Ραμνούντας: Νέα έργα για αρχαίο φρούριο και αρχαιολογικό χώρο – Τι προβλέπει το σχέδιο του ΥΠΠΟ

Snapshot

• Το Υπουργείο Πολιτισμού ξεκίνησε ολοκληρωμένο σχέδιο αποκατάστασης και ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου του Ραμνούντα, με έργα στερέωσης, αναστήλωσης τειχών, συντήρησης μνημείων και βελτίωσης υποδομών για τους επισκέπτες.
• Οι παρεμβάσεις επικεντρώνονται στην αποκατάσταση τμημάτων του εξωτερικού και εσωτερικού περιβόλου του φρουρίου, με προστασία από όμβρια ύδατα, δημιουργία νέων διαδρομών περιήγησης και σύγχρονης σήμανσης.
• Ο αρχαιολογικός χώρος περιλαμβάνει σημαντικά μνημεία όπως το φρούριο του 5ου αιώνα π.Χ., το ιερό της Νεμέσεως και δύο αρχαία λιμάνια, που αντικατοπτρίζουν τη διαχρονική ιστορική αξία της περιοχής.
• Το έργο εντάσσεται σε Μνημόνιο Συνεργασίας για την προώθηση προσβασιμότητας, πυροπροστασίας και βιώσιμης διαχείρισης, με στόχο την προστασία των μνημείων και τη βελτίωση της εμπειρίας των επισκεπτών.
• Η ανάδειξη και συντήρηση του Ραμνούντα βασίζεται στις αρχές της ελάχιστης επέμβασης και σεβασμού της αυθεντικότητας, ενώ συνεχίζονται οι ανασκαφικές έρευνες και η προστασία των ταφικών μνημείων.

Snapshot powered by AI

Με παρεμβάσεις που εκτείνονται από την αποκατάσταση του αρχαίου φρουρίου έως την αναβάθμιση των υποδομών για τους επισκέπτες, το Υπουργείο Πολιτισμού θέτει σε εφαρμογή ένα ολοκληρωμένο σχέδιο προστασίας και ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου του Ραμνούντος, στο Γραμματικό Αττικής. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει έργα στερέωσης και αναστήλωσης των τειχών, συντήρηση μνημείων, βελτίωση της προσβασιμότητας, ενίσχυση της πυροπροστασίας και δημιουργία νέων διαδρομών περιήγησης και σήμανσης.

Ο Ραμνούντας, στο βορειοανατολικό άκρο της Αττικής με θέα στον Ευβοϊκό κόλπο, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της περιοχής. Σώζονται ο οχυρωμένος οικισμός, το ιερό της Νεμέσεως, μικρότερα ιερά, η μνημειακή ταφική οδός, καθώς και δύο αρχαία λιμάνια που έλεγχαν το πέρασμα προς τον Ευβοϊκό. Το φρούριο, το οποίο θεωρείται ότι κατασκευάστηκε κατά την περίοδο του Πελοποννησιακού Πολέμου, είχε στρατηγικό ρόλο στον έλεγχο των πλοίων που μετέφεραν σιτηρά προς την αρχαία Αθήνα.

Οι εργασίες που προγραμματίζονται επικεντρώνονται στην αποκατάσταση και προστασία τμημάτων του εξωτερικού και του εσωτερικού περιβόλου του φρουρίου, όπου έχουν εντοπιστεί φθορές και καταρρεύσεις. Προβλέπονται στερεώσεις, αναστηλωτικές επεμβάσεις, προστασία των τοιχοποιιών από τα όμβρια ύδατα, καθώς και πρόγραμμα τακτικής συντήρησης.

Παράλληλα, θα δημιουργηθεί νέα διαδρομή περιήγησης και σύγχρονη σήμανση, ώστε να διευκολύνεται η επίσκεψη στον χώρο και να αναδεικνύεται καλύτερα το μνημείο. Στο σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης η αναστήλωση τμημάτων των τειχών με αξιοποίηση του διάσπαρτου αρχιτεκτονικού υλικού, μετά την ολοκλήρωση των ανασκαφικών και τεκμηριωτικών εργασιών.

Οι παρεμβάσεις έρχονται να συμπληρώσουν τις αναστηλωτικές εργασίες που πραγματοποιούνται στον Ραμνούντα από το 1975, οι οποίες συνέβαλαν καθοριστικά στη διατήρηση των μνημείων. Η συστηματική ανασκαφή του χώρου από τον αρχαιολόγο Βασίλειο Πετράκο αποκάλυψε το φρούριο, το ιερό της Νεμέσεως και το νεκροταφείο του αρχαίου δήμου, ενώ ανέδειξε τη διαχρονική σημασία της περιοχής από τα προϊστορικά έως τα ελληνιστικά χρόνια.

Από το 1975 οι ανασκαφικές έρευνες στον Ραμνούντα συνοδεύτηκαν από αναστηλωτικές επεμβάσεις στον εξωτερικό και τον εσωτερικό περίβολο του φρουρίου, με στόχο την αντιμετώπιση δομικών προβλημάτων, τη συντήρηση των μνημείων και τη διαχείριση του διάσπαρτου αρχιτεκτονικού υλικού. Οι επεμβάσεις συνέβαλαν στη διατήρηση και προστασία των μνημείων και στη βελτίωση της αναγνωσιμότητάς τους, χωρίς να διαπιστώνονται ενεργά δομικά προβλήματα. Αντίθετα, στα μη αποκατεστημένα τμήματα του περιβόλου εντοπίζονται τοπικές μετακινήσεις και καταρρεύσεις λίθων, φθορές από τη διείσδυση όμβριων υδάτων και τη βλάστηση, καθώς και δυσχέρεια πρόσβασης λόγω συσσώρευσης κατακείμενων λίθων.

