Νόσος Αλτσχάιμερ: Εξέταση αίματος μπορεί να δώσει διάγνωση με ακρίβεια 90% - Το νέο όπλο των γιατρών
Στα 485 ευρώ το κόστος των νέων διαγνωστικών εξετάσεων που ζητείται να καλύπτονται δωρεάν
Snapshot
- Νέες εξετάσεις αίματος ανιχνεύουν τη νόσο Αλτσχάιμερ με ακρίβεια έως 90% μέσω των βιοδεικτών p-tau217 και β-αμυλοειδές 1-42.
- Η εξέταση αίματος δεν αποτελεί οριστική διάγνωση και απαιτείται συνδυασμός με κλινική εικόνα και άλλες εξετάσεις.
- Το κόστος των νέων διαγνωστικών εξετάσεων ανέρχεται στα 485 ευρώ και υπάρχει αίτημα για δωρεάν πρόσβαση.
- Νέα φάρμακα, όπως λεκανεμάμπη και ντονανεμάμπη, επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου αλλά έχουν υψηλό κόστος περίπου 50.000 ευρώ για 18 μήνες θεραπείας.
- Η Πανελλήνια Ομοσπονδία ζητά κρατική κάλυψη των θεραπειών και ανάπτυξη στρατηγικών σχεδίων και δομών για την άνοια.
Ένα σημαντικό βήμα στη διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ δίνουν οι νέες εξετάσεις αίματος, οι οποίες μπορούν να εντοπίσουν τη νόσο με ακρίβεια που φτάνει το 90%, σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα που παρουσίασε η ομότιμη καθηγήτρια Νευρολογίας του ΑΠΘ και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών, Μάγδα Τσολάκη.
Οι εξετάσεις βασίζονται στην ανίχνευση συγκεκριμένων πρωτεϊνών που συνδέονται με τη νόσο και μπορούν να προσφέρουν στους γιατρούς ένα πολύτιμο εργαλείο για πιο γρήγορη και στοχευμένη διερεύνηση των ασθενών.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η έγκαιρη διάγνωση θεωρείται κρίσιμη, μεταξύ άλλων και επειδή πλέον υπάρχουν θεραπείες που μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου σε συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών.
Η εξέταση που «βλέπει» δύο πρωτεΐνες
Όπως εξήγησε η κ. Τσολάκη, οι νέες εξετάσεις αίματος εξετάζουν δύο βασικούς βιοδείκτες της νόσου: τη φωσφορυλιωμένη tau-217 (p-tau217) και το β-αμυλοειδές 1-42 (Aβ42).
«Έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε εξετάσεις αίματος στο πλάσμα, στις οποίες, με δύο πρωτεΐνες, τη φωσφο-Τ 217 και το β-αμυλοειδές 1-42, που εξετάζουμε, μπορούμε να θέσουμε τη διάγνωση της νόσου Alzheimer σε ποσοστό 90%», ανέφερε.
Η εξέταση μπορεί να βοηθήσει σημαντικά τον γιατρό να κατευθύνει τη διάγνωση. Ένα αρνητικό αποτέλεσμα, σύμφωνα με την κ. Τσολάκη, μπορεί να απομακρύνει την πιθανότητα Αλτσχάιμερ και να στρέψει την έρευνα προς άλλες μορφές άνοιας.
Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση: η εξέταση αίματος δεν αποτελεί από μόνη της οριστική διάγνωση.
Η κλινική εικόνα του ασθενούς, η νευροψυχολογική αξιολόγηση, οι υπόλοιπες εξετάσεις αίματος και η μαγνητική τομογραφία εξακολουθούν να έχουν ρόλο στη συνολική εκτίμηση. Ο γιατρός είναι εκείνος που, συνδυάζοντας όλα τα δεδομένα, καταλήγει στην τελική διάγνωση και αποφασίζει τη θεραπεία.
Γιατί η εξέταση αίματος είναι σημαντική
Η εξέλιξη αυτή μπορεί να κάνει τη διαδικασία διερεύνησης της νόσου πιο εύκολη και προσβάσιμη, καθώς οι αιματολογικοί βιοδείκτες αποτελούν πλέον ένα από τα σημαντικότερα πεδία της έρευνας για το Αλτσχάιμερ.
Διεθνή δεδομένα που παρουσιάστηκαν μέσα στο 2026 έχουν δείξει ότι οι εξετάσεις αίματος που μετρούν δείκτες όπως η p-tau217 μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ακρίβεια της διάγνωσης, ενώ σε μεγάλη μελέτη οι γιατροί πρωτοβάθμιας φροντίδας έφτασαν, με τη βοήθεια των αποτελεσμάτων της εξέτασης, σε διαγνωστική ακρίβεια περίπου 90%, αντίστοιχη με εκείνη των ειδικών.
