Μονεμβασιά: «Πάγωσε» το έργο για το τελεφερίκ - Ήταν «πλημμελώς οργανωμένη επιχείρηση»
Η ανακοίνωση του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων για το έργο που αφορούσε την κατασκευή τελεφερίκ στη Μονεμβασιά
Snapshot
- Το έργο κατασκευής τελεφερίκ στη Μονεμβασιά «πάγωσε» και περιορίζεται πλέον στην προμήθεια εξοπλισμού χωρίς ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις, ενώ απεντάσσεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και χρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους.
- Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων χαρακτήρισε το έργο πλημμελώς οργανωμένο και αμφισβήτησε τις σκοπιμότητές του, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προστασίας της φυσιογνωμίας του ιστορικού οικισμού.
- Η Έρη Ρίτσου ανέδειξε ότι η κύρια αιτία του έργου είναι η αύξηση του τουρισμού και όχι η διευκόλυνση των ΑΜΕΑ, ενώ τόνισε ότι το τελεφερίκ θα αποκλείσει την ένταξη της Μονεμβασιάς στα μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
«Πάγωσε» το έργο της κατασκευής τελεφερίκ στην Άνω Πόλη της Μονεμβασιάς, με τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), να κάνει λόγο για «δικαίωση», όσων «είχαν καταγγείλει το έργο ως μία πλημμελώς οργανωμένη επιχείρηση».
Από όταν είχε γίνει γνωστή η πρόθεση για την κατασκευή τελεφερίκ στην καστροπολιτεία, αρκετές ήταν οι αντιδράσεις, τόσο από τους κατοίκους της πόλης, όσο και από ανθρώπους του πολιτισμού και του κλάδου της αρχαιολογίας, οι οποίοι εξέφραζαν τις αμφιβολίες τους, λέγοντας πως το έργο θα αλλοιώσει τον χαρακτήρα της Μονεμβασιάς.
Πλεόν, το έργο περιορίζεται «στην προμήθεια του εξοπλισμού, δηλαδή των βαγονιών, χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι εγκαταστάσεις για την υποδοχή και λειτουργία τους», όπως αναφέρει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, ενώ απεντάσσεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και η χρηματοδότησή του περνά στους εθνικούς πόρους. Το γεγονός αυτό ο ΣΕΑ το χαρακτηρίζει «σκανδαλώδες», «σε ένα έργο αδιευκρίνιστων σκοπιμοτήτων».
Η ανάρτηση του ΣΕΑ
«Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων ενημερώθηκε για τις τελευταίες εξελίξεις που αφορούν την κατασκευή εναέριου αναβατορίου στον ιστορικό οικισμό της Μονεμβασιάς. Σύμφωνα με την από 11.09.2026 Απόφαση του υφυπουργού Οικονομικών, το έργο τροποποιείται με το φυσικό του αντικείμενο να περιορίζεται στην προμήθεια του εξοπλισμού, δηλαδή των βαγονιών, χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι εγκαταστάσεις για την υποδοχή και λειτουργία τους. Επίσης, απεντάσσεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και επιβαρύνει αποκλειστικά τους εθνικούς πόρους (5.018.394,46 ευρώ). Τέλος, η προθεσμία ολοκλήρωσης του έργου μετατίθεται για τον Οκτώβριο του τρέχοντος έτους, ημερομηνία που είναι εντελώς ανέφικτη, καθώς οι επί τόπου εργασίες έχουν προ πολλού σταματήσει.
Η εξέλιξη δικαιώνει όσους είχαν καταγγείλει το έργο ως μία πλημμελώς οργανωμένη επιχείρηση που θα στρεφόταν εναντίον του ίδιου του ιστορικού οικισμού και της μοναδικής φυσιογνωμίας του, εναντίον του απείραχτου φυσικού βράχου της Πελοποννήσου. Η φροντίδα της Πολιτείας να αγοραστεί ο εξοπλισμός σε μία ανύπαρκτη εγκατάσταση αποτελεί μία άλλη σκανδαλώδη παράμετρο σε ένα έργο αδιευκρίνιστων σκοπιμοτήτων.