Οι προγραμματιζόμενες εργασίες αφορούν στην αποκατάσταση και προστασία τμημάτων του φρουρίου του Ραμνούντος, και συγκεκριμένα του νοτιοανατολικού τμήματος του εξωτερικού και του εσωτερικού περιβόλου. Στον εξωτερικό περίβολο περιλαμβάνονται οι νότιες και ανατολικές οχυρώσεις με τους πύργους, τα μεταπύργια και τις δύο κύριες πύλες, ενώ στον εσωτερικό περίβολο εξετάζονται το ανατολικό τμήμα του νότιου τείχους, η πύλη, ο παρακείμενος ορθογώνιος πύργος και το ανατολικό τμήμα του τείχους. Προβλέπονται άμεσες σωστικές επεμβάσεις, εργασίες στερέωσης και αναστήλωσης των τειχών, αποκατάσταση καταρρεύσεων, προστασία των τοιχοποιιών από τα όμβρια ύδατα και πρόγραμμα τακτικής συντήρησης. Δημιουργείται, επίσης, διαδρομή περιήγησης και νέας σήμανσης, ώστε να αναβαθμιστεί η εμπειρία των επισκεπτών και να αναδειχθεί το μνημείο. Παράλληλα, προγραμματίζεται η αναστήλωση τμημάτων των τειχών που έχουν καταρρεύσει με την επαναφορά διάσπαρτου υλικού στις αρχικές ή ομόλογες θέσεις αφού ολοκληρωθούν η ανασκαφική έρευνα, η πλήρη αποκάλυψη των σωζόμενων καταλοίπων και η τεκμηρίωση του διάσπαρτου υλικού.

Η συστηματική ανασκαφή του χώρου από τον Βασίλειο Πετράκο (1975–2001) αποκάλυψε το φρούριο, το ιερό της Νεμέσεως και το νεκροταφείο του δήμου, ενώ διαμορφώθηκαν βασικές υποδομές για την έρευνα και την επίσκεψη του κοινού. Σύμφωνα με τον ανασκαφέα, το φρούριο χρονολογείται στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ., με επεμβάσεις και επισκευές που συνεχίστηκαν έως την ελληνιστική περίοδο και μαρτυρούν συνεχή κατοίκηση από τα προϊστορικά χρόνια. Ο πρώτος δωρικός ναός της Νεμέσεως καταστράφηκε από τους Πέρσες το 480 π.Χ. και ο νέος μεγαλύτερος κτίστηκε μετά τα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. Στο εσωτερικό του ναού φυλασσόταν το περίφημο άγαλμα της θεάς, έργο του μαθητή του Φειδία, Αγοράκριτου.

Λίνα Μενδώνη: Το έργο αφορά στην ανάδειξη του φρουρίου, την αποκατάσταση, συντήρηση και αναβάθμιση των υποδομών περιήγησης και πυροπροστασίας

Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Ο Ραμνούντας αποτελεί έναν πολύ σημαντικό αρχαιολογικό χώρο της Αττικής, ιδιαίτερης ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας, όπου αποτυπώνεται η διαχρονική σχέση του ανθρώπου με το φυσικό και πολιτιστικό τοπίο. Το Υπουργείο Πολιτισμού ξεκινά την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου σχεδίου για την προστασία και την ανάδειξη του χώρου, το οποίο περιλαμβάνει την ανάδειξη του φρουρίου και την αποκατάσταση και συντήρηση των σημαντικών ταφικών μνημείων, όσο και την αναβάθμιση των υποδομών περιήγησης και πυροπροστασίας. Το έργο αποσκοπεί στη διατήρηση, προστασία και ανάδειξη του φρουρίου του Ραμνούντος, με βάση τις αρχές της ελάχιστης αναγκαίας επέμβασης και του σεβασμού στην αυθεντικότητα του μνημείου. Για την ολοκληρωμένη προστασία και ανάδειξη του φρουρίου κρίνεται αναγκαία η συνέχιση της ανασκαφικής διερεύνησης και των εργασιών αποκατάστασης. Η συντήρηση του δομικού υλικού δώδεκα ταφικών μνημείων, μεταξύ των οποίων οι περίβολοι επιφανών οικογενειών και πολιτών της αρχαίας Ραμνούντας, θα συμβάλει ουσιαστικά στη διαφύλαξη του μοναδικού μνημειακού αποθέματος του χώρου. Η προσβασιμότητα, η ασφάλεια και η πυροπροστασία αποτελούν κρίσιμες παράμετροι για τη βιωσιμότητα ενός αρχαιολογικού χώρου. Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Πολιτισμού ενέταξε, το 2024, τον αρχαιολογικό χώρο του Ραμνούντα στο Μνημόνιο Συνεργασίας Υπουργείου Πολιτισμού και Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας προωθώντας έργα προσβασιμότητας και ασφαλούς περιήγησης. Με τις παρεμβάσεις αυτές διασφαλίζουμε την προστασία των μνημείων και τη βελτιωμένη εμπειρία περιήγησης των επισκεπτών. Η προσβασιμότητα, η πρόληψη-αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης και η βιώσιμη διαχείριση των αρχαιολογικών χώρων αποτελούν σταθερές προτεραιότητες της πολιτικής μας».

Διαβάστε επίσης