Είναι το Instagram και το Facebook τεχνηέντως εθιστικά; Το διακύβευμα στη δίκη της Meta
Δίκη της Meta για τον εθισμό στα social media: Τι διακυβεύεται πραγματικά για τα παιδιά και τους γονείς;
Η Meta αντιμετωπίζει μια από τις μεγαλύτερες νομικές δοκιμασίες μέχρι σήμερα σχετικά με το πώς το Instagram και το Facebook επηρεάζουν τα παιδιά.
Σε μια ομοσπονδιακή δίκη στις ΗΠΑ, που ξεκίνησε στο Όκλαντ στις 18 Αυγούστου, τέσσερις πολιτείες παρουσιάζουν ισχυρισμούς για την προστασία των καταναλωτών στο πλαίσιο ενός ευρύτερου συνασπισμού 29 Πολιτειών. Ισχυρίζονται ότι η Meta:
- χρησιμοποίησε σκοπίμως χαρακτηριστικά σχεδιασμού, για να κρατάει τους νέους απασχολημένους
- παραπλάνησε τις οικογένειες σχετικά με τους κινδύνους και
- συνέλεξε δεδομένα από παιδιά κάτω των 13 ετών χωρίς επαρκή γονική συναίνεση
Η Meta αρνείται τους ισχυρισμούς.
Τι ακριβώς διακυβεύεται στη δίκη της Meta;
Η Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιου Τζέρσεϊ προσπαθούν να αποδείξουν, ότι οι ισχυρισμοί σχεδιασμού και ασφάλειας προϊόντων της Meta παραβίασαν τους κρατικούς νόμους των ΗΠΑ περί προστασίας των καταναλωτών, ενώ ο συνασπισμός των 29 πολιτειών υποβάλλει επίσης μια ομοσπονδιακή αξίωση του Νόμου περί Προστασίας του Απορρήτου των Παιδιών στο Διαδίκτυο.
Ένα οκταμελές συμβουλευτικό σώμα ενόρκων θα εκδικάσει την υπόθεση, αλλά η περιφερειακή δικαστής των ΗΠΑ, Yvonne Gonzalez Rogers, θα καθορίσει τελικά αν υπάρχει ευθύνη της Meta. Εάν η Meta χάσει, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει σοβαρές αστικές κυρώσεις και δικαστικές αλλαγές στο Facebook και το Instagram, οι οποίες ενδεχομένως να επηρεάσουν λειτουργίες όπως η απεριόριστη κύλιση (infinite scroll) στο περιεχόμενο, τα likes και η προστασία από τη χρήση από ανηλίκους.
Η Meta υποστηρίζει ότι:
- έχει επενδύσει σημαντικά στην ασφάλεια των εφήβων
- δεν έχει κάνει παραπλανητικές δηλώσεις ασφαλείας και
- η έρευνα δεν αποδεικνύει μια απλή αιτιώδη σύνδεση μεταξύ της χρήσης των social media και της χειροτέρευσης της ευημερίας των εφήβων
Αυτοί οι ισχυρισμοί παραμένουν αμφισβητούμενοι. Η δίκη αποφασίζει για τη νομική ευθύνη, όχι για το εάν κάθε νεαρός χρήστης βλάπτεται.
Πώς ο σχεδιασμός των social media μπορεί να ενθαρρύνει την ψυχαναγκαστική χρήση τους;
Πολλά γνωστά χαρακτηριστικά αφαιρούν τα φυσικά σημεία διακοπής (της εμφάνισης περιεχομένου) ή επανειλημμένα στρέφουν την προσοχή πίσω στην εφαρμογή:
- η απεριόριστη κύλιση συνεχίζει να φορτώνει νέο υλικό/περιεχόμενο
- η αυτόματη αναπαραγωγή ξεκινά αυτόματα ένα άλλο βίντεο
- οι ειδοποιήσεις προτρέπουν τους χρήστες να επιστρέψουν στην εφαρμογή
- οι συστάσεις/προτάσεις στον χρήστη προσφέρουν συνεχώς εξατομικευμένο περιεχόμενο και
- τα likes παρέχουν ορατές κοινωνικές ανταμοιβές
Αυτά τα χαρακτηριστικά δεν αποδεικνύουν «εθισμό» με την κλινική έννοια του όρου. Αλλά η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία προσδιορίζει συγκεκριμένα τα likes, το προτεινόμενο περιεχόμενο, την απεριόριστη κύλιση και τα απεριόριστα χρονικά όρια ως χαρακτηριστικά που θα πρέπει να σχεδιάζονται, λαμβάνοντας υπόψη τις αναπτυξιακές ικανότητες των εφήβων.