Και ένα σχόλιο με αφορμή την επικαιρότητα, δηλαδή την πρόσφατη έκρηξη σε οικία της Πλάκας (25.09.2026). Οι ιστορικοί οικισμοί πρέπει να αντιμετωπίζονται από την Πολιτεία με βασικό άξονα τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και την εξασφάλιση ποιοτικών υποδομών για τη διαβίωση των χρηστών. Στην περίπτωση της Μονεμβασιάς τέτοια έργα υποδομών είναι αυτά που αποσκοπούν στην προστασία από φυσικούς κινδύνους (π.χ. πυρκαγιές) με σχέδια διαφυγής, βελτιωμένα δίκτυα υδροδότησης και αποχέτευσης, καλύτερη πρόσβαση στο Κάστρο από τον οικισμό της Γέφυρας. Το τελεφερίκ επιβλήθηκε ως έργο που δεν εξυπηρετεί καμία από τις παραπάνω προτεραιότητες, χρησιμοποίησε το δικαίωμα πρόσβασης ΑΜΕΑ ως πρόσχημα, ενώ στην Άνω Πόλη δεν υπάρχει οργανωμένο δίκτυο διαδρομών. Το τελεφερίκ αποδείχτηκε ανεπαρκώς σχεδιασμένο και τελικά κανείς δεν ξέρει την τύχη του. Ακολουθεί τη μαυρογιαλούρικη αντίληψη «Θα σας κάνουμε γεφύρια. Μα δεν έχουμε ποτάμια» και εμπλέκει κατοίκους, επαγγελματίες ακόμη και τους εργαζόμενους στην Αρχαιολογική Υπηρεσία σε αδιέξοδες διαδρομές».
Έρη Ρίτσου για Μονεμβασιά: «Νυν υπέρ πάντων ο τουρισμός»
Το 2025, όταν και είχε γίνει γνωστό ότι θα ξεκινήσουν οι εργασίες για την κατασκευή τελεφερίκ, η Έρη Ρίτσου, κόρη του σπουδαίου ποιητή Γιάννη Ρίτσου, είχε εξαρχής εκφράσει τις αντιρρήσεις της για το έργο, τονίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι «το ζουμί της υπόθεσης είναι η αύξηση του τουρισμού».
Η ανάρτησή της
«Που λέτε, τις λίγες ώρες που βρέθηκα στη Μονεμβασιά για τα εγκαίνια του Μουσείου Ρίτσου, έμαθα και τον πραγματικό λόγο, -τον οποίο υποπτευόμασταν βέβαια-, για τον οποίο σκίζονται για την κατασκευή τελεφερίκ κόστους 8 εκατομμυρίων ευρώ (καθώς μαθαίνω).
Εξ αρχής είχαμε πει πως τα περί αναπήρων και εμποδιζόμενων ατόμων είναι δικαιολογίες που χρησιμοποιούνται για να κάμψουν τις αντιρρήσεις των ευαίσθητων συνανθρώπων μας, μια που έτσι κι αλλιώς στην Πάνω Πόλη, στον Γουλά, αυτοί δεν θα μπορούν να κυκλοφορήσουν. (Αφήνω κατά μέρος τί πρόβλεψη υπάρχει και στη Γέφυρα αλλά και σε όλη την Ελλάδα για την πρόσβαση των ανάπηρων οπουδήποτε).
Τελικά το ζουμί της υπόθεσης είναι η αύξηση του τουρισμού, νέτα σκέτα.
Η διαπίστωση είναι πως ένα μικρό ποσοστό των ανθρώπων που επισκέπτονται το Κάστρο, ανεβαίνουν στον Γουλά. Και λογικό. Άλλοι βαριούνται το περπάτημα κι άλλοι ξέρουν πως εκτός απ’ τη θέα, τα τείχη και την Αγιά Σοφιά δεν έχει κάτι άλλο να δουν, οπότε πίνουν τα καφεδάκια τους με θέα τη θάλασσα στην Κάτω Πόλη.
Πώς αντιμετωπίζεται αυτό;
Πώς θα διπλασιάσουμε τον τουρισμό;
Απλό.
Θα φτιάξουμε κτίσματα στο Γουλά. Θα “αναστηλώσουμε”. Για να γίνει όμως αυτό, χρειάζονται οικοδομικά υλικά. Πώς θα ανέβουν τα οικοδομικά υλικά; Με μουλάρια; Ανέφικτο. Άρα χρειαζόμαστε τελεφερίκ για να τα κουβαλήσουμε, το οποίο στη συνέχεια και όταν χτιστούν τα ανάλογα αναψυκτήρια, τουαλέτες, και το “Παλάτι των Παλαιολόγων”, θα ανεβάζει και τους τουρίστες που βαριούνται να περπατήσουν.
