Σας πονάει κάθε κριτική πολύ; Μπορεί να έχετε Δυσφορία Ευαισθησίας Απόρριψης
Δυσφορία Ευαισθησίας Απόρριψης: Τι είναι και τι δεν είναι.
Μια καθυστερημένη απάντηση, μια σύντομη διόρθωση ή μια αλλαγή στον τόνο κάποιου μπορεί να φαίνονται ασήμαντες. Για κάποιον όμως που έχει την λεγόμενη Δυσφορία Ευαισθησίας Απόρριψης (ΔΕΑ), αυτά μπορεί να του προκαλέσουν ένα απότομο κύμα ντροπής, άγχους, θλίψης ή θυμού που τον επηρεάζει πολύ πιο έντονα απ’ ό,τι φαίνεται να δικαιολογεί η κατάσταση.
Ο όρος μπορεί να δώσει χρήσιμη γλώσσα σε μια οδυνηρή εμπειρία. Αλλά έχει σημαντικά όρια: η ΔΕΑ δεν είναι μια επίσημα αναγνωρισμένη διάγνωση ψυχικής υγείας και η έρευνα παραμένει περιορισμένη.
Τι είναι η δυσφορία ευαισθησίας απόρριψης;
Η δυσφορία ευαισθησίας απόρριψης (ΔΕΑ) περιγράφει έντονο συναισθηματικό πόνο μετά από πραγματική ή αντιληπτή απόρριψη, κριτική, πείραγμα ή αποτυχία.
Η αντίδραση είναι συχνά ξαφνική και συντριπτική. Το άτομο μπορεί να αισθάνεται ταπεινωμένο, πανικόβλητο ή συντετριμμένο. Άλλοι μπορεί να θυμώσουν, να αμυνθούν ή να απελπιστούν, για να επιδιορθώσουν τη σχέση. Σωματικές αισθήσεις όπως σφίξιμο στο στήθος, έξαψη ή ένα βάρος στο στομάχι μπορεί να συνοδεύουν το επεισόδιο.
Η ΔΕΑ είναι ένας περιγραφικός τίτλος/ονομασία και όχι μια διάγνωση που αναφέρεται στα κύρια ψυχιατρικά συστήματα ταξινόμησης. Οι κλινικοί γιατροί μπορούν αντ' αυτού να συζητήσουν την ευαισθησία στην απόρριψη, τη συναισθηματική δυσλειτουργία ή συμπτώματα που συνδέονται με μια άλλη αναγνωρισμένη πάθηση.
Ποιες συμπεριφορές μπορούν να αναπτυχθούν γύρω από τον φόβο της απόρριψης;
Οι επιπτώσεις μπορεί να συνεχιστούν πέρα από το άμεσο επεισόδιο. Για να αποφύγει την κριτική ή τον αποκλεισμό, κάποιος μπορεί να γίνει τελειομανής, να αναζητά επανειλημμένα την επιβεβαίωση, να υπεραναλύει μηνύματα, να πασχίζει να ευχαριστεί διαρκώς τους άλλους ή να αποφεύγει σχέσεις, ευκαιρίες και δύσκολες συζητήσεις.
Άλλοι μπορεί να αποσυρθούν ξαφνικά ή να αντιδράσουν παρορμητικά, όταν πιστεύουν ότι τους έχουν απορρίψει. Αυτά τα πρότυπα μπορούν να επηρεάσουν την εργασία, την εκπαίδευση και τις σχέσεις.
Γιατί η ΔΕΑ συχνά σχετίζεται με τη ΔΕΠΥ;
Η ΔΕΑ συζητείται συχνά στην κοινότητα της ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας) επειδή η συναισθηματική δυσλειτουργία είναι συχνή στη ΔΕΠΥ. Η δυσκολία στην επιβράδυνση μιας έντονης αντίδρασης, σε συνδυασμό με επαναλαμβανόμενη κριτική ή παρεξήγηση, μπορεί να κάνει την αντιληπτή απόρριψη ιδιαίτερα επώδυνη.
Ωστόσο, η ΔΕΑ δεν αποτελεί μέρος των επίσημων διαγνωστικών κριτηρίων για τη ΔΕΠΥ, δεν την βιώνουν όλοι όσοι έχουν διαγνωσμένη ΔΕΠΥ και η ευαισθησία στην απόρριψη δεν είναι μοναδική για τη ΔΕΠΥ. Παρόμοιες αντιδράσεις μπορεί να εμφανιστούν παράλληλα με άγχος, κατάθλιψη, δυσκολίες που σχετίζονται με τραύμα, αυτισμό ή πρότυπα που σχετίζονται με την προσωπικότητα. Αυτή η επικάλυψη καθιστά την αυτοδιάγνωση αναξιόπιστη.
