Η απίστευτα απλή συνήθεια, που συνδέεται με την μακροζωία - Δεν κοστίζει ούτε 1 ευρώ

Οι συνδρομές σε γυμναστήρια, τα συμπληρώματα διατροφής και τα τεχνολογικά βοηθήματα για την μακροζωία μπορεί να είναι ακριβά. Ωστόσο, ένας ισχυρός δείκτης πρόβλεψης για μεγαλύτερη διάρκεια ζωής ενδέχεται να μην κοστίζει τίποτα: η διατήρηση ουσιαστικών σχέσεων.

Δεκαετίες ερευνών συνδέουν την κοινωνική σύνδεση με χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας, καλύτερη υγεία και γνωστική ανθεκτικότητα.

Γιατί οι σχέσεις συνδέονται με την μακροζωία;

Η Μελέτη του Χάρβαρντ για την Ανάπτυξη των Ενηλίκων, η οποία ξεκίνησε το 1938, έχει παρακολουθήσει χιλιάδες ανθρώπους καθ' όλη τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους της ενήλικης ζωής τους. Ένα από τα πιο γνωστά ευρήματά της είναι ότι οι άνθρωποι που ήταν πιο ικανοποιημένοι από τις σχέσεις τους στην μέση ηλικία, παρουσίαζαν καλύτερη υγεία δεκαετίες αργότερα.

Η ικανοποίηση από τις σχέσεις στην ηλικία των 50 ετών αποτελούσε καλύτερο προγνωστικό δείκτη για τη σωματική υγεία στην ηλικία των 80 ετών, σε σύγκριση με παράγοντες, όπως τα επίπεδα χοληστερόλης, που είχαν μετρηθεί στην μέση ηλικία. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι οι καλές σχέσεις προσθέτουν άμεσα έναν συγκεκριμένο αριθμό ετών στη ζωή, αλλά το εύρημα συνάδει και με ευρύτερα επιστημονικά δεδομένα.

Μια μετα-ανάλυση του 2010, η οποία περιέλαβε 148 μελέτες και συνολικά 308.849 άτομα, διαπίστωσε ότι όσοι διατηρούσαν ισχυρότερες κοινωνικές σχέσεις είχαν περίπου 50% περισσότερες πιθανότητες επιβίωσης κατά τη διάρκεια της περιόδου παρακολούθησης, σε σχέση με εκείνους που είχαν ασθενέστερες σχέσεις.

Πώς μπορεί η κοινωνική σύνδεση να επηρεάσει τη σωματική υγεία;

Οι σχέσεις μπορούν να επηρεάσουν την υγεία μέσω διαφόρων οδών. Οι έμπιστοι φίλοι, οι σύντροφοι και τα μέλη της οικογένειας μπορούν να:

• προσφέρουν συναισθηματική στήριξη σε περιόδους στρες
• ενθαρρύνουν πιο υγιεινές συμπεριφορές
• βοηθήσουν τα άτομα να αναζητήσουν ιατρική φροντίδα όταν αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα υγείας

Αντιθέτως, η χρόνια μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση έχουν συνδεθεί με:

• εντονότερες αντιδράσεις στο στρες
• φλεγμονές
• καρδιαγγειακά νοσήματα
• κατάθλιψη
• γνωστική έκπτωση και
• πρόωρο θάνατο

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι περίπου 1 στους 6 ανθρώπους παγκοσμίως βιώνει το αίσθημα της μοναξιάς.

Το κλειδί δεν είναι απλώς να έχει κανείς πολλές επαφές. Η ποιότητα, η αξιοπιστία και το αίσθημα του «ανήκειν» φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο. Κάποιος μπορεί να περιβάλλεται από κόσμο και παρ' όλα αυτά να νιώθει μόνος, ενώ ένα άλλο άτομο μπορεί να διαθέτει ένα μικρό αλλά εξαιρετικά υποστηρικτικό δίκτυο ανθρώπων.

Ποιο είδος σχέσεων φαίνεται να έχει την μεγαλύτερη σημασία;

Δεν υπάρχει ένας… μαγικός αριθμός φίλων. Οι έρευνες δείχνουν ότι σημασία έχουν περισσότερο οι ουσιαστικές και αξιόπιστες σχέσεις παρά η δημοφιλία και δεκάδες γνωστοί, που δεν είναι φίλοι φυσικά. Ουσιαστικές σχέσεις, λοιπόν, μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Στενούς φίλους, συγγενείς ή σύντροφο στον/στην οποίο μπορείτε να βασιστείτε
• Τακτική επαφή με γείτονες και συναδέλφους
• Συμμετοχή σε έναν σύλλογο, αθλητική ομάδα ή κοινοτική οργάνωση
• Εθελοντισμό ή επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες γύρω από ένα κοινό ενδιαφέρον

Ακόμη και οι μικρές αλληλεπιδράσεις μπορούν να συμβάλουν στο αίσθημα της σύνδεσης, όταν συμβαίνουν τακτικά.