Κι έτσι μου λύθηκε η απορία γιατί τόση επιμονή να καταστρέψει κανείς ένα μοναδικό ζωντανό βυζαντινό μνημείο, με την τοποθέτηση του τερατουργήματος με δυο καμπίνες των 15 ατόμων η κάθε μια στα 150 μέτρα απ’ την Πύλη του Κάστρου, με εκβραχισμούς που πρέπει να γίνουν για να στηριχτούν οι πυλώνες του τελεφερίκ (το οποίο αποκαλούν και “αναβατόριο” για να ρίχνουν στάχτη στα μάτια).
Κοντά στα παραπάνω έμαθα από τον Σύλλογο Φίλων Μονεμβασιάς, πως κάτι μέρες πριν το ΚΑΣ εγκρίνει ομόφωνα (!) την κατασκευή του τελεφερίκ, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΦΕΚ 186, 10 Απριλίου 2025) δήλωνε ότι “προωθείται η ένταξη της Μονεμβασιάς στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (σελ. 1.762, 1.768);”
Εννοείται ότι, όπως γνωρίζουμε όλοι, η κατασκευή τελεφερίκ αποκλείει αμέσως τη Μονεμβασιά απ’ το να ανακηρυχτεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Να υποθέσω πως τα υπουργεία μας είναι απολύτως χριστιανικά και δεν γνωρίζει η δεξιά τους τί ποιεί η καραδεξιά τους; Μάλλον. Αλλιώς πώς δικαιολογείται στις 10 Απρίλη να παίρνει αυτή την πρωτοβουλία το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και στις 15 Απρίλη το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ως όργανο του υπουργείου Πολιτισμού να εγκρίνει μια κατασκευή που αυτομάτως αποκλείει το να τελεσφορήσει η πρωτοβουλία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας; Νυν υπέρ τουρισμού ο αγών, κι όπως το έχω ξαναπεί, ας πάει και το παλιάμπελο».
Αντιδράσεις και από τους κατοίκους
Στο έργο είχαν αντιδράσει και οι κάτοικοι της Μονεμβασιάς, οι οποίοι το καλοκαίρι του 2025, είχαν αποδοκιμάσει την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, η οποία είχε επίσης μεταβεί στην καστροπολιτεία για τα εγκαίνια του Δημοτικού Μουσείου Γιάννη Ρίτσου στην οικεία του ποιητή.
Στην είσοδο για την Μονεμβασιά την περίμεναν δεκάδες πολίτες που διαμαρτύρονταν για την εγκατάσταση τελεφερίκ στον βράχο. «Και τώρα ένα σύνθημα που όλους μας ενώνει, κρατήστε το μουσείο, και διώξτε τη Μενδώνη», «Όχι, όχι, στο τελεφερίκ» ήταν, μεταξύ άλλων, τα συνθήματα που φώναζαν οι κάτοικοι προς την υπουργό Πολιτισμού, ενώ τα πανό έγραφαν «Aγαπάμε και προστατεύουμε τον τόπο μας. Όχι στο τελεφερίκ», «Ο πολιτισμός σας είναι το χρήμα, κάτω τα χέρια από τον βράχο».
Ο Σύλλογος Φίλων Μονεμβάσιας σε δημοσίευσή του μετά την κινητοποίηση, δημοσιεύοντας και φωτογραφίες από το σημείο, αναφέρει: “Κάτω τα χέρια από το Βράχο. Πολιτισμός σας είναι το χρήμα. Μπράβο σε όσους υψώνουν ανάστημα και απαιτούν την προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Έτσι τιμούμε τον Ποιητή. Ο Βράχος. Τίποτ’ άλλο”.
«Πράσινο φως» από το ΣτΕ
Σημειώνεται ότι, το Συμβούλιο της Επικρατείας είχε δώσει το «πράσινο φως» για την εγκατάσταση του τελεφερίκ στην Άνω Πόλη, σύμφωνα με την απόφαση που αναρτήθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2026.
Με τις υπ’ αριθμ. 6 και 7/2026 αποφάσεις του, το Συμβούλιο της Επικρατείας απέρριψε τις αιτήσεις ακυρώσεως που είχαν καταθέσει σωματεία και φυσικά πρόσωπα της περιοχής Μονεμβασίας κατά αποφάσεων του Υπουργείου Πολιτισμού, των περιβαλλοντικών αρχών και του Δήμου Μονεμβασίας.
Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο υπενθύμισε την πάγια νομολογία του, σύμφωνα με την οποία η περιβαλλοντική αδειοδότηση και η αρχαιολογική έγκριση αποτελούν διακριτές διαδικασίες, χωρίς να υφίσταται από τον νόμο υποχρεωτική χρονική προτεραιότητα μεταξύ τους.