Παράλληλα, άλλη μελέτη που παρουσιάστηκε στο Διεθνές Συνέδριο της Alzheimer's Association έδειξε ότι τα επίπεδα της p-tau217 στο αίμα μπορούν να δώσουν πληροφορίες και για τον μελλοντικό κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, ακόμη και χρόνια πριν εμφανιστούν συμπτώματα.
Εγκάρσια τομή ανθρώπινου εγκεφάλου, με ένδειξη σε περιοχή όπου οι ερευνητές εντόπισαν πιθανές άγνωστες αγγειακές δομές που ενδέχεται να σχετίζονται με την απομάκρυνση μεταβολικών αποβλήτων
Το κόστος φτάνει τα 485 ευρώ
Παρά την επιστημονική πρόοδο, ένα σημαντικό ζήτημα παραμένει η πρόσβαση των ασθενών στις νέες εξετάσεις.
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών ζητά, μέσω ψηφίσματός της, να παρέχονται δωρεάν οι νέες διαγνωστικές εξετάσεις.
Το συνολικό κόστος, σύμφωνα με την κ. Τσολάκη, ανέρχεται στα 485 ευρώ. Από αυτά, τα 220 ευρώ αφορούν τις πρωτεΐνες στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, τα 230 ευρώ τις πρωτεΐνες στο αίμα και τα 35 ευρώ το προδιαθεσικό γονίδιο ε4 της Απολιποπρωτεΐνης Ε.
Το αίτημα για δωρεάν πρόσβαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο βήμα για τη σωστή παρακολούθηση και αντιμετώπιση των ασθενών.
Έως και 45% των περιστατικών άνοιας μπορούν να προληφθούν
Στο μεταξύ, σημαντικά είναι και τα στοιχεία για την πρόληψη. Σύμφωνα με την κ. Τσολάκη, η αντιμετώπιση τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου θα μπορούσε να μειώσει έως και κατά 45% τον αναμενόμενο αριθμό περιστατικών άνοιας μέχρι το 2050.
Στους παράγοντες που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο περιλαμβάνονται ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπέρταση στη μέση ηλικία, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, η υψηλή LDL χοληστερόλη, το κάπνισμα, η κατάθλιψη, το χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης, η κοινωνική απομόνωση, οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, η απώλεια ακοής και όρασης, η ατμοσφαιρική ρύπανση και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
Ο κατάλογος διευρύνθηκε, σύμφωνα με την κ. Τσολάκη, τον Ιούλιο του 2026 και με πέντε επιπλέον παράγοντες.
Σε αυτούς περιλαμβάνονται η φαρμακευτική αντιμετώπιση κατά την εμμηνόπαυση, η άμεση νοσοκομειακή αντιμετώπιση ενός αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, ο επαρκής ύπνος διάρκειας έξι έως οκτώ ωρών, η θεραπεία του AIDS και η ισορροπημένη διατροφή.
Σημαντικές εξελίξεις υπάρχουν και στο θεραπευτικό πεδίο, ωστόσο, το μεγάλο πρόβλημα παραμένει η πρόσβαση. Σύμφωνα με την κ. Τσολάκη, το κόστος των θεραπειών ανέρχεται περίπου στα 50.000 ευρώ για διάστημα 18 μηνών, με αποτέλεσμα η πρόσβαση των ασθενών στην Ευρώπη να παραμένει ιδιαίτερα περιορισμένη.
Στην Ελλάδα, περίπου 30 ασθενείς στην Αθήνα, σε δημόσια και ιδιωτικά κέντρα, έχουν ήδη ξεκινήσει θεραπεία. Στη Θεσσαλονίκη, όπως ανέφερε η κ. Τσολάκη, δεν έχει ξεκινήσει ακόμη θεραπεία ασθενών, καθώς το οικονομικό βάρος είναι πολύ μεγάλο.
Τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα δεδομένα αφορούν κυρίως τους πρώτους 18 μήνες θεραπείας, ενώ μελέτες επέκτασης έχουν φτάσει έως και τα τέσσερα χρόνια, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εμφανίζονται ανεπιθύμητες ενέργειες.
Το αίτημα για κρατική κάλυψη
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών ζητά την κρατική κάλυψη των μονοκλωνικών αντισωμάτων για τους ασθενείς που πληρούν τα απαραίτητα κλινικά και εργαστηριακά κριτήρια.
Παράλληλα, στις προτεραιότητές της περιλαμβάνονται η κατάρτιση Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για την άνοια, η δημιουργία νέων δομών και η περαιτέρω ανάπτυξη οργανωμένων μοντέλων προσωποκεντρικής φροντίδας μετά τη διάγνωση.
Για τους ασθενείς και τους περιθάλποντες, η στήριξη δεν σταματά στη φαρμακευτική θεραπεία. Όπως σημείωσε η κ. Τσολάκη, στα Κέντρα Ημέρας πραγματοποιείται εκπαίδευση τόσο των ασθενών όσο και των ανθρώπων που τους φροντίζουν.
