Διπλωματικό παρασκήνιο: Οι Ευρωπαίοι δεν γνώριζαν την πρόταση στον Καναδά να γίνει συνδεδεμένο μέλος
Δμοσίευμα του περιοδικού Politico αποκαλύπτει ότι οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν είχαν ενημερωθεί για την πρόταση και ουδείς αυτή τη στιγμή γνωρίζει τι θα σημαίνει στην πράξη το καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους»
Snapshot
- Η πρόταση της προέδρου της Κομισιόν για τον Καναδά ως «συνδεδεμένο μέλος» της Ε.Ε. αιφνιδίασε τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων.
- Δεν υπάρχει σαφής ορισμός ή συμφωνία για το τι σημαίνει στην πράξη το καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» της Ε.Ε. ούτε ποιες θα είναι οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα.
- Η πρόταση προκάλεσε διπλωματικό πρόβλημα, με τον Καναδά να δείχνει απόσταση και τον Αμερικανό πρόεδρο να απειλεί με κυρώσεις.
- Η δημιουργία νέου καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» απαιτεί τροποποίηση των ευρωπαϊκών Συνθηκών, καθώς δεν υπάρχει νομική βάση στις υφιστάμενες.
- Η ιδέα του «συνδεδεμένου μέλους» προορίζεται μόνο για χώρες εκτός Ευρώπης που δεν μπορούν να γίνουν πλήρη μέλη της Ε.Ε., αποκλείοντας το Ηνωμένο Βασίλειο από παρόμοια συμφωνία.
Έντονο διπλωματικό παρασκήνιο δημιούργησε η χθεσινή πρόταση της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν από το βήμα του ευρωκοινοβουλίου στον Καναδά να γίνει το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ε.Ε.
Το φλερτ Ε.Ε. – Καναδά προκάλεσε την οργή του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος πλέον απειλεί με κυρώσεις της Οτάβα. Εξέπληξε, όμως, και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες οι οποίες, σύμφωνα με το περιοδικό Politico, δεν γνώριζαν για την πρόταση που θα έκανε η φον Ντερ Λάιεν.
Το περιοδικό ανέφερε ότι η Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν ήθελε να προκαλέσει αίσθηση με την ομιλία της αλλά τελικά η πρόταση στον Καναδά δημιούργησε διπλωματικό «πονοκέφαλο». Η ιδέα δεν είχε συζητηθεί εκ των προτέρων με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και έχει προκαλέσει σημαντική σύγχυση, όπως δήλωσαν τέσσερις διπλωμάτες στο Politico.
Ο Καναδάς φάνηκε επίσης να παίρνει αποστάσεις από την πρόταση. Η φον Ντερ Λάιεν έριξε τη πρόταση - βόμβα κατά τη διάρκεια της ομιλίας της για την Κατάσταση της Ένωσης την Τετάρτη, απευθυνόμενη στον Καναδό πρωθυπουργό, Μαρκ Κάρνεϊ ο οποίος ήταν παρών στο ευρωκοινοβούλιο. «Θα ήθελα να συνεργαστώ μαζί σας για να ανοίξουμε τον δρόμο ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ», είπε η πρόεδρος της Κομισιόν και οι ευρωβουλευτές ξέσπασαν σε χειροκροτήματα.Ωστόσο υπάρχει ένα μεγάλο πρόβλημα, σύμφωνα με το Politico.
Ουδείς στην Ε.Ε. σε αυτή τη φάση γνωρίζει τι σημαίνει στην πράξη μία χώρα να είναι «συνδεδεμένο μέλος» της Ε.Ε., δηλαδή ποιες υποχρεώσεις και παροχές έχει αυτή η ιδιότητα. «Δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί», δήλωσε ο Τζόναθαν Γουίλκινσον, ο νέος πρέσβης του Καναδά στην ΕΕ, σε δημοσιογράφους στο Στρασβούργο, όταν ρωτήθηκε για τη συμπληρωματική ιδιότητα μέλους.
«Αυτό στο οποίο εστιάζουμε είναι στην πραγματικότητα η επίτευξη αποτελεσμάτων». Αυτό σημαίνει ότι η πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε δημόσια ένα νέο καθεστώς, το οποίο η ΕΕ δεν έχει συμφωνήσει να δημιουργήσει ούτε έχει καθορίσει τον ορισμό του και ο Καναδάς δεν δείχνει πολύ πρόθυμος να δεχθεί.
O Ντόναλντ Τραμπ με τον Καναδό πρωθυπουργό, Μαρκ Καρνεϊ
Αιφνιδιάστηκαν οι Ευρωπαίοι
Ωστόσο, η απόφαση της φον ντερ Λάιεν να ανακοινώσει την πρόταση, κατά τη διάρκεια της σημαντικότερης ετήσιας εκδήλωσης του πολιτικού της ημερολογίου, αιφνιδίασε τα κράτη μέλη της ΕΕ, σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες, οι οποίοι δήλωσαν ότι οι κυβερνήσεις τους δεν είχαν ενημερωθεί. Τους παραχωρήθηκε ανωνυμία, όπως και σε άλλους που αναφέρονται σε αυτό το άρθρο, ώστε να μιλήσουν ειλικρινά για τις αντιδράσεις τους στην πρόταση.
Ένας διπλωμάτης χαρακτήρισε τη μυστικότητα ως «επικίνδυνη» και «απερίσκεπτη», επισημαίνοντας ότι η φον Ντερ Λάιεν δεν είχε καν θίξει την ιδέα αυτή σε πρόσφατο γεύμα με τους πρεσβευτές της ΕΕ.
Ένας άλλος διπλωμάτης ανέφερε ότι το αντίγραφο της ομιλίας της προέδρου της Κομισιόν που έλαβε εκ των προτέρων η κυβέρνησή του δεν περιλάμβανε τις λέξεις «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους». Ένας άλλος διπλωμάτης που έχει γνώση των συζητήσεων με τον Καναδά έθεσε ένα διαφορετικό ζήτημα: «Κανείς δεν ξέρει πραγματικά τι σημαίνει [η ιδιότητα του συνδεδεμένου μέλους]».
Αν και η πρόεδρος της Κομισιόν δεν έχει καμία υποχρέωση θεσμικά να ενημερώσει εκ των προτέρων τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για το περιεχόμενο της ομιλίας της, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να εγκρίνουν οποιοδήποτε επίσημο σχέδιο για τη χορήγηση ειδικού καθεστώτος στον Καναδά.
Η ιδέα αυτή έχει επίσης εγείρει ερωτήματα σχετικά με το αν η Βρετανία θα μπορούσε να επιδιώξει μια παρόμοια συμφωνία. Ωστόσο, αξιωματούχοι της ΕΕ έσπευσαν να αποκλείσουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο και τόνιζαν ότι το μοντέλο αυτό προορίζεται για χώρες που δεν μπορούν να ενταχθούν στην Ένωση.
«Σε αντίθεση με την Ουκρανία, τη Μολδαβία, τη Γεωργία, τη Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς δεν βρίσκεται στην Ευρώπη. Δεν μπορεί να ενταχθεί στην ΕΕ», δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ.
Χρειάζεται αλλαγή στις ευρωπαϊκές Συνθήκες
Σύμφωνα με τις Συνθήκες της ΕΕ και την καθιερωμένη θεσμική πρακτική της Ένωσης, υπάρχει σαφής διάκριση μεταξύ ιδιότητας μέλους και εταιρικής σχέσης. Η ΕΕ διατηρεί στενές σχέσεις με πολλές χώρες που δεν είναι μέλη της, αλλά μόνο τα 27 κράτη-μέλη της έχουν θέση στα βασικά πολιτικά όργανα της Ένωσης και επίσημο ρόλο στη θέσπιση της νομοθεσίας της ΕΕ.
Ένα νέο μοντέλο της ιδιότητας του μέλους της Ε.Ε. «θα απαιτούσε στην πραγματικότητα τροποποίηση της Συνθήκης», δήλωσε στο Politico o ευρωβουλευτής των Γερμανών Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, Ρενέ Ρεπάζι. Η έλλειψη ευρείας διαβούλευσης ήταν εμφανής και εντός της Επιτροπής, με έναν αξιωματούχο που ασχολείται με θέματα διεύρυνσης να δηλώνει ότι η ομάδα του δεν είχε συμμετάσχει σε καμία συζήτηση σχετικά με την πρόταση και ότι δεν γνώριζαν τίποτα γι’ αυτήν.
Στους διαδρόμους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η πρόταση προκάλεσε ανάμεικτες αντιδράσεις. «Κανείς δεν γνώριζε για αυτή την ειδική ιδιότητα μέλους που παραχωρήθηκε στον Καναδά», δήλωσε ο Νικόλα Προκατσίνι, συμπρόεδρος της δεξιάς ομάδας ECR. Και πρόσθεσε: «Δεν είναι απολύτως σαφές τι συνεπάγεται στην πραγματικότητα αυτή η ιδιότητα μέλους». Εξήγησε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα έπρεπε να είναι το πρώτο που θα επωφεληθεί από μια τέτοια ρύθμιση.
Η ανακοίνωση της φον Ντερ Λάιεν θα πρέπει να ερμηνευθεί ως μια προσπάθεια τόνωσης της δημόσιας εικόνας της με στόχο να παρουσιάσει μια σειρά στενότερων δεσμών σε συγκεκριμένους τομείς που επιδιώκουν οι Καναδοί, καθώς δεν υπάρχει νομική βάση στις συνθήκες για ένα τέτοιο καθεστώς συμμετοχής, υποστήριξαν δύο κεντρώοι ευρωβουλευτές και ένας αξιωματούχος του ευρωκοινοβουλίου.
Το γραφείο της προέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτας Μέτσολα, εξέδωσε δήλωση μετά από συνάντηση με τον Καναδό πρωθυπουργό, η οποία απέφυγε να αναφερθεί στο θέμα. Σημείωσε ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν για «τομείς με μεγάλο δυναμικό για ακόμη στενότερη συνεργασία», από κρίσιμα ορυκτά πρώτες ύλες έως την άμυνα.
