηση του Σάντσεθ έχει λάβει μέτρα για τον έλεγχο της αγοράς των βραχυπρόθεσμων ενοικιάσεων, ο αριθμός των διανυκτερεύσεων τουριστών σε διαμερίσματα έχει διπλασιαστεί από την ανάληψη των καθηκόντων του το 2018.

Η αύξηση του πληθυσμού έχει ασκήσει επιπλέον πίεση στα μεγάλα αστικά κέντρα. Στην Ισπανία ο πληθυσμός παρουσίασε αύξηση άνω των 3 εκατομμύριων κατοίκων το 2015, εκ των οποίων 793.000 βρίσκονται στη Μαδρίτη, 556.000 στη Βαρκελώνη και 279.000 στη Βαλένθια. Στις τρεις πόλεις το κόστος στέγασης έχει αυξηθεί κατακόρυφα.

Ο Σάντσεθ χαρακτήρισε τη στέγαση ως τη «μεγάλη συνταγματική πρόκληση» της χώρα και το 2023, δεσμεύτηκε να χρησιμοποιήσει «όλους τους κρατικούς πόρους» για την παροχή 184.000 δημόσιων και προσιτών ενοικιαζόμενων κατοικιών.

Ωστόσο, όταν η ισπανική κυβέρνηση παρουσίασε για τελευταία φορά λεπτομερή απολογισμό της προσπάθειας αυτής, τον Αύγουστο του 2024, ανέφερε ότι μόνο 14.000 κατοικίες είχαν «τεθεί στη διάθεση των πολιτών» μέσω ενός κοινωνικού προγράμματος. Περίπου 60.000 άλλα ακίνητα αναφέρθηκαν ότι βρίσκονται σε διάφορα στάδια ανάπτυξης.

Η πρόσφατη έναρξη λειτουργίας της νέας κυβερνητικής πύλης για τη στέγαση, CASA47, ήταν εξίσου απογοητευτική. Αρχικά περιλάμβανε μόλις 638 κατοικίες, καμία από τις οποίες δεν βρισκόταν σε πόλεις όπως η Μαδρίτη ή η Βαρκελώνη, όπου η κρίση είναι ιδιαίτερα μεγάλη. «Το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Σάντσεθ ισχυρίζεται εδώ και χρόνια ότι θέλει να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της αγοράς κατοικιών, αλλά στην πράξη ακολουθεί την ίδια προσέγγιση με τα δεξιά κόμματα», δήλωσε ο Γκιλ.

«Απέφυγαν να αμφισβητήσουν το status quo ή να προτείνουν διαρθρωτικούς περιορισμούς ή μετασχηματισμού». Ακόμη και τα διατάγματα για τη στέγαση της περασμένης εβδομάδας, τα οποία περιλάμβαναν σχέδια για τον περιορισμό των κερδοσκοπικών πρακτικών, την παράταση της προστασίας από τις εξώσεις για ευάλωτους ενοικιαστές έως το 2030 και την αυτόματη ανανέωση των υφιστάμενων συμβολαίων μίσθωσης, και τελικά απορρίφθηκαν από τους νομοθέτες, περιείχαν μόνο ελάχιστα μέτρα που είναι απίθανο να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά την κρίση, πρόσθεσε ο Γκιλ.

«Υπάρχει μια σαφής απόκλιση από το κλίμα που επικρατεί στο κοινό. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη αίσθηση στην κοινωνία ότι οι άνθρωποι έχουν βαρεθεί και επιθυμούν μεγαλύτερη παρέμβαση στην αγορά», εξήγησε ο Χαβιέρ Γκιλ.

Το μεγάλο ρίσκο

Ο Σάντσεθ φέρεται να είναι αποφασισμένος να κάνει κεντρικό θέμα της εκστρατείας του την στέγαση και να παρουσιαστεί ως υπέρμαχος της παροχής κατοικιών στη μεσαία τάξη. Πριν από τη διάλυση του κοινοβουλίου, σχεδιάζει να ζητήσει από το υπουργικό Συμβούλιο να εγκρίνει εκ νέου τα νομοσχέδια για τη στέγαση που απορρίφθηκαν από τους βουλευτές την περασμένη Παρασκευή. Τα μέτρα θα μπορούσαν στη συνέχεια να τεθούν σε ψηφοφορία από τη μόνιμη επιτροπή του κοινοβουλίου, η οποία παραμένει ενεργή μετά τη διάλυση.

Η συντηρητική αντιπολίτευση έχει καταγγείλει την κίνηση, η οποία αποσκοπεί σαφώς στο να διατηρήσει το θέμα στην επικαιρότητα εν όψει των εκλογών, ως μία κυνική τακτική του Σάντσεθ. Η βουλευτής του κεντροδεξιού Λαϊκού Κόμματος, Καγιετάνα Άλβαρες ντι Τολέδου, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το μόνο ουσιαστικό μέτρο της κυβέρνησης στον τομέα της στέγασης ήταν «το να δώσει σε μια πόρνη ένα διαμέρισμα στην Plaza de España», αναφερόμενη στις καταγγελίες ότι ο πρώην υπουργός Μεταφορών Χοσέ Λουίς Άμπαλος χρησιμοποίησε μίζες για να χρηματοδοτήσει ένα διαμέρισμα για την ερωμένη του.

Ο Χοσέ Λουίς Άμπαλος καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης 24 ετών τον Ιούνιο, αφού κρίθηκε ένοχος για διαπλοκή και άλλα αδικήματα. Επιπλέον το ακροδεξιό κόμμα Vox έχει επίσης γελοιοποιήσει τη στροφή του Σάντσεθ στο θέμα της στέγασης, υποστηρίζοντας ότι οι μεταναστευτικές πολιτικές της κυβέρνησης επιδείνωσαν την έλλειψη κατοικιών και λέγοντας ότι ο Σάντσεθ θα έπρεπε αντίθετα να επικεντρωθεί στις ανάγκες των κατοίκων της Θέουτα.

Οι επιθέσεις αυτές καταδεικνύουν πόσο δύσκολο θα είναι για τον Σάντσεθ να διατηρήσει το προεκλογικό διάλογο επικεντρωμένο στη στέγαση και όχι στη διαφθορά και τη μετανάστευση.

«Είναι προφανές ότι δεν έχει εξαιρετικό ιστορικό στον τομέα της στέγασης, αλλά προσπαθεί να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί με τα εκλογικά χαρτιά που του έχουν δοθεί», δήλωσε ο Πάμπλο Σιμόν. Εκτίμησε ότι ο ηγέτης των Σοσιαλιστών θα επικεντρώσει την προεκλογική του εκστρατεία λιγότερο σε συγκεκριμένα μέτρα και περισσότερο σε ευρύτερα κοινωνικά ζητήματα και στην απειλή που αποτελεί η άνοδος της ακροδεξιάς.

«Το έκανε αυτό και στις τελευταίες εκλογές, όπου απέφυγε να αξιολογήσει την απόδοση της κυβέρνησής του και επικέντρωσε τη συζήτηση στις επιπτώσεις μιας κυβέρνησης Λαϊκού Κόμματος (ΡΡ) -Vox», είπε. «Το ζήτημα της στέγασης αποτελεί το πρόσχημα για την προκήρυξη εκλογών και την εστίαση της συζήτησης σε κοινωνικά ζητήματα», τόνισε ο Σιμόν.

Δεν είναι ξεκάθαρο, όμως, αν η στρατηγική Σάντσεθ θα βρει απήχηση στους χιλιάδες Ισπανούς που βγήκαν στους δρόμους την τελευταία εβδομάδα. Η Βαλέρια Ράκου δήλωσε ότι η Ένωση Ενοικιαστών επιθυμεί οι πολιτικοί να δεσμευτούν για τη θέσπιση συμβολαίων ενοικίασης αορίστου χρόνου, για μειώσεις ενοικίων που θα επιβληθούν δια νόμου, για τον τερματισμό των εξώσεων και των κερδοσκοπικών αγορών ακινήτων και για μια σημαντική επέκταση της δημόσιας στέγασης μέσω της ανάκτησης κατοικιών που βρίσκονται στην κατοχή τραπεζών και επενδυτικών κεφαλαίων.

«Η ψήφος είναι σημαντική, είναι ένα δικαίωμα που κατακτήθηκε με αίμα, πόνο και βία ενάντια στη δικτατορία του Φράνκο. Όμως η δημοκρατία και η δύναμη του λαού δεν περιορίζονται μόνο σε μια ψήφο κάθε τέσσερα χρόνια. Σε οκτώ ημέρες λαϊκής εξουσίας, κάναμε περισσότερα για τη στέγαση από ό,τι οκτώ χρόνια προοδευτικής κυβέρνησης», πρόσθεσε η Ράκου. «Όποιος κι αν κυβερνήσει, αυτό δεν θα σταματήσει. Η πολιτική επιστρέφει εκεί όπου πάντα έπρεπε να βρίσκεται: στους δρόμους και στον λαό», τόνισε.

Διαβάστε επίσης