Είναι η κοινωνική σύνδεση εξίσου σημαντική με τη διατροφή και την άσκηση;

Δεν θα πρέπει να τις αντικαθιστά. Η άσκηση, η αποφυγή του καπνίσματος, ο καλός ύπνος, ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης και η θρεπτική διατροφή παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία και την μακροζωία.

Ωστόσο, οι σχέσεις αξίζουν μια θέση δίπλα σε αυτές τις συνήθειες. Ερευνητές του Χάρβαρντ περιγράφουν τη φροντίδα των σχέσεων ως μια μορφή αυτοφροντίδας, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αντιμετωπίζει πλέον την κοινωνική σύνδεση ως ζήτημα δημόσιας υγείας.

Η συχνά επαναλαμβανόμενη σύγκριση μεταξύ μοναξιάς και καπνίσματος θα πρέπει επίσης να ερμηνεύεται με προσοχή. Πρόκειται για συγκρίσεις εκτίμησης κινδύνου σε επίπεδο πληθυσμού και όχι για απόδειξη ότι η μοναξιά «ισοδυναμεί βιολογικά με το κάπνισμα» ενός συγκεκριμένου αριθμού τσιγάρων.

Πώς μπορείτε να ενισχύσετε την κοινωνική σύνδεση χωρίς να ξοδέψετε χρήματα;

Οι μικρές, συνειδητές συνήθειες μπορεί να είναι πιο ρεαλιστικές από την προσπάθεια δημιουργίας ενός τεράστιου κοινωνικού κύκλου:

• Τηλεφωνήστε ή στείλτε μήνυμα σε κάποιον με τον οποίο έχετε χάσει την επαφή
• Προγραμματίστε έναν τακτικό περίπατο ή ένα γεύμα με έναν φίλο
• Γίνετε μέλος μιας δωρεάν τοπικής ομάδας ή συμμετάσχετε σε μια κοινοτική δραστηριότητα
• Προσφέρετε εθελοντική εργασία για έναν σκοπό που σας ενδιαφέρει
• Προστατέψτε τον χρόνο που αφιερώνετε στις κοινωνικές επαφές, αντί να τον αφήνετε στην τύχη

Συχνές Ερωτήσεις

Το να ζει κανείς μόνος σημαίνει ότι είναι κοινωνικά απομονωμένος;

Όχι. Η διαβίωση χωρίς σύντροφο ή συγκάτοικο και η μοναξιά είναι διαφορετικά πράγματα. Ορισμένοι που ζουν μόνοι έχουν πλούσια κοινωνική ζωή, ενώ άλλοι αισθάνονται μοναξιά παρόλο που ζουν με την οικογένειά τους ή με σύντροφο.

Μετρούν οι διαδικτυακές φιλίες;

Μπορούν να μετρούν. Η ψηφιακή επαφή μπορεί να προσφέρει ουσιαστική υποστήριξη, ειδικά όταν η ασθένεια, η αναπηρία και η απόσταση περιορίζουν τη δια ζώσης αλληλεπίδραση. Για πολλούς, η διαδικτυακή επαφή λειτουργεί καλύτερα ως μέρος ενός ευρύτερου μείγματος κοινωνικής σύνδεσης.

Συμπέρασμα

Η πιο οικονομική στρατηγική για την μακροζωία ίσως είναι και η πιο ανθρώπινη: η διατήρηση των κοινωνικών δεσμών. Οι ισχυρές σχέσεις δεν μπορούν να εγγυηθούν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, ωστόσο δεκαετίες ερευνών συνδέουν τους ουσιαστικούς κοινωνικούς δεσμούς με καλύτερη υγεία και χαμηλότερη θνησιμότητα.

Το να αντιμετωπίζουμε τις σχέσεις ως κάτι που αξίζει να διατηρούμε συνειδητά μπορεί να είναι εξίσου σημαντικό με το να αφιερώνουμε χρόνο στην άσκηση ή τον ύπνο.

Πηγές:

• sciencefocus.com
• harvard.edu
• nih.gov