Μια γνωστή μελέτη με στοιχεία από μαγνητικές τομογραφίες διαπίστωσε, ότι οι έφηβοι ήταν πιο πιθανό να τους αρέσουν εικόνες που φαίνονταν δημοφιλείς, ενώ οι εικόνες που είχαν τα περισσότερα likes παρήγαγαν μεγαλύτερη δραστηριότητα σε περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην επεξεργασία ανταμοιβής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το να λαμβάνεις "likes" λειτουργεί σαν… ναρκωτικό. Δείχνει, όμως, ότι η αποδοχή στα social media ενεργοποιεί τα κανονικά κυκλώματα ανταμοιβής του εγκεφάλου.
Γιατί οι έφηβοι μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι;
Η εφηβεία είναι μια περίοδος κατά την οποία η αποδοχή από τους συνομηλίκους είναι ιδιαίτερα σημαντική, ενώ ο έλεγχος των παρορμήσεων και η αυτορρύθμιση βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη. Σύμφωνα με έρευνα, οι εξατομικευμένες ροές ειδήσεων (feeds) στα social media μπορούν να συνδυάσουν αυτές τις ευαισθησίες με μια ουσιαστικά ατελείωτη ροή νέου περιεχομένου και κοινωνικής σύγκρισης.
Αλλά τα social media δεν είναι εγγενώς επιβλαβή. Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι επιπτώσεις ποικίλλουν ανάλογα με τον έφηβο, το περιεχόμενο, τα χαρακτηριστικά της πλατφόρμας και τις περιστάσεις. Η διαδικτυακή αλληλεπίδραση μπορεί επίσης να παρέχει φιλία, πληροφορίες και κοινωνική υποστήριξη.
Η πιο χρήσιμη ερώτηση δεν είναι επομένως απλώς "πόσες ώρες;" ξοδεύει ένας έφηβος στα social media αλλά τι βιώνει εκεί και τι αντικαθιστούν στη ζωή του τα social media.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς ανεξάρτητα από την ετυμηγορία της δίκης;
Οι γονείς δεν χρειάζεται να περιμένουν το πόρισμα του δικαστηρίου. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά ένα οικογενειακό πλάνο χρήσης των ΜΜΕ και των social media, που να λαμβάνει υπόψη το περιεχόμενο, την επικοινωνία και το εάν οι οθόνες παραγκωνίζουν τον ύπνο, την άσκηση, τις σχολικές εργασίες και τις διαπροσωπικές σχέσεις.
Τα πρακτικά βήματα περιλαμβάνουν:
- απομάκρυνση των οθονών από τα υπνοδωμάτια κατά τη διάρκεια της νύχτας
- απενεργοποίηση των περιττών ειδοποιήσεων
- συμφωνία για τα χρονικά όρια χρήσης των εφαρμογών
- ανοιχτή συζήτηση για αλγόριθμους και likes
- τακτική συνομιλία για το τι συναντά το παιδί στο διαδίκτυο
ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι γονείς θα πρέπει να εφαρμόζουν τα ίδια ακριβώς όρια και στους εαυτούς τους, αλλιώς τα παιδιά δεν θα ακολουθήσουν ποτέ τους κανόνες.
Η επίμονη διαταραχή του ύπνου, η απόσυρση από τις συνήθεις δραστηριότητες, η μειωμένη σχολική επίδοση και οι σημαντικές αλλαγές στη διάθεση είναι λόγοι για να εξετάσουμε πιο προσεκτικά το τι βιώνει το παιδί και, όταν ανησυχούμε, να συμβουλευτούμε έναν παιδίατρο ή έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Συμπέρασμα
Όποια και αν είναι η ετυμηγορία, η δίκη της Meta εγείρει ένα ευρύτερο ερώτημα: πόση ευθύνη φέρουν οι πλατφόρμες social media, όταν τα προϊόντα έχουν σχεδιαστεί για να μεγιστοποιούν την εμπλοκή μεταξύ χρηστών, που βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη.
Η επιστήμη δεν δικαιολογεί να λέμε ότι κάθε έφηβος είναι «εθισμένος», αλλά δικαιολογεί να λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη την ψυχαναγκαστική χρήση, τον διαταραγμένο ύπνο και τον σχεδιασμό των πλατφορμών. Οι γονείς μπορούν να ενεργήσουν για όλους αυτούς τους κινδύνους άμεσα, χωρίς να περιμένουν έναν δικαστή να αποφασίσει τι γνώριζε ή τι έκανε νόμιμα η Meta.
Πηγές:
