Ατζέντα 2030: Το restart Μητσοτάκη με φόντο το Συνέδριο της ΝΔ και οι «βαριές» θεσμικές τομές

Φυγή προς τα εμπρός μετά τα δύσκολα. Μετά από ένα πολιτικά πυκνό και απαιτητικό δεκαπενθήμερο, κυρίως λόγω της άρσης ασυλίας λόγω ΟΠΕΚΕΠΕ, η κυβέρνηση επιχειρεί σαφή αλλαγή σελίδας. Η συζήτηση για το κράτος Δικαίου και η δοκιμασία της ψηφοφορίας για τις άρσεις ασυλίας άφησαν αποτυπώματα, αλλά το Μέγαρο Μαξίμου επιλέγει να μετατοπίσει το βάρος στη λεγόμενη «θετική ατζέντα» και στην μεταρρυθμιστική ορμή την οποία τα τελευταία χρόνια έχει απολέσει η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει επανεκκίνηση με θεσμικές παρεμβάσεις υψηλού συμβολισμού και ουσίας, που θα δώσουν πολιτικό οξυγόνο, θα επαναφέρουν τον έλεγχο της δημόσιας συζήτησης και θα δώσουν στη ΝΔ δημοσκοπική ώθηση κοντά στο ποσοστό των προηγούμενων ευρωεκλογών.

Το Συνέδριο-ορόσημο και η «Ατζέντα 2030»

Κομβικός σταθμός θεωρείται το επικείμενο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας στα μέσα Μαΐου, όπου ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να παρουσιάσει το περίγραμμα της «Ατζέντας 2030». Πρόκειται ουσιαστικά για τον πολιτικό οδικό χάρτη της επόμενης περιόδου, με ορίζοντα όχι μόνο την τρέχουσα διακυβέρνηση, αλλά και τη διεκδίκηση μιας τρίτης τετραετίας στις εκλογές του 2027. Η στρατηγική αυτή δεν περιορίζεται σε διαχειριστικές παρεμβάσεις, αλλά φιλοδοξεί να φέρει «restart» στο ίδιο το θεσμικό οικοδόμημα.

Η Συνταγματική Αναθεώρηση στην κορυφή

Στην καρδιά του σχεδίου βρίσκεται η επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση, που προβάλλεται ως η πιο φιλόδοξη μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία της κυβέρνησης. Οι αλλαγές που επεξεργάζεται το κυβερνητικό επιτελείο αγγίζουν ένα ευρύ φάσμα – εκτιμάται ότι θα αφορούν τουλάχιστον 25 άρθρα – και φιλοδοξούν να επανακαθορίσουν κρίσιμες ισορροπίες μεταξύ εξουσιών, αλλά και τη λειτουργία βασικών θεσμών.

Το ασυμβίβαστο υπουργού – βουλευτή

Από τις προτάσεις που ήδη προκαλούν συζητήσεις στο εσωτερικό της Ν.Δ. ξεχωρίζει η καθιέρωση ασυμβίβαστου μεταξύ υπουργικής ιδιότητας και βουλευτικής έδρας.

Το σκεπτικό είναι διπλό. Αφενός να ενισχυθεί η διάκριση των εξουσιών και αφετέρου να αναβαθμιστεί ο ρόλος του βουλευτή, χωρίς όμως να προκληθούν συνθήκες περιδίνησης στην ΚΟ της ΝΔ που βλέπει με επιφύλαξη το συγκεκριμένο εγχείρημα. Στο τραπέζι βρίσκεται η συζήτηση για πρόβλεψη αντικατάστασης των υπουργών από επιλαχόντες όσο διαρκεί η θητεία τους στην κυβέρνηση, ένα μοντέλο που αλλάζει την παραδοσιακή λειτουργία του πολιτικού συστήματος.

Μη κρατικά ΑΕΙ και νέες κοινωνικές εγγυήσεις

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αναθεώρηση του Άρθρου 16, ώστε να επιτραπεί ρητά η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων.

Παράλληλα, εξετάζονται παρεμβάσεις με κοινωνικό αποτύπωμα, όπως:

• η συνταγματική κατοχύρωση της προσιτής στέγης,
• η θεσμική πρόβλεψη για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης με όρους προστασίας δικαιωμάτων,
• η διεύρυνση της επιστολικής ψήφου.

Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να συνδυάσει φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις με κοινωνικές δικλίδες. Ταυτόχρονα κρίσιμες παρεμβάσεις σχεδιάζονται και στο πεδίο της Δικαιοσύνης. Στο επίκεντρο βρίσκονται η αλλαγή του τρόπου δίωξης υπουργών, με μεταφορά αρμοδιοτήτων από τη Βουλή στη Δικαιοσύνη και η αναμόρφωση της διαδικασίας επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, με περιορισμό της κυβερνητικής επιρροής. Οι προτάσεις αυτές επιχειρούν να απαντήσουν σε χρόνιες επικρίσεις περί πολιτικών παρεμβάσεων.

Το ελληνικό Δημόσιο και το εκλογικό σύστημα στο μικροσκόπιο

Το πακέτο των αλλαγών δεν σταματά εκεί. Περιλαμβάνει και παρεμβάσεις στη λειτουργία του Δημοσίου, με σύνδεση της μονιμότητας με αξιολόγηση και αποτελεσματικότητα. Η κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να ανοίξει το θέμα της άρσης της μονιμότητας με συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Ταυτόχρονα, ανοίγει –έστω με ορίζοντα μετά το 2030– η συζήτηση για αλλαγές στο εκλογικό σύστημα. Στο τραπέζι τίθενται σενάρια μικτού μοντέλου, που θα επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ σταθερότητας και αντιπροσωπευτικότητας.

Πολιτικός στόχος: Η αλλαγή ατζέντας και κλίματος

Πίσω από τη «μεγάλη εικόνα» των θεσμικών αλλαγών, ο βασικός πολιτικός στόχος είναι σαφής. Η αλλαγή της δημόσιας ατζέντας και η αποφόρτιση του κλίματος μετά τις πρόσφατες εντάσεις. Με αιχμή τη Συνταγματική Αναθεώρηση και όχημα το Συνέδριο, το κυβερνητικό στρατόπεδο επιχειρεί να επανακτήσει πρωτοβουλία κινήσεων, επενδύοντας σε ένα αφήγημα μεταρρυθμιστικής συνέχειας και θεσμικού εκσυγχρονισμού.

Το στοίχημα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό. Αν αυτή η «φυγή προς τα εμπρός» θα μεταφραστεί σε πολιτικό κεφάλαιο ή θα πυροδοτήσει νέες αντιπαραθέσεις, θα φανεί στην πορεία προς το 2027.

Διαβάστε επίσης