Πώς αξιολογείται από τους ψυχολόγους η δυσφορία ευαισθησίας απόρριψης;
Δεν υπάρχει καθιερωμένη κλινική δοκιμή, που να διαγιγνώσκει ανεξάρτητα τη ΔΕΑ. Ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας συνήθως θα διερευνήσει τους παράγοντες που πυροδοτούν, την ταχύτητα, τη διάρκεια και τις συνέπειες των επεισοδίων, καθώς και την επίδρασή τους στην καθημερινή ζωή.
Η αξιολόγηση μπορεί επίσης να εξετάσει τη ΔΕΠΥ, το κοινωνικό άγχος, τις διαταραχές της διάθεσης, το τραύμα και άλλες πιθανές εξηγήσεις. Παρόμοιες αντιδράσεις μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες και μπορεί να απαιτούν διαφορετική υποστήριξη.
Τι μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση των έντονων αντιδράσεων;
Ο άμεσος στόχος είναι συχνά να δημιουργηθεί μια παύση μεταξύ του αιτιακού παράγοντα (δηλαδή της κριτικής) και της αντίδρασης. Η αργή αναπνοή, η «γείωση», η ονομασία του συναισθήματος και η καθυστέρηση μηνυμάτων ή αποφάσεων μπορεί να μειώσουν τις παρορμητικές αντιδράσεις. Μπορεί επίσης να βοηθήσει να αναρωτηθούμε ποια στοιχεία υποστηρίζουν την φοβισμένη ερμηνεία και αν υπάρχει κάποια άλλη εξήγηση.
Η ψυχοθεραπεία μπορεί να αναπτύξει δεξιότητες συναισθηματικής ρύθμισης, επικοινωνίας και αυτοσυμπόνιας. Οι προσεγγίσεις που βασίζονται στη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, τη διαλεκτική συμπεριφορική θεραπεία και την ενσυνειδητότητα μπορεί να βοηθήσουν ορισμένους ανθρώπους, αν και η έρευνα ειδικά για τη ΔΕΑ είναι περιορισμένη.
Δεν υπάρχει φαρμακευτική αγωγή εγκεκριμένη ειδικά για τη ΔΕΑ. Όταν διαγνωστεί ΔΕΠΥ ή κάποια άλλη πάθηση, η κατάλληλη θεραπεία μπορεί να βελτιώσει τα ευρύτερα συναισθηματικά συμπτώματα, αλλά οι αποφάσεις για τη φαρμακευτική αγωγή απαιτούν ατομική αξιολόγηση.
Συχνές Ερωτήσεις
Πώς πρέπει να αντιδράσει κάποιος σε ένα αγαπημένο του πρόσωπο κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου;
Αναγνωρίστε ότι η δυσφορία του είναι πραγματική χωρίς να επιβεβαιώνετε αυτόματα, ότι πράγματι συνέβη η απόρριψη. Διευκρινίστε τι εννοούσατε, αποφύγετε την κλιμάκωση του καβγά και επιστρέψτε στη συζήτηση μόλις η συναισθηματική ένταση υποχωρήσει.
Πότε πρέπει να αναζητηθεί επαγγελματική βοήθεια;
Ζητήστε βοήθεια όταν ο φόβος της απόρριψης προκαλεί επίμονη αποφυγή, επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις, σοβαρό άγχος, καταθλιπτική διάθεση ή βλάβη στην εργασία, το σχολείο ή το σπίτι. Απαιτείται επείγουσα υποστήριξη εάν υπάρχει κίνδυνος αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας.
Συμπέρασμα
Η δυσφορία ευαισθησίας απόρριψης περιγράφει έντονο πόνο γύρω από μια αντιληπτή απόρριψη, αλλά δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επιβεβαιωμένη διάγνωση. Η αναγνώριση του μοτίβου μπορεί να είναι χρήσιμη όταν οδηγεί σε προσεκτική αξιολόγηση, πρακτικές στρατηγικές αντιμετώπισης και θεραπεία για οποιαδήποτε υποκείμενη πάθηση.
Πηγές:
