Στενό μαρκάρισμα της Τουρκίας στην Αίγυπτο για να υπογράψει τη συμφωνία της Μέκκας

Snapshot

• Η Τουρκία πιέζει την Αίγυπτο να υπογράψει τη συμφωνία της Μέκκας, παρά τις ανησυχίες του Καΐρου για τη ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής που συγκρούεται με την Ειρηνευτική Συνθήκη Αιγύπτου-Ισραήλ του 1979.
• Η Αίγυπτος διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας αλλά δεν έχει υπογράψει τη συμφωνία, πιθανώς λόγω ανησυχιών για περιφερειακές συγκρούσεις και επιπτώσεις στις σχέσεις με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.
• Η συμφωνία της Μέκκας προβλέπει κοινή στρατιωτική συνεργασία και συμμετοχή στον ναυτικό συνασπισμό στην Ερυθρά Θάλασσα κατά των ανταρτών Χούθι, με την Τουρκία να έχει ήδη συμφωνήσει σε αυτό.
• Ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν κατηγόρησε το Ισραήλ για πολιτικές στη Γάζα που παραβιάζουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, προκαλώντας έντονη αντίδραση από το ισραηλινό ΥΠΕΞ.
• Η σύγκρουση μεταξύ συμφωνιών και η διαμάχη για τη ρήτρα αμυντικής συνδρομής αποτελούν βασικό εμπόδιο για την ένταξη της Αιγύπτου στη συμφωνία της Μέκκας.

Snapshot powered by AI

Από τις 7 Αυγούστου όταν Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν υπέγραψαν την αμυντική συμφωνία γνωστή ως συμφωνία της Μέκκας η Άγκυρα δεν έχει κρύψει ότι επιθυμεί η Αίγυπτος να συμμετάσχει.

Αυτό επιβεβαίωσε και η διήμερη επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν στην Αίγυπτο, ο οποίος επιτέθηκε στη συμμαχία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ αλλά και στο Τελ Αβίβ για την κατάσταση στη Γάζα.

Βέβαια, η συμφωνία της Μέκκας ακόμη βρίσκεται σε πρώιμη φάση και δεν είναι ξεκάθαρο ποια μορφή θα πάρει η στρατιωτική συνεργασία των τριών χωρών, η οποία θα απαιτήσει τη δημιουργία κοινών μηχανισμών για να εφαρμοστεί στο πεδίο. Πάντως η Τουρκία ανακοίνωσε ότι συμφώνησε να συμμετέχει στον ναυτικό συνασπισμό υπό την ηγεσία του Ριάντ στην Ερυθρά Θάλασσα κόντρα στους αντάρτες Χούθι.

Παράλληλα η Άγκυρα πιέζει για να συμπεριληφθεί στην συμφωνία και η Αίγυπτος, η οποία κρατά ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας αλλά δεν έχει μέχρι στιγμής υπογράψει. Από την έναρξη των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Γάζα το Κάιρο συμμετείχε στον τετραμερή διάλογο και τον συντονισμό με το Πακιστάν, την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία προκειμένου οι τέσσερις χώρες να αυξήσουν την επιρροή τους στην περιοχή.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS) του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, εκείνη την περίοδο η αξιολόγηση στα κυβερνητικά κλιμάκια της Αιγύπτου ήταν ότι αυτός ο συντονισμός θα οδηγούσε στη δημιουργία ενός μόνιμου πλαισίου συνεργασίας. Γι’ αυτό και προκάλεσε έκπληξη όταν η Αίγυπτος τελικά δεν υπέγραψε τη συμφωνία της Μέκκας.

Ο Χακάν Φιντάν έσπευσε τότε να επισημάνει ότι η πόρτα για τη μελλοντική συμμετοχή της Αιγύπτου παραμένει ανοιχτή, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιλυθούν τεχνικά ζητήματα. Επισήμως η Αίγυπτος δεν έδωσε κάποιο λόγο για την απουσία της από τη συμφωνία. Δημοσίευμα στην ιστοσελίδα Middle East Eye ανέφερε ότι η Σαουδική Αραβία ήταν αυτή που μπλόκαρε την είσοδο του Καΐρου στη συμφωνία.

Τα σενάρια για την απουσία

Ωστόσο η παρούσα κατάσταση για την Αίγυπτο είναι πιο σύνθετη. Τα σενάρια για την απουσία του Καΐρου ποικίλλουν από τις ανησυχίες ότι η συμμαχία του σουνιτικού άξονα θα κατέληγε να πυροδοτήσει περιφερειακές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή ή ότι θα έρθει σε αντιπαράθεση με τον σιιτικό άξονα της Τεχεράνης ή το Ισραήλ.

Επίσης εκφράζονται φόβοι ότι η συμφωνία θα μπορούσε να υπονομεύσει την θέση διαμεσολαβητή που έχει στον μουσουλμανικό κόσμο η Αίγυπτος ή ότι θα επιβάρυνε τις σχέσεις του Καΐρου με την Ουάσινγκτον και το Τελ Αβία.

Το «αγκάθι» της αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής

Η συμφωνία της Μέκκας περιλαμβάνει την ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής στα πρότυπα του άρθρου 5 της Ιδρυτικής Διακήρυξης του ΝΑΤΟ, δηλαδή μία επίθεση κατά μίας από τις υπογράφουσες χώρες είναι επίθεση κατά και των τριών χωρών. Αυτό φαίνεται ότι ανησυχεί την Αίγυπτο.

Σύμφωνα με Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS) η ρήτρα έρχεται σε αντίθεση με την Ειρηνευτική Συνθήκη που υπέγραψαν στις ΗΠΑ τον Μάρτιο του 1979 ο τότε πρόεδρος της Αιγύπτου, Ανουάρ Σαντάτ και ο τότε πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μεναχέμ Μπέγκιν.

Η συμφωνία όριζε την αναγνώριση του Ισραήλ από την Αίγυπτο και τους όρους εξομάλυνσης των σχέσεων των δύο κρατών. Το άρθρο 6 της Ειρηνευτικής Συνθήκης που ρυθμίζει το καθεστώς σε σχέση με τις άλλες συμφωνίες που υπογράφουν Αίγυπτος και Ισραήλ είναι αντίθετο με τη ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής.

Συγκεκριμένα το άρθρο ορίζει ότι η συνθήκη «δεν επηρεάζει και δεν πρέπει να ερμηνεύεται ότι επηρεάζει με οποιονδήποτε τρόπο τις υποχρεώσεις των μερών υπό τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ». Καθορίζει ότι Αίγυπτος και Ισραήλ δεν «θα αναλάβουν οποιαδήποτε υποχρέωση που έρχεται σε σύγκρουση με την παρούσα Συνθήκη».

Επιπλέον αναφέρει ότι «σε περίπτωση σύγκρουσης μεταξύ των υποχρεώσεων των μερών βάσει της παρούσας Συνθήκης και οποιωνδήποτε άλλων υποχρεώσεών τους, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την παρούσα Συνθήκη θα είναι δεσμευτικές και θα εφαρμόζονται».

Το συγκεκριμένο άρθρο αποτέλεσε σημείο διαμάχης μεταξύ του Καΐρου και της Ιερουσαλήμ από όταν ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις για την Ειρηνευτική Συνθήκη τον Οκτώβριο του 1978. Ο Ανουάρ Σαντάτ θεωρούσε ότι μια ρήτρα που θα έδινε προτεραιότητα στην ειρηνευτική συνθήκη με το Ισραήλ έναντι άλλων συνθηκών θα ταπείνωνε την Αίγυπτο στον αραβικό κόσμο.

Από την πλευρά του ο Μενάχεμ Μπεγκίν πίστευε ότι αν δεν υπήρχε αυτή η ρήτρα θα αναγνωριζόταν στην Αίγυπτο το δικαίωμα να παραβιάζει τη Συνθήκη όποτε το επιθυμεί. Τελικά, αν και το άρθρο διατυπώθηκε με μία δημιουργική ασάφεια εντούτοις αναφέρει ρητά ότι υπερισχύει έναντι άλλων συμφωνιών.

Η φωτογραφία του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών της Αιγύπτου

Η Τουρκία πιέζει πάντως με κάθε μέσο για την ένταξη της Αιγύπτου. Στην επίσκεψη του στην Αίγυπτο ο Χακάν Φιντάν συναντήθηκε με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελατί και τον ΥΠΕΞ της Σαουδικής Αραβίας, Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν Αλ Σαούντ. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε ότι το υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου επέλεξε να δημοσιοποιήσει τη συνάντηση με μία φωτογραφία των τριών υπουργών να κάθονται σε τραπέζι για φαγητό χωρίς γραβάτες και επίσημη ενδυμασία.

«Η συνάντηση επιβεβαίωσε τους βαθείς δεσμούς φιλίας και συνεργασίας που ενώνουν τις τρεις χώρες, καθώς και τη δέσμευση για την ενίσχυση της εταιρικής σχέσης τους και την προώθηση των κοινών συμφερόντων», ανέφερε στην ανάρτηση το αιγυπτιακό ΥΠΕΞ.

Η σύγκρουση με το Ισραήλ

Με τις δηλώσεις του από την Αίγυπτο ο Χακάν Φιντάν εξόργισε το Ισραήλ. Ο Τούρκος ΥΠΕΞ κατηγόρησε το Ισραήλ ότι θέλει να διώξει όλους τους Παλαιστίνιους από τη Γάζα και τόνισε ότι Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπέντζαμιν Νετανιάχου «αναπτύσσει πολιτικές που καταπατούν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια».

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας ανέφερε επίσης ότι η Άγκυρα και το Κάιρο προσχώρησαν στο Συμβούλιο Ειρήνης που υποστηρίζεται από τον Ντόναλντ Τραμπ με σκοπό να «σταματήσουν τη γενοκτονία στη Γάζα». «Ευτυχώς, μαζί το καταφέραμε. Έχουμε σταματήσει τη γενοκτονία σε κάποιο βαθμό», είπε ο Φιντάν.

Παράλληλα υπογράμμισε ότι η συμφωνία της Μέκκας δεν βάζει στο στόχαστρο καμία χώρα στην περιοχή και την παρουσίασε σε αντιδιαστολή με τη συμμαχία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ η οποία – κατά τη γνώμη του- έχει ως στόχο την Αίγυπτο και την Τουρκία.

H αντίδραση του Ισραήλ ήταν έντονη. «Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Φιντάν απειλεί το Ισραήλ μόλις μία ημέρα αφότου πόζαρε με έναν χάρτη που σβήνει εντελώς το Ισραήλ. Ας μας απαλλάξει από τα κηρύγματα και τις απειλές», ανέφερε σε ανακοίνωση το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ.

«Η Τουρκία, η οποία έχει μετατραπεί σε έδρα της τρομοκρατικής οργάνωσης Χαμάς και φιλοξενεί τους τρομοκράτες ηγέτες της, δεν έχει κανένα ρόλο στον καθορισμό των μέτρων ασφαλείας του Ισραήλ στη Γάζα.», σημείωσε το ισραηλινό ΥΠΕΞ.

«Η πορεία προς τα εμπρός είναι σαφής: η Χαμάς πρέπει να αφοπλιστεί και η Γάζα να αποστρατιωτικοποιηθεί. Μόνο τότε μπορούν να ακολουθήσουν περαιτέρω βήματα από την πλευρά του Ισραήλ. Το Ισραήλ δεν θα επιτρέψει στη Χαμάς να ανακτήσει την ικανότητα να απειλήσει ξανά τους πολίτες μας, και τίποτα από όσα λέει η Τουρκία δεν θα αλλάξει αυτό το γεγονός», κατέληξε το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ.

Διαβάστε επίσης