Η ακρίβεια καίει τη Σύνοδο Κορυφής – Πιέσεις Μητσοτάκη για άμεσα και στοχευμένα μέτρα

Με φόντο την εκ νέου άνοδο στις τιμές ενέργειας και τον φόβο για ένα νέο κύμα ακρίβειας, συνεδριάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στις Βρυξέλλες, με τη Σύνοδο Κορυφής να καλείται να διαχειριστεί μια από τις πιο πιεστικές κρίσεις για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Παρότι το θέμα της ακρίβειας βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα, οι προσδοκίες για άμεσες και συγκεκριμένες αποφάσεις παραμένουν συγκρατημένες. Κρίσιμη θα είναι και η συζήτηση για το μεταναστευτικό από την πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή.

Η ενέργεια στο επίκεντρο της συζήτησης

Η συζήτηση για την ακρίβεια συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή κρίση που επανέρχεται δυναμικά λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Η αύξηση των τιμών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο δημιουργεί αλυσιδωτές επιπτώσεις στο κόστος μεταφορών, παραγωγής και τελικά στα ράφια των καταστημάτων.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να εξετάσουν τρόπους περιορισμού των επιπτώσεων, κυρίως μέσω της σταθεροποίησης της αγοράς ενέργειας. Ωστόσο, η προσέγγιση που φαίνεται να επικρατεί είναι περισσότερο στρατηγική παρά άμεσης οριζόντιας παρέμβασης.

Ποια μέτρα βρίσκονται στο τραπέζι

Σύμφωνα με πληροφορίες, στη Σύνοδο θα τεθούν διάφορα εργαλεία για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, με έμφαση σε στοχευμένες παρεμβάσεις:

• Ενίσχυση ή επαναφορά επιδοτήσεων στο ηλεκτρικό ρεύμα
• Παρεμβάσεις στα καύσιμα, με μοντέλα παρόμοια με το fuel pass
• Στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων
• Μηχανισμοί για τη συγκράτηση των τιμών στην αγορά ενέργειας

Η βασική γραμμή που φαίνεται να διαμορφώνεται είναι σαφής: αποφυγή οριζόντιων μέτρων και στροφή σε πιο «στοχευμένες» πολιτικές, ώστε να περιοριστεί το δημοσιονομικό κόστος.

Γιατί δεν αναμένονται άμεσες αποφάσεις

Παρά την πίεση που ασκείται από πολλές χώρες, η Σύνοδος Κορυφής δεν θεωρείται το όργανο που θα λάβει άμεσα εκτελεστικές αποφάσεις για μέτρα στήριξης. Ο ρόλος της είναι κυρίως να καθορίσει την πολιτική κατεύθυνση και να δώσει εντολές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) να επεξεργαστεί συγκεκριμένες προτάσεις.

Αυτό σημαίνει ότι, ακόμα κι αν υπάρξει συμφωνία σε γενικό επίπεδο, τα πρακτικά μέτρα θα καθυστερήσουν και θα εξειδικευτούν σε επόμενο χρόνο, είτε σε ευρωπαϊκό είτε σε εθνικό επίπεδο.

Η στάση της Ελλάδας και οι πιέσεις για παρεμβάσεις

Η ελληνική πλευρά, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκης, αναμένεται να θέσει με έμφαση το ζήτημα της ακρίβειας και ιδιαίτερα της ενεργειακής επιβάρυνσης των νοικοκυριών. Η Αθήνα συγκαταλέγεται στις χώρες που πιέζουν για πιο άμεσες λύσεις, ειδικά ενόψει της αυξημένης ζήτησης που φέρνει η πασχαλινή περίοδος.

Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο που θα επιτρέπει γρήγορες εθνικές παρεμβάσεις, χωρίς να τίθενται αυστηροί δημοσιονομικοί περιορισμοί.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να ζητήσει άμεσα μέτρα στήριξης των καταναλωτών από το ράλι των τιμών στα καύσιμα και κοινή ευρωπαϊκή δράση απέναντι στις αυξανόμενες μεταναστευτικές ροές. Θα ζητήσει δηλαδή συγκεκριμένο σχέδιο δράσης με βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα μέτρα στήριξης.

O Έλληνας πρωθυπουργός έχει περιγράψει με σαφήνεια τη στάση που πρέπει να ακολουθήσει η Ευρώπη στο πρόσφατο συνέδριο του Bloomberg όπου τόνισε ότι η Ευρώπη να είναι πιο γρήγορη αυτή τη φορά. Έφερε ως παράδειγμα την κρίση του 2022 και υπογράμμισε ότι «πήρε 8 μήνες» για να μπουν παρεμβάσεις (π.χ. στο φυσικό αέριο). Τώρα πρέπει να υπάρξουν πιο γρήγορες και πιο στοχευμένες αποφάσεις, είπε μεταξύ άλλων ο κ. Μητσοτάκης.

Το επόμενο βήμα για την τσέπη των πολιτών

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Σύνοδος Κορυφής μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μέτρα, αλλά δύσκολα θα φέρει άμεσες λύσεις για τους πολίτες. Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν τις επόμενες εβδομάδες, όταν θα αποσαφηνιστεί το εύρος της ενεργειακής κρίσης και οι δυνατότητες παρέμβασης.
Σε κάθε περίπτωση, η ακρίβεια εξελίσσεται σε κεντρικό πολιτικό ζήτημα για την Ευρώπη, με τις κυβερνήσεις να καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στη στήριξη των πολιτών και τη δημοσιονομική σταθερότητα.